پنجشنبه ۸ دسامبر ۲۰۱۱

جواب چامسکی و تونی بن به سوال «چه باید کرد؟»


چند روز پیش نوام چامسکی در دانشگاهی سخنرانی داشت. موضوع سخنرانی‌اش افول دموکراسی در آمریکا بود. به جزئیات حرف‌ها و استدلال‌هایش کاری ندارم. آخر سخنرانی یکی از دانشجوها ازش پرسید اگر بخواهیم جامعه و نظام حکومتی‌مان را از اینی که هست عادلانه‌تر کنیم چه کار باید بکنیم؟ چامسکی هم با همان لحن همیشگی‌اش (که انگار زیر لب حرف می‌زند، صدایش در هیچ حالتی بالا یا پایین نمی‌رود و همه چیز را خیلی بدیهی می‌بیند) گفت (نقل به مضمون):
همان کاری که همه در طول تاریخ برای تغییر کرده‌اند: سازماندهی و آموزش*. همه تغییرهای تاریخ همین‌جوری ایجاد شده‌اند. در کم‌تر زمانی در تاریخ، این‌قدر فرصت و امکان برای تغییر وجود داشته. آن چیزی که کم داریم، فرصت و امکانات نیست، اراده است.
چند ماه پیش هم تونی بن (از قدیمی‌ترین، مشهورترین و خوشنام‌ترین سیاستمداران بریتانیایی که قبلا این‌جا درباره‌اش نوشته‌ام**) در یکی از سخنرانی‌هایش و باز هم در جواب سوال یکی از جوان‌های جمع که پرسید «چه کنیم؟» گفت (باز هم نقل به مضمون):
اولویت قطعی وجود ندارد. هر کدامتان بگردید ببینید چه کاری که نفع عمومی دارد، بیشتر از همه راضی‌تان می‌کند، و جدی و تا حد امکان تمام‌وقت به همان بچسبید. من و امثال من هم حمایتتان می‌کنیم. اگر هر کسی کاری را که به نظر خودش از همه مهم‌تر است کم‌کم همه چیز تغییر می‌کند. همان‌طور که در همه این سال‌ها (و منظورش چندین دهه اخیر بود) همین اتفاق افتاده.
نوام چامسکی و تونی بن بالای ۸۰ سال دارند. تقریبا تمام عمرشان را در حال مبارزه برای چیزی که قبولش دارند بوده‌اند. هر دوشان به نوعی مصداق توصیه‌ای هستند که می‌کنند. این را تاکید کردم که بگویم اینها قاعدتا بارها با این سوال روبرو شده‌اند و با توجه به تعهدی که دارند خوب به جوابش فکر کرده‌اند و این حرفها را به نوعی می‌شود چکیده و نتیجه بیشتر از شصت سال زندگی فکری و سیاسی هر کدامشان دانست. برای همین ارزشش را دارد که جدی بگیریمشان.

* یا به زبان او Organize and Educate
** چند هفته پیش عنایت فانی در برنامه «به عبارت دیگر» با تونی بن مصاحبه کرد. آن را هم پیشنهاد می‌کنم. کاملا به این بحث مربوط است.