یکشنبه ۴ دسامبر ۲۰۱۱

موسیقی عزا (منتخبی از دهه ۶۰)



بیرون بودن از ایران هیچ خوبی‌ای که نداشته باشد این خوبی را دارد که در روزهای عزاداری و بخصوص دهه اول محرم از دست صدا و نوحه‌های مداح‌های جدید راحتی. چند تا از موسیقی‌های عزاداری را که دوستشان دارم و به نظرم هم ملودی زیبایی دارند و شعرهای خوبی، این‌جا می‌گذارم. همه این‌ها (جز یکی از نوحه‌های فخری) در دهه ۶۰ تولید و اجرا شده‌اند و احتمالاً حس من بهشان به این مسئله بی‌ربط نیست.

من غلام کویتی‌پور را دوست دارم. همین جا هم چند بار نوشته‌ام که از بچگی دوستش داشتم، ولی چند سال پیش منصور ضابطیان در ضمیمه آخر هفته روزنامه حیات‌نو با او گفتگو کرد و ازش پرسید خواننده مورد علاقه‌اش کیست؟ او هم در کمال تعجب من گفت «فرهاد» و گفت هیچ کس را ندیده که مثل فرهاد موسیقی را خوب بشناسد و در انتخاب ترانه این‌قدر دقت کند و این‌قدر با حس بخواند. بعد ضابطیان پرسید موسیقی خارجی هم گوش می‌کند که گفت بله و گروه مورد علاقه‌اش هم «پینک فلوید» است. خب اگر از من هم این دو سوال را می‌پرسیدند همین جواب‌ها را می‌دادم. یعنی طبیعی بود که بعد خواندن آن مصاحبه، بیشتر دوستش داشته باشم.



عمه بابایم کجاست؟ (غلام کویتی‌پور)
بر لب دریا لب دریادلان خشکیده است (غلام کویتی‌پور)
به کربلا آب روان قیمت جان شد (غلام کویتی‌پور)

بچه که بودیم فکر می‌کردیم کویتی‌پور و حسین فخری برادرند و به فخری می‌گفتیم «کویتی‌پور کوچیکه». این ویدئو را هم دیروز دیدم. اولی نوحه‌خوانی حسین فخری است در حسینیه‌ای در خرمشهر در شب عاشورای پارسال. اگر مثل من سینه‌زنی خوزستانی دوست دارید، این اصل جنس است. دومی هم یکی از معروف‌ترین نوحه‌های فخری است که من هم خیلی دوستش دارم. کلا به قول یکی از بچه‌ها این حسین فخری جاهایی صدایش را می‌برد بالا که دارد به بیداد فریاد می‌کند نه جایی که درباره خنجر و دشنه و گلوی پاره می‌گوید.

نوحه حسین فخری در شب عاشورای ۸۹ در خرمشهر
خواهر من (حسین فخری)

این قطعه هم سرنوشت دوگانه‌ای دارد. به نظر می‌رسد مولوی شعر را برای شهدای عاشورا سروده، اما هوشنگ کامکار در زمان ساختن قطعه (دهه ۶۰) بیشتر حواسش به جوانانی بوده که در جبهه‌های خوزستان با عراق می‌جنگیده‌اند:

کجایید ای شهیدان خدایی (شاعر: مولوی، آهنکساز: هوشنگ کامکار، خواننده: بیژن کامکار)

و عزاداری‌های ما در بیست و چند سال اخیر عموماً همراه بوده با «نی‌نوا»ی حسین علیزاده. گرچه خود علیزاده در مصاحبه‌ای گفته که با وجود فضای عزادارانه قطعه و نامش که نام صحرایی است که واقعه عاشورا در آن اتفاق افتاده، این قطعه را برای مناسبت مذهبی خاصی ننوشته و نی‌نوا صرفا قطعه‌ای است برای ساز «نی» در دستگاه «نوا». یادم نمی‌آید که هیچ قطعه موسیقی تاثیری را روی من داشته باشد که نی‌نوا داشته.

نی‌نوا (حسین علیزاده)