آق بهمن

در ستایش امرالله خان و قامت بلندش

2012-01-29T18:35:00.000-08:00

امرالله خان، پدر مهسا و مهدخت و سیاوش، چند ساعت قبل مرد. ضربه را همان یک سال و چند ماه پیش خوردم که شنیدم سرطان گرفته. اول دل‌درد و بعد غده‌ای در شکم و بعد غده‌ای در سر و چند ماه شیمی‌درمانی و همه این کوفت و زهرمارها و حالا هم دیگر نیست.
همه آدم‌ها خاصند و امرالله خان، یا آن‌طور که همسر و بچه‌هایش صدایش می‌کردند «امری»، هم بود. از تبار خان‌های فارس، با قد بلند و چهارشانه و سبیل و موهای پرپشت. شاید خوشحالم که از وقتی مریض شد ندیدمش و تصویر همیشگی‌ام ازش همان قد راست و سبیل‌های سیاه است.
خیلی دوستش داشتم. با این‌که دخترهایش که دوستانم بودند قبل از من از ایران رفته بودند اما هم قبل از آمدنم به لندن و هم بعدتر هر وقت به ایران می‌رفتم حتماً سری به امرالله خان و مهوش خانم می‌زدم. دوستشان داشتم و آن‌ها هم دوستم داشتند.
دارم چرت و پرت می‌نویسم. آن چیزی را که توی دلم است، نمی‌توانم بنویسم. آن بی‌شیله‌پیلگی‌اش که اصل اصل حرفش را بی‌پرده‌پوشی می‌زد. آن صدایش که در بحث بالا می‌رفت، چشم‌هایش که بسته میشد و با قطعیت مخصوص جوان‌های دهه پنجاه برایت استدلال می‌کرد.
یک بار وسط یک دعوا به مهسا گفته بود این کار که تو کردی یا این وضعی که تو داری، «اوج انحطاط بشری» است. واقعاً همین جمله را گفته بود و هنوز تکه‌کلام ماست. به قول مهسا هر چیزی که ازش می‌پرسیدی می‌گفت این ۴ حالت دارد، یا ۳ حالت دارد، یا ۶ حالت دارد. چشمش را می‌بست (حتی جلوی وب‌کم) و شروع می‌کرد شمردن حالت‌ها. و همیشه هم دقیقاً همان تعداد که از اول گفته بود، حالت داشت.
می‌سوزم. همیشه امیدوار بود. که اوضاع خوب می‌شود و ما باز دور هم جمع می‌شویم. من هم می‌دانستم و می‌دانم که می‌شویم. ولی فکر می‌کردم امرالله خان هم هست.

پاسخ‌های خواندنی آیت‌الله منتظری به سوال‌های پسرش

2012-01-13T09:14:00.000-08:00

سعید، پسر آیت‌الله منتظری، جزوه‌ای حدوداً ۲۰۰ صفحه‌ای منتشر کرده که پاسخ‌های پدرش به سوال‌های اوست. من این جزوه را با ولع خواندم و کلی نکته تازه برایم داشت. به ویژه در مورد نقش احمد خمینی و ری‌شهری در شرایط سیاسی سال‌های آخر زندگی و بعد از فوت آیت‌الله خمینی و همین‌طور برخوردهای رهبر فعلی.

دانلود کتاب «انتقاد از خود» از وب‌سایت آیت‌الله منتظری
دانلود کتاب «انتقاد از خود» (لینک جایگزین)

من کتاب خاطرات آقای منتظری را کامل نخوانده‌ام، اما فکر می‌کنم حتی اگر آن را هم خوانده باشید باز این جزوه نکته‌های تازه‌ای دارد. چون آن کتاب هم به گفته خود آقای منتظری ناتمام بود و قرار بود کامل شود که با غارت دفتر، ممکن نشد (اسمش هم هست «بخشی از خاطرات»)، و هم این‌که بخشی از بحث‌ها مربوط به زمان بعد از تدوین خاطرات است.

دانلود کتاب خاطرات آیت‌الله منتظری از وب‌سایت خود او
دانلود کتاب خاطرات آیت‌الله منتظری (لینک جایگزین)

یک نکته خیلی جالب این جزوه برای من، رابطه آدم‌های جمهوری اسلامی در دهه اول بود. آدم‌هایی که من همه‌شان را در چارچوب سیاسی بعد از آیت‌الله خمینی دیده‌ام و می‌شناسم. چارچوبی که کاملاً متفاوت با دهه اول بعد از انقلاب است.

آقای منتظری این سوال‌ها را در سال ۱۳۸۵ جواب داده و در اسفند ۱۳۸۷ دوباره خوانده و تایید کرده است. ظاهراً اختیار زمان انتشارشان را به پسرش داده بوده که او هم در دومین سالگرد فوت آقای منتظری این کار را کرده.

محورهای سوال‌ها این‌هاست:
۱. دفاع آقای منتظری از کتاب «شهید جاوید» در دهه ۴۰ و عقیده‌اش در مورد بحث ولایت
۲. دفاعش از شکل مطلقه ولایت فقیه در دهه اول انقلاب
۳. نظرش در مورد ماجرای مک‌فارلین و کلاً رابطه با آمریکا
۴. عدم مخالفت جدی در زمان برخورد با آیت‌الله شریعتمداری و آذری قمی و صادق روحانی
۵. مسئله سیدمهدی هاشمی
۶. مخالفت شدید با وضعیت زندان‌ها و در عین حال دوستی با مسئولان قضایی وقت (اصلاح‌طلبان آینده) - کوتاهی در انتخاب قضات
۷. انتقادی از دفتر خود ندارید؟
۸. درباره ادامه و پایان جنگ
۹. الف. نظر فعلیش درباره آیت‌الله خمینی
ب. دلیل مخالفت با رهبر فعلی در حالی که خودتان زمینه پیشرفتش در جمهوری اسلامی را فراهم کردید
۱۰. قبول دارید در دوره اصلاحات تندروی کردید؟
۱۱. اعتراض به مرجعیت رهبر فعلی و اعتراض نکردن به دیگرانی که مرجع شده‌اند
۱۲. چرا در کتاب خاطرات از دفتر خود کمتر انتقاد کرده‌اید؟
۱۳. قبول دارید که زیاد اهل مشورت نیستید؟
۱۴. اشتباهات اساسی شما چه بوده؟

مرتبط:

گزیده‌ای ۸ دقیقه‌ای که من از سخنرانی ۱۳ رجب آقای منتظری انتخاب کرده‌ام (فیلم در یوتیوب - فایل تصویری ۲۹ مگابایتی - فایل صوتی ۷ مگابایتی)
سخنرانی ۱۳ رجب ۷۶ آقای منتظری (فیلم در یوتیوب - فایل صوتی ۵ مگابایتی)

معرفی کتاب اینترنتی:‌ عروسک‌ساز

2011-12-29T18:44:00.000-08:00

رضا شکراللهی همت کرده و قصد دارد برای مقابله با سانسور کتاب‌های داستانی در ایران، بعضی از کتاب‌هایی را که از ارشاد مجوز نگرفته‌اند در قالب «رمان ملکوت» (به یاد بهرام صادقی) منتشر کند. او گفته از میان کتاب‌های توقیف‌شده‌ای که نویسنده‌ها برایش بفرستند، تعدادی را (لابد به قضاوت خودش در مورد کیفیتشان) با صفحه‌بندی مناسب وب در قالب پی‌دی‌اف منتشر می‌کند. آخر هر کتاب هم شماره حساب نویسنده را می‌نویسد برای «حمایت از ادبیات آزاد و واریز داوطلبانه حق تالیف».

اولین کتابی که منتشر کرده‌، عروسک‌ساز نوشته مریم صابری است. من این کتاب را خواندم و دوست داشتم. راوی داستان یک دختر ۱۶ ساله است که یک سالی است مادر و پدرش مرده‌اند و با برادر بزرگ‌ترش زندگی می‌کند. من هیچ نوع تخصص نقد ادبی یا فهمی بیش از یک مخاطب عادی از داستان ندارم. همین‌قدر می‌فهمم که برایم دیدن دنیا از چشم یک دختر ۱۶ ساله خیلی جالب بود. زبان داستان هم شسته و رفته بود و اذیت نمی‌کرد. راحت خوانده می‌شد.

حجمش هم زیاد نیست. نه حجم فایل و نه حجم (یا طول؟) کتاب. حدود ۱ مگابایت و ۲۰۰ صفحه با حاشیه مناسب در هر صفحه که خواندنش عملاً دو سه ساعت بیشتر زمان نمی‌برد. بخصوص اگر کیندلی، تبلتی چیزی داشته باشید که خواندن پی‌دی‌اف رویش ساده‌تر هم باشد.

رضا شکراللهی نوشته «عروسک‌یاز» اولین داستان مریم صابری ۲۷ ساله است و او از دو سال دوندگی به دنبال مجوز خسته و رنجور است. ببینیم این تجربه می‌تواند امیدی هم به خانم صابری و هم به بقیه نویسنده‌ها بدهد که اگر کارشان خوب باشد، بالاخره راهی برای دیدنش پیدا خواهد شد، یا نه. ضمناً من زحمت ریختن حق تالیف را به پدرم خواهم داد.

سخنرانی ۱۳ رجب ۷۶ آقای منتظری

2011-12-23T11:47:00.000-08:00

سخنرانی ۱۳ رجب (آبان ۱۳۷۶) آقای منتظری را بارها گوش داده‌ام. کل سخنرانی درباره ولایت فقیه و در انتقاد از شیوه رهبری رهبر آن زمان (و فعلی) جمهوری اسلامی است. چند دقیقه آخرش به مرجعیت او هم اعتراض می‌کند. این همان سخنرانی‌ای است که بعدش بسیجی‌ها ریختند حسینیه و بیت آقای منتظری را تقریباً تخریب کردند. گویا قصد داشته‌اند سر خودش هم بلایی بیاورند که به هر صورت نشد. اما آقای منتظری بعد از آن ماجرا حصر خانگی شد و تا حدود ۵ سال در حصر ماند. دیدم که فیلم کامل سخنرانی ۱۳ رجب را (که قبلاً تکه‌تکه بود) پشت سر هم در یوتیوب گذاشته‌اند. من هم به بهانه دومین سالگرد مرگ آقای منتظری، و برای کسانی که احیاناً وقت یا حوصله گوش کردن کل آن سخنرانی را ندارند، یک گزیده حدوداً ۸ دقیقه‌ای ازش بریدم. البته که پیشنهاد می‌کنم کلش را ببینید یا گوش کنید. جدا از حرف‌هایش که شنیدنی است، لحن حرف زدنش هم جوری است که آدم خسته نمی‌شود که هیچ، کلی هم کیف می‌کند:

سخنرانی ۱۳ رجب ۷۶ آقای منتظری (فیلم در یوتیوب - فایل صوتی ۵ مگابایتی)

گزیده ۸ دقیقه‌ای سخنرانی ۱۳ رجب آقای منتظری (فیلم در یوتیوب - فایل تصویری ۲۹ مگابایتی - فایل صوتی ۷ مگابایتی)

ترانه «آی میدان» برای میدان التحریر - با زیرنویس فارسی

2011-12-16T00:19:00.000-08:00

چند روز پیش کلیپی دیدم به اسم «یا... یا المیدان» یا همان «آهای... آی میدان» که دو خواننده مصری برای میدان التحریر قاهره خوانده‌اند. هم موسیقی‌اش دلنشین بود و هم متنش خیلی زیبا و تاثیرگذار. دیروز دیدم که گروهی به نام شفق، این آهنگ را زیرنویس فارسی کرده‌اند و در یوتیوب گذاشته‌اند. پیشنهاد می‌کنم حتما گوش کنید و ببینید. چهره‌های مصمم و در عین حال مهربان و همدل خواننده‌ها و نوازنده‌ها واقعاً دیدنی است.

متن ترانه را که می‌خواندم می‌دیدم چقدر چقدر چقدر شبیهیم. و چقدر آنها را ندیده‌ایم و نشناخته‌ایم. تا قبل از این یک سال تحقیرشان می‌کردیم، مدتی حسرت وضعیتشان را خوردیم (اگر حسودی نکرده باشیم) و حالا هم شروع کرده‌ایم به منفی‌بافی که دیدید شما هم خیلی به جایی نرسیدید.

این آهنگ در واقع اجرای مشترک گروه کایروکی (کایرو = قاهره) و عایده ایوبی است. عایده ایوبی خانم چهل و چند ساله‌ای است که گویا در دهه ۹۰ خیلی در مصر محبوب بوده، اما از بیش از ده سال پیش خوانندگی را کنار گذاشته بوده. اخیراً با یک آلبوم (۳ آهنگه) دوباره برگشته و حالا هم که دو آهنگ برای انقلاب مصر خوانده.

گویا این روزها سرعت اینترنت در ایران به شدت پایین آمده و با توجه به از کار افتادن خیلی از وی‌پی‌ان‌ها احتمالاً دیدن ویدئو در یوتیوب از قبل هم سخت‌تر است. برای همین من متن فارسی و عربی و فایل صوتی‌اش را (که طبعاً به عربی است) این‌جا می‌گذارم. اما اگر می‌توانید کلیپ را هم ببینید.

کلیپ «آی میدان» با زیرنویس فارسی

فایل کلیپ تصویری برای دانلود (۱۶ مگابایت)

فایل صوتی

ترجمه فارسی متن ترانه:

آهای، آی «میدان» (میدان التحریر)
این همه وقت کجا بودی؟

در تو سرودیم، در تو فرسودیم
با هراسمان جنگیدیم، و نیایش کردیم
متحد می‌مانیم، شب و روز
و با تو هیچ چیز غیرممکن نیست
ندای آزادی، ما را به هم می‌پیوندد
زندگی‌مان سرانجام معنایی پیدا کرده است
بازگشتی نیست: صدای ما شنیده شده است
و رویا دیگر ممنوع نیست.

آهای، آی «میدان»
این همه وقت کجا بودی؟

دیوار را فرو ریختی و روشنایی آوردی
و ملتی از هم گسسته را در خود جمع کردی

از نو زاده شده‌ایم، و رویایی سرکش هم زاده شده

برخاستیم به اعتراض، با نیت‌هایی پاک
گرچه گاهی کژی‌هایی هم بود
میهن و فرزندانمان راحفظ می‌کنیم
و جوانان بر خاک افتاده‌مان را هرگز از یاد نمی‌بریم

آهای، آی «میدان»
این همه وقت کجا بودی؟

با تو «حس» کردیم، و با تو «آغاز» شدیم
دیگر فاصله‌ای نیست، منعی نیست
با این دست‌ها زندگیمان را دگرگون می‌کنیم
تو راه را نشان دادی، و بقیه‌اش بر عهده خود ماست
گاه می‌ترسم که رنگ ببازی
که ترکت کنیم، و رویایمان بمیرد
بار دیگر تاریخمان را گم کنیم
و تو بشوی قصه‌ای از قصه‌هایمان

آهای، آی «میدان»
این همه وقت کجا بودی؟

میدانی از مردم، از هر گروه
برخی بی‌تفاوت، و برخی دلاور
برخی عاشق، و برخی پر جنب و جوش
برخی شلوغ، و برخی ساکت
دور هم جمع می‌شویم و چای می‌نوشیم،
حال که طعم آزادی را چشیده‌ایم
دنیا را به شنیدن صدایمان وا داشتی
و همسایه‌ها را متحد کردی

آهای، آی «میدان»
این همه وقت کجا بودی؟

رویای ما، قدرت ماست

همبستگی ما، سلاح ما
میدانی که حق را می‌گوید
و همواره به ظالم، «نه» می‌گوید
میدانی مانند موج
بعضی تن به آن می‌زنند، و بعضی کشیده می‌شوند
آنان که بیرون بودند، می‌گفتند «هرج و مرج»
اما کار ما در تاریخ ثبت شد

آهای، آی «میدان»
این همه وقت کجا بودی؟

متن عربی:

يا يالميدان.. كنت فين من زمان..
معاك غنينا ومعاك شقينا وحاربنا خوفنا ودعينا..ايد واحدة نهار وليل.. ومفيش معاك شيء مستحيل..صوت الحرية بيجمعنا.. خلاص حياتنا بقى ليها معنى.. مفيش رجوع.. صوتنا مسموع والحلم خلاص مبقاش ممنوع..
يا يالميدان.. كنت فين من زمان..
هديت السور.. نورت النور.. لميت حواليك شعب مكسور..اتولدنا من جديد واتولد الحلم العنيد..بنختلف والنية صافية.. أوقات الصورة مكانتش واضحة..هنصون بلدنا وولاد ولادنا.. حق اللي راحوا من شبابنا..
يا يالميدان.. كنت فين من زمان..
معاك حسينا وابتدينا بعد ما بعدنا وانتهينا..لازم بإيدينا نغير نفسينا.. اديتنا كتير والباقي علينا..ساعات باخاف تبقى ذكرى نبعد عنك تموت الفكرة..نرجع تاني ننسى اللي فات.. نحكي عنك في الحكايات..
يا يالميدان.. كنت فين من زمان..
ميدان مليان أنواع.. اللي بايع والشجاع..فيه اللي حابب واللي راكب.. واللي بيزعق واللي ساكت..نتجمع نشرب الشاي.. والحق عرفنا بنجيبه إزاي..خليت العالم يسمعوا.. والجيران يتجمعوا..
يا يالميدان.. كنت فين من زمان..
فكرتنا هي قوتنا وسلاحنا في وحدتنا..ميدان بيقول الحق.. بيقول للظالم دايما لأ..ميدان زي الموجة.. ناس راكبة وناس مشدودة..ناس برة بيقولوا دي هوجة.. والأعمال مكتوبة..

جواب چامسکی و تونی بن به سوال «چه باید کرد؟»

2011-12-08T19:25:00.000-08:00

چند روز پیش نوام چامسکی در دانشگاهی سخنرانی داشت. موضوع سخنرانی‌اش افول دموکراسی در آمریکا بود. به جزئیات حرف‌ها و استدلال‌هایش کاری ندارم. آخر سخنرانی یکی از دانشجوها ازش پرسید اگر بخواهیم جامعه و نظام حکومتی‌مان را از اینی که هست عادلانه‌تر کنیم چه کار باید بکنیم؟ چامسکی هم با همان لحن همیشگی‌اش (که انگار زیر لب حرف می‌زند، صدایش در هیچ حالتی بالا یا پایین نمی‌رود و همه چیز را خیلی بدیهی می‌بیند) گفت (نقل به مضمون):

همان کاری که همه در طول تاریخ برای تغییر کرده‌اند: سازماندهی و آموزش*. همه تغییرهای تاریخ همین‌جوری ایجاد شده‌اند. در کم‌تر زمانی در تاریخ، این‌قدر فرصت و امکان برای تغییر وجود داشته. آن چیزی که کم داریم، فرصت و امکانات نیست، اراده است.

چند ماه پیش هم تونی بن (از قدیمی‌ترین، مشهورترین و خوشنام‌ترین سیاستمداران بریتانیایی که قبلا این‌جا درباره‌اش نوشته‌ام**) در یکی از سخنرانی‌هایش و باز هم در جواب سوال یکی از جوان‌های جمع که پرسید «چه کنیم؟» گفت (باز هم نقل به مضمون):

اولویت قطعی وجود ندارد. هر کدامتان بگردید ببینید چه کاری که نفع عمومی دارد، بیشتر از همه راضی‌تان می‌کند، و جدی و تا حد امکان تمام‌وقت به همان بچسبید. من و امثال من هم حمایتتان می‌کنیم. اگر هر کسی کاری را که به نظر خودش از همه مهم‌تر است کم‌کم همه چیز تغییر می‌کند. همان‌طور که در همه این سال‌ها (و منظورش چندین دهه اخیر بود) همین اتفاق افتاده.

نوام چامسکی و تونی بن بالای ۸۰ سال دارند. تقریبا تمام عمرشان را در حال مبارزه برای چیزی که قبولش دارند بوده‌اند. هر دوشان به نوعی مصداق توصیه‌ای هستند که می‌کنند. این را تاکید کردم که بگویم اینها قاعدتا بارها با این سوال روبرو شده‌اند و با توجه به تعهدی که دارند خوب به جوابش فکر کرده‌اند و این حرفها را به نوعی می‌شود چکیده و نتیجه بیشتر از شصت سال زندگی فکری و سیاسی هر کدامشان دانست. برای همین ارزشش را دارد که جدی بگیریمشان.

* یا به زبان او Organize and Educate
** چند هفته پیش عنایت فانی در برنامه «به عبارت دیگر» با تونی بن مصاحبه کرد. آن را هم پیشنهاد می‌کنم. کاملا به این بحث مربوط است.

موسیقی عزا (منتخبی از دهه ۶۰)

2011-12-04T16:11:00.000-08:00

بیرون بودن از ایران هیچ خوبی‌ای که نداشته باشد این خوبی را دارد که در روزهای عزاداری و بخصوص دهه اول محرم از دست صدا و نوحه‌های مداح‌های جدید راحتی. چند تا از موسیقی‌های عزاداری را که دوستشان دارم و به نظرم هم ملودی زیبایی دارند و شعرهای خوبی، این‌جا می‌گذارم. همه این‌ها (جز یکی از نوحه‌های فخری) در دهه ۶۰ تولید و اجرا شده‌اند و احتمالاً حس من بهشان به این مسئله بی‌ربط نیست.

من غلام کویتی‌پور را دوست دارم. همین جا هم چند بار نوشته‌ام که از بچگی دوستش داشتم، ولی چند سال پیش منصور ضابطیان در ضمیمه آخر هفته روزنامه حیات‌نو با او گفتگو کرد و ازش پرسید خواننده مورد علاقه‌اش کیست؟ او هم در کمال تعجب من گفت «فرهاد» و گفت هیچ کس را ندیده که مثل فرهاد موسیقی را خوب بشناسد و در انتخاب ترانه این‌قدر دقت کند و این‌قدر با حس بخواند. بعد ضابطیان پرسید موسیقی خارجی هم گوش می‌کند که گفت بله و گروه مورد علاقه‌اش هم «پینک فلوید» است. خب اگر از من هم این دو سوال را می‌پرسیدند همین جواب‌ها را می‌دادم. یعنی طبیعی بود که بعد خواندن آن مصاحبه، بیشتر دوستش داشته باشم.

عمه بابایم کجاست؟ (غلام کویتی‌پور)
بر لب دریا لب دریادلان خشکیده است (غلام کویتی‌پور)
به کربلا آب روان قیمت جان شد (غلام کویتی‌پور)

بچه که بودیم فکر می‌کردیم کویتی‌پور و حسین فخری برادرند و به فخری می‌گفتیم «کویتی‌پور کوچیکه». این ویدئو را هم دیروز دیدم. اولی نوحه‌خوانی حسین فخری است در حسینیه‌ای در خرمشهر در شب عاشورای پارسال. اگر مثل من سینه‌زنی خوزستانی دوست دارید، این اصل جنس است. دومی هم یکی از معروف‌ترین نوحه‌های فخری است که من هم خیلی دوستش دارم. کلا به قول یکی از بچه‌ها این حسین فخری جاهایی صدایش را می‌برد بالا که دارد به بیداد فریاد می‌کند نه جایی که درباره خنجر و دشنه و گلوی پاره می‌گوید.

نوحه حسین فخری در شب عاشورای ۸۹ در خرمشهر

خواهر من (حسین فخری)

این قطعه هم سرنوشت دوگانه‌ای دارد. به نظر می‌رسد مولوی شعر را برای شهدای عاشورا سروده، اما هوشنگ کامکار در زمان ساختن قطعه (دهه ۶۰) بیشتر حواسش به جوانانی بوده که در جبهه‌های خوزستان با عراق می‌جنگیده‌اند:

کجایید ای شهیدان خدایی (شاعر: مولوی، آهنکساز: هوشنگ کامکار، خواننده: بیژن کامکار)

و عزاداری‌های ما در بیست و چند سال اخیر عموماً همراه بوده با «نی‌نوا»ی حسین علیزاده. گرچه خود علیزاده در مصاحبه‌ای گفته که با وجود فضای عزادارانه قطعه و نامش که نام صحرایی است که واقعه عاشورا در آن اتفاق افتاده، این قطعه را برای مناسبت مذهبی خاصی ننوشته و نی‌نوا صرفا قطعه‌ای است برای ساز «نی» در دستگاه «نوا». یادم نمی‌آید که هیچ قطعه موسیقی تاثیری را روی من داشته باشد که نی‌نوا داشته.

نی‌نوا (حسین علیزاده)

رضا شهابی، عضو سندیکای شرکت واحد، ۱۹ ماه بلاتکلیف و در اعتصاب غذا

2011-12-03T17:45:00.000-08:00

رضا شهابی از اعضای سندیکای کارکنان شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه است. او را حدود ۱۹ ماه پیش بازداشت کرده‌اند. هنوز حکمی برایش صادر نشده و کل این ۱۹ ماه را در زندان اوین در بازداشت موقت بوده. از آخرین بازجویی‌اش حدود یک سال و نیم و از آخرین جلسه دادرسی دادگاهش حدود ۵ ماه می‌گذرد.

خانواده‌اش می‌گویند: «رضا اکنون ناراحتی و نارسایی در کبد و کلیه دارد و ۴ مهره کمرش ضایع شده و اکنون نیمه چپ بدنش بی‌حس شده است و مطابق هشدار پزشکان احتمال فلج شدن او وجود دارد و تا کنون چندین بار اورژانسی به بیمارستان منتقل شده است.»

محمد حیدری، که چند هفته زندانی بود و چند هفته پیش آزاد شد، دو روز با رضا شهابی هم‌بند بوده. محمد نامه‌ای به دادستان تهران نوشته و از او خواسته برود اوین و با شهابی حرف بزند.

هم محمد در نامه‌اش نوشته و هم در بیانیه اعلام تشکیل کمیته آمده است که خانواده شهابی مشکلات اقتصادی دارند و مهم‌ترین دغدغه شهابی در زندان هم وضعیت خانواده‌اش است. بخصوص وضعیت سکونت خانواده‌اش که مستاجرند و احتمالاً منبع درآمد دیگری ندارند.

خانواده شهابی «کمیته‌ دفاع از رضا شهابی» تشکیل داده‌اند. اول متن اعلامیه تشکیل این کمیته را می‌گذارم و بعد هم نامه محمد حیدری به دادستان تهران.

اعلام تشکیل «کمیته دفاع از رضا شهابی»

رونوشت به کارگران، تشکل‌های کارگری، رسانه‌ها و مسئولان قضایی

کارگران، مردم و وجدان‌های بیدار!
رضا شهابی کارگر و عضو هیأت‌مدیره سندیکای کارگران شرکت واحد از تاریخ ۲۲ خرداد ۱۳۸۹ به مدت ۱۹ ماه است که به دلیل دفاع از حقوق و مطالبات خود و کارگران در زندان اوین تهران، دربند است.
رضا اکنون ناراحتی و نارسایی در کبد و کلیه دارد و ۴ مهره‌ کمرش ضایع شده و اکنون نیمه چپ بدنش بی‌حس شده است و مطابق هشدار پزشکان احتمال فلج شدن او وجود دارد و تا کنون چندین بار اورژانسی به بیمارستان منتقل شده است.
در این مدت ۱۹ ماهه، اعضای خانواده و فرزندان رضا در بدترین شرایط روحی، جسمی و اقتصادی به سر برده‌اند. ما بارها به مقامات قضایی و نیز مسئولین مختلف مراجعه و نامه‌نگاری کرده‌ایم اما رضا تا کنون آزاد نشده است و هم‌چنان بلاتکلیف است و جانش نیز در خطر است. رضا در اعتراض به این وضعیت از یکم آذر ماه دست به اعتصاب غذا زده است. ما تمام تلاش خود را کرده‌ایم تا این کارگر زندانی آزاد شود، اما اکنون و پس از ۱۹ ماه کماکان در شرایط وخیم جسمی در زندان است.
رضا باور داشته و دارد که کارگران تنها باید به حمایت‌های کارگران اتکا کنند و همواره در این راه تلاش نموده است. ما اعضای خانواده رضا شهابی نیز در حمایت از رضا و باورهایش دست کمک و یاری به سوی کارگران و تشکل‌های کارگری دراز می‌کنیم و از همگان می‌خواهیم برای آزادی بی قید و شرط و فوری رضا شهابی تلاش نمایند.
بدین وسیله ما تشکیل «کمیته دفاع از رضا شهابی» را اعلام می‌کنیم و از کسانی که مایل‌اند عضو این کمیته شوند یا افرادی که مایل به حمایت از آن هستند می‌خواهیم که با نشانی‌های زیر تماس بگیرند.

k.d.shahabi@gmail.com
k-d-shahabi.blogspot.com

کمیته‌ دفاع از رضا شهابی - ۱۲ آذر ماه ۱۳۹۰
شیرین شهابی، محمد امین شهابی، ربابه رضایی، مریم قاسملو، نادر نادری، حمید رضایی، زهرا شهابی، بهمن شهابی، مهدی شهابی، عسگر شهابی، قاسم شهابی.

نامه محمد حیدری به دادستان تهران

بسم الله الرحمن الرحیم
دادستان محترم تهران، جناب آقای عباس جعفری دولت‌آبادی
با سلام و آرزوی توفیق برای شما در کمک به اجرای عدالت؛

لابد خبر اعتصاب غذای آقای رضا شهابی در زندان اوین را شنیده‌اید. در حدود یک ماه پیش که گذر اینجانب به سالن ۸ بند ۲۰۹ زندان اوین افتاد، با این مرد شریف آشنا شدم. آشنایی ما دو روز بیشتر طول نکشید؛ ولیکن در همان فرصت کم داستان ستمی را که بر ایشان رفته است، دقیق شنیدم. می‌دانم که نامه‌ای خطاب به شما در تاریخ یکم آبان‌ماه گذشته نوشت و قرار بود همان نامه را روز هشتم آبان هم خطاب به رییس قوه‌قضائیه ارسال کند. اما نمی‌دانم که این نامه‌ها به دست شما رسیده است یا نه؟ می‌توان وضعیت روحی مردی را که خود را بی‌گناه می‌داند و ماه‌ها (اکنون ۱۸ ماه) است بصورت بلاتکلیف در حالت بازداشت موقت نگهداری می‌شود درک کرد. شاید دیگر امیدی به اجرای عدالت در دلش نمانده باشد.

جناب آقای دولت‌آبادی،
آقای رضا شهابی خواستار تعیین تکلیف خویش است. در همان نامه که به شما هم ارسال کرده بود، ابتدا وضعیت خانواده عزیزش را یادآور شده بود. راننده اتوبوس شرکت واحد که در تهران مستاجر است و پدر و مادر پیرش نیز در اطراف شهر کوچک شبستر زندگی می‌کنند بیش از هر چیز نگران وضعیت معاش و زندگی خانواده محترمش بود. این بلاتکلیفی چند ماهه منجر شده است که نتواند درباره محل سکونت و نحوه زندگی عزیزانش تصمیمی بگیرد. در آن نامه ارسالی به شما وضعیت دوران بازپرسی‌اش را هم شرح کرده بود. این‌که در یکی از روزهای خرداد ماه ۱۳۸۹ در حالی که پشت اتوبوس شهری در حال رانندگی بوده متوقف شده و از همان‌جا به زندان انتقال یافته است. آقا رضا برای شما نوشته که در اواخر تیرماه ۱۳۸۹ و با پایان بازجویی‌اش تهدید به اعدام شده و به دلیل فشار ناشی از این تهدیدها مدتی حافظه‌اش نیز دچار مشکل شده است. می‌گفت این وضعیت را برای مسئولان زندان اوین نیز شرح داده است. به گفته او، بازپرس محترم بسیاری از اتهامات وارد بر او از جمله اتهام ارتباط با گروه‌های معاند را کاملا بی‌اساس دانسته بود.

جناب آقای جعفری دولت آبادی
تصور کنید که از تیرماه ۱۳۸۹ تاکنون و با وجود اتمام بازجویی‌ها؛ او بلاتکلیف در بند۲۰۹ زندان اوین رها شده است. بیایید لحظاتی وضعیت او را تجسم کنید. آن روزها که من در خدمت آقای رضا شهابی بودم ۵ ماه از تشکیل آخرین جلسه دادرسی در دادگاه هم سپری شده بود و هنوز بدون تعیین تکلیف در بازداشت موقت بسر می‌برد. آقا رضا در همان نامه‌اش به شما نسبت به اطاله دادرسی و همچنین وضعیت نگهداری‌اش در زندان که بدون ملاقات خصوصی با خانواده‌اش سپری شده بود، اعتراض داشت. امروز نیز می‌دانم که خواسته او تعیین تکلیف نهایی پرونده‌اش است. آیا این خواسته قانونی او قابل اجرا نیست؟ فرض کنید که نهایتاً دادگاه، آقای شهابی را تبرئه کند. به هر حال تا پیش از تشکیل دادگاه این احتمال هم وجود دارد! در آن صورت مسئول این ۱۸ ماهی که در بازداشت موقت بوده است چه کسی خواهد بود؟ و آیا همین که ۱۸ ماه در بازداشت موقت باقی مانده است علتی نخواهد شد که خدای نکرده حتی اگر شواهدی برای محکوم کردن او نبود، برای جلوگیری از ایجاد مشکل در نگهداری ۱۸ ماهه اش در زندان، او را محکوم کنند؟

دادستان محترم تهران
آقا رضا می‌گفت که در تمام این ماه‌ها با شما ملاقاتی نداشته است. آیا لازم نمی‌دانید که برای شنیدن سخنان او به زندان بروید و یا او را به دفتر خود فرا خوانید؟ شهابی اکنون روزهاست که در اعتصاب غذا است. ماه‌ها پیش برادر همراه و همفکر ما، شهید هدی صابر نیز اعتصاب غذایی کرد که نهایتاً منجر به فاجعه بزرگی شد. اگر در همان زمان به دیدار او می‌رفتید آیا او اکنون در میان ما نبود؟ اینجانب به عنوان یکی از دوستان رضا شهابی و به عنوان یک روزنامه‌نگار که وظیفه‌اش رساندن اخبار و آگاهی به گوش مردم و مسئولین است و همچنین به‌عنوان یک شهروند از شما می‌خواهم که تا دیر نشده و تا فاجعه دیگری به‌وقوع نپیوسته، به خواسته حق و قانونی رضا شهابی توجه کنید و همچنین درخواست دوستانش را که از او می‌خواهند اعتصاب غذایش را پایان دهد و سلامتی‌اش را حفظ کند به گوش او برسانید.
از توجه شما سپاسگذارم

محمد حیدری
روزنامه نگار

نامه سیزدهم محمد نوری‌زاد به رهبر و ورود به بحث دهه ۶۰

2011-12-02T22:43:00.000-08:00

نوری‌زاد دیروز سیزدهمین نامه‌اش خطاب به رهبر جمهوری اسلامی را منتشر کرد (نسخه متنی - نسخه پی‌دی‌اف). او در این نامه وضعیت ایران بعد از انقلاب را به وضعیت عاشورا تشبیه کرده. مردم را حسین (ع) و یارانش گرفته، و حاکمان جمهوری اسلامی را اهل کوفه، که قبل از انقلاب کلی وعده دادند و بعد از انقلاب زیرش زدند.

به نظرم نوری‌زاد در نامه‌های اخیرش کم‌کم وارد حوزه‌هایی می‌شود که در این سال‌ها (و حتی در این دو سال و نیم) کم‌تر کسی از دلبستگان پیشین نظام وارد آن شده. در نامه دوازدهمش اشاره‌هایی نه چندان مستقیم به دهه شصت داشت، اما در این نامه مستقیما اتفاق‌های اول انقلاب و شخص آیت‌الله خمینی را نقد می‌کند. مثلاً این‌جایش را بخوانید که درباره اولین روزهای بعد از پیروزی انقلاب ۵۷ است:

و ما اما، همین که براسب مراد جا گرفتیم، بی‌خیالِ پیادگان و از پا درآمدگان، مهمیز زدیم و روی به تاخت بردیم. ناگهان از انبان دارایی‌های خود، یکی از شاگردان و مجاورانِ خود را برکشیدیم و سر و رویش را آراستیم و خنجر و کُلتی به کمرش بستیم و مسلسلی حمایلش کردیم و به جان جامعه‌اش درانداختیم. و او، با همان خنجر و کلت و مسلسل، شروع کرد به باز تعریف انسانیت. اگر در زمان شاه، تکلیف مقصران و خطاکاران از یک دادگاه نیم‌بند بدرمی‌آمد، همو به مردم بهت‌زده ایران و جهان نشان داد که می‌شود بدون محاکمه و وکیل و بدون اعتنا به همان وعده‌های آسمانی، هر بنی‌بشری را سینه دیوار نهاد و به شکمش خنجر فرو کرد و به سینه‌اش رگبار بست.
روانه کردن جلادی چون خلخالی به جان جامعه، تجلی میزان فهم ما از آسمان خدا بود. و معنای دیگر وعده‌ها وسخنان جاریِ ما و شما بر منبرهایمان. او می‌کشت، به ظاهر برای برقراری اسلام، و در باطن، برای برقراریِ خود ما که بعد از قرن‌ها به نان و نوایی رسیده بودیم. وگرنه اگر ما را بصیرتی بود، گریبان دریدنِ خود خدا را به چشم می‌دیدیم. که فریاد می‌زد: آهای آنانی که هیاهویی به اسم جمهوری اسلامی به راه انداخته‌اید، در اسلام رحمت نیز هست. چرا به محض پیروزی، همانند فاتحان وحشیِ تاریخ، به اعدام و مصادره اموال مردم حریص شده‌اید؟

یا در ادامه نامه که از عبرت تاریخ می‌نویسد (و من دقیقاً نفهمیدم منظورش کدام روحانی است):

و باز انگشت رنگین تاریخ را می‌بینم که بر پیشانی یک روحانی جلیل‌القدر می‌نشیند و دم گوش آن روحانی می‌گوید: شیخ، تو قرار بود نورافشانی کنی. قرار بود دیگرانی را که سر به اندرون خانه مردم فرو برده‌اند، به جهنم و قانون هشدار دهی. نه این که دو هزار برگ شنود تلفنی دفتر آن فقیه مطرود را پیش امام ببری و علیه آن فقیه عالیقدر سعایت کنی. و هرگز نیز از امام نشنوی: این همه شنود، حرام اندر حرام است.

حتی اگر فرض کنیم که عده زیادی از سیاسیون اصلاح‌طلب همین‌قدر (و یا بیشتر) به سیاست‌های جمهوری اسلامی در دهه ۶۰ و مشخصاً شیوه رهبری آیت‌الله خمینی انتقاد دارند، من یادم نمی‌آید کسی از این گروه از داخل ایران این‌قدر صریح انتقادش را مطرح کرده باشد. شاید پیشروترینشان در این زمینه مصطفی تاج‌زاده باشد که در مقاله مفصل «پدر، مادر، ما باز هم متهیم» که در خرداد ۸۹ منتشر کرد، بخشی از عملکرد خود و همفکرانش در دهه ۶۰ را زیر سوال برد و از سکوت خودشان در برابر محکامه‌های دادگاه انقلاب در اوایل انقلاب انتقاد کرد. گرچه تاج‌زاده همان‌جا می‌نویسد: «بزرگترین خطای ما تعمیم مناسبات سیاسی در عصر "عصمت" به عصر "غیبت" بود»، اما باز هم به نظرم می‌آید پیش کشیدن مستقیم پای آیت‌الله خمینی به ماجرا از سوی این گروه سابقه نداشته باشد.

نامه‌های نوری‌زاد (و حتی نوشته‌های تاج‌زاده و مهدی خزعلی) شاید به نظر بعضی‌ها تکرار حرف‌هایی باشد که منتقدان جمهوری اسلامی و ولایت فقیه سال‌هاست که می‌گویند و می‌نویسند. اما در آمدن آنها از زبان این آدم‌ها معنی دیگری می‌دهد. یکی از دوستانم می‌گقت (و مطمئنم که راست می‌گفت) یکی از بستگان نزدیک رهبر جمهوری اسلامی که با شیوه حکومت او مخالف است، نامه‌های نوری‌زاد و یادداشت‌های تاج‌زاده را پرینت می‌کند و در جمع‌های خانوادگی بلند می‌خواند و بحث راه می‌اندازد. و این کاری است که دیگران نمی‌توانند بکنند.

نامه‌های محمد نوری‌زاد به رهبر جمهوری اسلامی:

نامه دوازدهم - جام زهر رهبری (نسخه متنی - نسخه پی‌دی‌اف)
نامه یازدهم + هفت پرسش از سیدمحمد خاتمی (نسخه متنی - نسخه پی‌دی‌اف - فایل صوتی)

نامه دهم - دزدان اطلاعات و دزدان سپاه (نسخه متنی - نسخه پی‌دی‌اف - فایل صوتی)

نامه نهم (نسخه متنی - نسخه پی‌دی‌اف - فایل صوتی)

نامه هشتم - ما و رژیم پهلوی (نسخه متنی)

نامه هفتم (نسخه متنی)

نامه ششم
نامه پنجم
نامه چهارم
نامه سوم
نامه دوم
نامه اول

باز هم در ستایش فرهاد

2011-11-22T20:27:00.000-08:00

امروز برای دوستی نوشتم که یکی از بزرگ‌ترین حسرت‌های زندگیم نرفتن به کنسرت فرهاد است. فکر نمی‌کنم بین آدم‌هایی که از نزدیک نمی‌شناسمشان کسی را بیشتر از فرهاد دوست داشته باشم*. نمی‌دانم این حس از کجا می‌آید؟ از حسی که به شعرها می‌دهد و حتی مشهورترین ترانه‌های خارجی را هم که چندین خواننده معروف خوانده‌اند، با رنگ خودش و همیشه خیلی خوب اجرا می‌کند؟ از جمعه و شبانه و وحدت، و حتی آوار و بعدتر خواب در بیداری و برف که روایت دوره‌شان هستند؟ از رنگ صدایش در میانسالی، یا دسته سیبیلش یا نگاه جدی-مهربان-بی‌تفاوتش؟ در هر صورت سال‌هاست که عاشق فرهادم. تازه که به دانشگاه رفته بودم یکی از برنامه‌هایم (و نه آرزوهایم) این بود که چند سال بعد هر جور شده گیرش بیاورم و راضیش کنم که ازش مستندی بسازم. ارتباطهایی هم پیدا کرده بودم و اصلا هم ناامید نبودم. مردنش در ۵۹ سالگی ضربه سختی بود و دردناک‌ترین نکته مرگش هم این بود که فرهاد که همه سال‌های بعد از انقلاب که سال‌های زیادیش را ممنوع‌الکار بود در ایران ماند و آن‌طور که خودش در یکی از مصاحبه‌هایش می‌گوید دوست نداشت جایی جز ایران زندگی کند، برای درمان بیماری هپاتیت (و آن‌طور که شنیده‌ام به اصرار اطرافیانش) به فرانسه رفت و همان‌جا مرد و بعد در قبرستان Thiais (تیه) در حومه پاریس دفن شد.

امروز که دوباره از حسرتم برای آن دوست نوشتم فکر کردم که کاش دوستان و خانواده‌اش تا می‌توانستند در سال‌های آخر عمرش از او فیلم می‌گرفتند. کاش صدا و تصویرش بیشتر بود. رسیدم پای اینترنت و دیدم یکی از بچه‌ها روی دیوارش در فیس‌بوک فیلم مستندی درباره فرهاد گذاشته که ظاهراً چند سال پیش ساخته شده، ولی من ندیده بودمش. فیلم ساختار خوبی ندارد و جذابیتش برای من چند تکه فیلم و تعداد زیادی عکس از فرهاد بود که من ندیده بودم (که انصافاً خیلی چسبید). فیلم نیم ساعت است و در سه قسمت روی یوتیوب هست (قسمت اول، قسمت دوم، قسمت سوم). این مصاحبه ۱۰ دقیقه‌ای هم که همان زمان سفر به آلمان (۱۹۹۵-۱۳۷۴) انجام شده، دیدنی است (البته اگر مصاحبه‌کننده را نبینید).

و برای چندمین بار پیشنهاد می‌کنم اگر فرهاد دوست دارید، حتما مجموعه آثارش (پنج سی‌دی و یک دفترچه با قاب نارنجی و طراحی عالی) را بخرید. تقریبا هر چه فرهاد خوانده (از آهنگ‌های انگلیسی که در دوره کافه کوچینی می‌خوانده تا اجراهای قدیم و جدید از آهنگ‌های فارسی معروفش و چند آهنگ که در خانه خوانده و ضبط کرده و حتی چند مصاحبه کوتاه با رادیوها) در این مجموعه هست.

قبلاً خیلی از آهنگ‌های فرهاد را این‌جا گذاشته‌ام. (مثلاً مرد تنها،‌ نجوا (گفتنی‌ها کم نیست)، شبانه ۲ (یه شب مهتاب)، کوچ بنفشه‌ها، آینه، گنجشکک اشی‌مشی). این بار اجرایش از Windmills of Your Mind را می‌گذارم که با این‌که خیلی اجراهای خوب و متفاوت دارد، اما اجرای فرهاد کاملاً امضای خودش را دارد و به قول این گزارشگران ورزشی آهنگ را مال خودش کرده و دوباره خوانده (به قول یکی از بچه‌ها فرهاد تنها خواننده ایرانی است که آدم خجالت نمی‌کشد اجراهایش از آهنگ‌های خارجی را برای دوستان خارجی‌اش بگذارد).

فرهاد - Windmills of Your Mind

خواب در بیداری هم یکی از آثار دوره بعد از انقلابش است. زمانی که دیگر به قول خودش «سیاه‌جامه بود با موی سپید». اصل شعر اگر اشتباه نکنم مال خوان رامون خیمنز (شاعر اسپانیایی و برنده نوبل ادبیات ۱۹۵۶) است که خود فرهاد ترجمه‌اش کرده و با توجه به این‌که فرهاد معمولا در شعر شاعران ایرانی (شفیعی کدکنی و نیما و ابوسعید و اخوان) هم دست می‌برد و تغییرات کوچک اما مهم و هوشمندانه‌ای می‌داد، می‌شود حدس زد که در ترجمه این شعر هم به اصل وفادار نبوده باشد. آهنگش را هم خودش ساخته.

فرهاد - خواب در بیداری

تا صبح می‌توانم درباره فرهاد بنویسم و شما هم توی دلتان فحش

* آقای طالقانی را هم همین‌قدر دوست دارم.

شعر هستی بر زبانم جاری

2011-11-16T01:07:00.000-08:00

بعضی روزها دل آدم تنگ‌تر است. تصف شب به وقت این‌جایی که هستم زنگ زدم به مامان که تولدش را تبریک بگویم. با بابا در خیابان بود. می‌رفت بانک حقوقش را بگیرد. بعد زنگ زدم به خواهر کوچک که اولین سالگرد ازدواجشان را تبریک بگویم. او هم داشت در خیابان سنایی قدم می‌زد. از کلاس آواز برمی‌گشت. گفت هوا آفتابی است. من عاشق پاییزم. و عاشق قدم زدن در خیابان‌های وسط تهران. این را الان که دستم کوتاه است، نمی‌گویم.
کلا این روزها بهانه برای دلتنگی زیاد است. پاییز. دور هم جمع شدن با رفقایی که ۲۰ سال است دوستیم (و چند سال است دور هم نبوده‌ایم). داریوش. سرودهای انقلاب ۵۷ که باز -مثل خیلی وقت‌ها- گیر کرده‌ام رویشان.
اما تصور صبح آبانی آفتابی در خیابان سنایی (یا ایتالیا یا بهار یا ویلا یا کاخ یا وصال) ضربه نهایی بود.

سرود انقلابی: ماهی کوچک، راهی دریا

2011-11-14T23:06:00.000-08:00

این هم یکی دیگر از سرودهای بچگی‌ها که تا همین چند وقت پیش نمی‌دانستم درباره چیست و متوجه نبودم که چقدر تصویرهای زیبایی دارد. این یکی از سرودهای قداییان است به یاد صمد بهرنگی، قصه‌گوی بچگی‌های ما. معلمی که روستایی‌های آذربایجان دوستش داشتند و در شهریور ۱۳۴۷ در رود ارس غرق شد. این سرود را اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق در روز کارگر اردیبهشت ۵۸ اجرا کرده‌اند:

صمد (فایل صوتی)

شاید مرتبط:
رود
پاییز آمد
پرواز
مجموعه‌ای از سرودهای انقلابی
مجموعه‌ای از سرودهای سبز

متن سرود:

ای تو پیشاهنگ رفتن
در شب سرد زمانه
در ارس چون گل نشانده
گرمی خونت نشانه

ببین صمد
که راه تو
شد ره هر رودخانه
کلام تو
کتاب تو
می‌رود خانه به خانه

ماهی کوچک
در رهت پویا
دل پر از کینه
جان پر از پیکار
تا که بگشاید
راه دریا را
می‌ستیزد با
مرغ ماهی‌خوار
آتشی در دل
شعله‌ها در خون
می‌رود بیدار
می‌رود هوشیار

ای که هر موج ارس را
باشد از خون تو پیغام
ماهیان جویباران
می‌شناسندت به هر نام

ببین صمد

که راه تو
شد ره هر رودخانه
کلام تو
کتاب تو
می‌رود خانه به خانه

قصه‌های تو
راه آزادی
بازتاب رنج
انعکاس کار
ماهی کوچک
راهی دریا
می‌ستیزد با
مرغ ماهی‌خوار
آتشی در دل
شعله‌ها در خون
می‌رود بیدار
می‌رود هوشیار

گفتگویی قدیمی با احسان یارشاطر

2011-11-11T12:52:00.000-08:00

امروز یکی از خوانندگان این‌جا لطف کرد و لینک مصاحبه‌ای قدیمی از احسان یارشاطر را فرستاد.
این مصاحبه را علیزاده طوسی حدود ۷ سال پیش برای رادیو بی‌بی‌سی انجام داده و فایل‌هایش این‌جا هست. یارشاطر در هفت قسمت حدودا ۲۰ دقیقه‌ای داستان زندگیش را تعریف می‌کند.
قبلاً مطلبی درباره احسان یارشاطر نوشته بودم که دوباره این‌جا می‌گذارمش:

درباره احسان یارشاطر؛ از بزرگترین ایرانی‌های زنده

اگر از من بپرسند بزرگترین ایرانی زنده چه کسی است، یکی از اصلی‌ترین گزینه‌هایم، و احتمالاً انتخاب نهایی‌ام، احسان یارشاطر خواهد بود. مدت‌هاست می‌خواهم چیزی درباره یارشاطر بنویسم. برنامه «چهره‌ها»ی هفته پیش تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی فارسی و ۱۴ فروردین که تولد ۹۰ سالگی‌اش بود، بهانه شد.

می‌دانم متن طولانی است و احتمالاً خیلی‌ها پایین‌تر از این نخواهند رفت. برای همین شدیداً پیشنهاد می‌کنم این مصاحبه حدوداً یک ساعته با یارشاطر، یا دست کم قسمت اولش، را که سهراب اخوان در سال ۲۰۰۱ انجام داده، ببینید (قسمت اول - قسمت دوم). بیشتر اطلاعات این نوشته هم از همین مصاحبه آمده. فایل این مصاحبه را این‌جا هم گذاشته‌ام: قسمت اول - قسمت دوم.

من خودم تا پنج شش سال پیش یارشاطر را نمی‌شناختم. اسمش را این ور و آن ور شنیده بودم، اما زیاد درباره‌اش نمی‌دانستم. توی این دو سه روز در فیس‌بوک و ریدر دیدم بعضی از دوستانم نوشته‌اند که تا حالا یارشاطر را نمی‌شناخته‌اند و با دیدن برنامه بی‌بی‌سی شیفته‌اش شده‌اند. این نوشته هم برای آن‌هایی که هنوز این آدم را نمی‌شناسند یا می‌خواهند بیشتر بشناسند.

احسان یارشاطر چند روز پیش ۹۰ ساله شد. در رشته ادبیات فارسی در دانشگاه تهران و دانشگاهی در لندن درس خوانده و بعد از گرفتن دکترایش آمده ایران و شده استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. به گفته خودش استادی دانشگاه یک شغل تمام وقت است و بیشتری‌ها به همین کار اکتفا می‌کنند و خود او هم تدریس را خیلی دوست داشته. اما فکر کرده کارهای دیگری هم باید بکند.

یارشاطر می‌دیده که خیلی از کتاب‌های مهم جهان به فارسی ترجمه نشده و کلاً ترجمه کتاب‌های کلاسیک به قول خودش سامانی ندارد. برای همین «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» را تاسیس می‌کند و شروع می‌کند به این کار. فکر می‌کنم بیشتر کتاب‌های کلاسیک را بار اول همین بنگاه به فارسی ترجمه کرد و قاعدتاً در کتابخانه‌های کادر و پدرهایتان کلی از کتاب‌های این بنگاه را دیده‌اید.

حالا این کار هم برای یارشاطر بس نبوده. می‌گوید که می‌دیدم جوان‌های ما کتاب مناسب برای خواندن ندارند. برای همین شروع می‌کنند به تالیف یک سری کتاب برای جوانان و بعد برای نوجوانان و (باز به قول خودش) مآلاً برای کودکان. بعد می‌آید و انجمن کتاب را تاسیس می‌کند که هدفش ترویج کتابخوانی بوده و کتابخانه سیار راه می‌انداخته‌اند و به مردم بی دنگ و فنگ کتاب می‌رسانده‌اند.

همه این‌ها تا قبل از کار مشهورش دایره‌المعارف ایرانیکاست. ایرانیکا که کار تدوینش در سال ۱۳۵۲ (۱۹۷۳) در مرکز مطالعات ایران دانشگاه کلمبیا در نیویورک شروع شده، دایره‌المعارفی است به زبان انگلیسی درباره هر آن‌چه که به ایران و فرنگ و تمدنش مربوط می‌شود. تا حالا ۱۵ جلد از این دایره‌المعارف چاپ شده و قرار است در نهایت ۴۵ جلد بشود. ایرانیکا دایره‌المعارفی است با استانداردهای آکادمیک کاملاً بالا و از نظر اعتبار، چیزی در حد بریتانیکا. یارشاطر سرپرست این دایره‌المعارف است و در این ۳۷ سال بیشتر وقت و بخشی از ثروت شخصی‌اش را برای تدوین این دایره‌المعارف گذاشته. در همین برنامه بی‌بی‌سی فارسی یک نفر می‌گوید فردوسی ۳۰ سال زحمت کشید و زبان فارسی را زنده کرد، یارشاطر هم چهل سال است زحمت می‌کشد که فرهنگ ایرانی را ثبت کند و کارش به همان بزرگی است.

البته فکر نکنید که ایرانیکا تنها پروژه‌ای بوده که در این سال‌ها انجام می‌داده. در ۵-۶ سال اول (پیش از انقلاب) که کماکان کارهای «بنگاه ترجمه و نشر» و انجمن کتاب را در دست داشته و بعد از انقلاب هم که آن دو پروژه به دلایل واضح تعطیل شدند، دو پروژه شاید حتی بزرگ‌تر را شروع کرده است. یکی ترجمه متون مهم فارسی به زبان‌های دیگر، و یکی هم تدوین تاریخ تحقیقی ادبیات ایران (که ۱۸ جلد است).

راستی این را هم یادم رفت بگویم که قبل از همه این‌ها مولف مدخل‌های مربوط به «السنه» (زبان‌شناسی) در دایره‌المعارف مصاحب بوده. دایره‌المعارفی که به نظر من یکی از دو سه تا ارزشمندترین کارهای انجام شده به زبان فارسی است.

این را بی‌اغراق می‌گویم. آرزو و برنامه بلندمدت زندگی من این است که یکی از این کارهایی را که یارشاطر انجام داده، انجام دهم و بعد این آدم دست کم پنج، شش تا پروژه عمری شروع کرده و همه را تا جایی که می‌شده پیش برده و نیمه‌کاره‌ها را در نود سالگی پیگیری می‌کند و باز به گفته خودش مدام به کارهای جدیدی که می‌شود انجام داد فکر می‌کند.

در مصاحبه با بی‌بی‌سی لقوه یارشاطر خیلی شدید شده بود و خودش هم گفت که این لقوه که روزبه‌روز بیش‌تر می‌شود کار را برایم سخت کرده. او ۹۰ سالش است و قاعدتاً دور نیست روزی که خبر مردنش را بشنویم. تا حالا از دو تا از دوستانم شنیده‌ام که حاضرند از عمر آنها کم و به عمر یارشاطر اضافه شود. کاش می‌شد که بشود. این آدم با عزت زندگی کرد. امیدوارم سال‌ها زنده باشد و با عزت هم بمیرد.

زمان امید - سخنرانی سارا شریعتی در سال ۸۲

2011-11-10T21:56:00.000-08:00

توضیح من: این، متن سخنرانی سارا شریعتی در دعای کمیلی به تاریخ ۲۶ تیر ۱۳۸۲ است. دوره دوم ریاست‌جمهوری خاتمی که شاید یکی از دوره‌های اوج ناامیدی سیاسی-اجتماعی در ایران سال‌های اخیر بوده. با این‌که این سخنرانی قبل از خرداد ۸۸ و همه وقایع بعد از آن انجام شده، اما حتی شاید این روزها و با درک جدیدی که ما در این دو سال و چند ماه از مفاهیمی مثل امید، آرمان، ایمان، مبارزه و حتی شهادت پیدا کردیم خیلی خواندنی‌تر و مرتبط‌تر باشد. بخصوص آن‌جایی که از تعریف دوباره مفاهیم و بازپس‌گیری آن‌ها از قدرت‌های مسلط می‌گوید.
این متن را از وب‌سایت سارا شریعتی برداشته‌ام و با این‌که همه‌اش خواندنی است، بخش‌هاییش را که برایم جذاب‌تر بوده، پررنگ کرده‌ام. امروز که بعد از چند ماه دوباره به پیشنهاد دوستی این متن را خواندم، بعضی جمله‌هایش شدیداً درگیرم کرد.

زمان امید

در مفاتیح خواندم که دعای کمیل دعای خضر نیز هست و خضر پیامبر امید است. ما را، موسی را، با خود در همه ماجراهای سختش همراهی می‌کند و هر بار در برابر سوال ما، چرایی‌های ما، عصیان ما، مخالفت ما با قتل آن کودک، با خراب کردن آن دیوار، با غرق شدن آن کشتی، ... می‌گوید: نگفتم که ایمان نداری؟ و در پاسخ می‌شنود که: صبر خواهم کرد و عاصی نخواهم شد.

امروز اما ما عاصی شده‌ایم. دیگر صبر نداریم. عاصی شده ایم، نه نسبت به واقعیتی که نمی فهمیم، بلکه نسبت به خودمان. نسبت به توهماتمان. به اینکه هر بار امید بستیم و هر بار ناکام ماندیم. اینست که دل از حقیقتمان کنده ایم. خضر را تنها گذاشته ایم. همراهیش نمی کنیم. ایستاده ایم و سر به زیر شده ایم. پذیرفته ایم که بی ادعا باشیم، سرمان به کار خودمان باشد. جامعه و تاریخ را بسپاریم به دست سیاستمدار و قدرتمدار و زندگی مان را بکنیم.

این ناامیدی را ما در چهره جوانانمان می بینیم. همین جوانها که به ظاهر میهمانی میگیرند و میخوانند و میرقصند ... ولی عاشق نمی شوند، شور ندارند، دلخوش نیستند به هیچ چیز. در جستجوی امنیت هستند و موفقیت. همین جوانانی که میخواهند در لذت به فراموشی برسند. قهرمانان لذت در فلسفه، همه متفکرینی هستند که به لذت در غلطیدند چون شادی ندارند. امید ندارند. چهره های عبث هستند. لذت مستی، خماری...هر چه که بی خبری می آورد و بی حسی ... در هیچکدام اما عشق و شور و امید نیست.

این ناامیدی را ما در ذهنیت مردممان احساس میکنیم. تمام شهر حجله بندان مرگ امید این مردم است. مردممان که خسته شده اند. که مجروحند. که داغدارند. که میخواهند باز ماندگانشان را از بلای سیاست و بیداد فقر حفظ کنند. مصونشان بدارند.

این ناامیدی را ما در سخن امروز روشنفکرانمان، استشمام میکنیم.

خضر آن پیامبریست که ما بیش از هر زمان به او نیازمندیم.

چرا؟ چون ما امروز به امید بیش از هر چیز محتاجیم.

دوره ای بود دوره ما، بیست و چند سال پیش، ما سرشار از شور و شوق و امید بودیم. فلسفه مان برای تغییر جهان بود و نه تفسیر آن. جامعه شناسی مان برای به هم زدن نظم موجود بود و بر پایی نظم اجتماعی نوینی. تاریخمان گشوده بود و تاریخ فردا در دستهای ما بود. میخواستیم انقلاب کنیم. نظم جهان را تغییر دهیم. مدینه فاضله خودمان را، در گروه کوچکمان، در جامعه بزرگمان، در جهان، تحقق دهیم. همبستگی شعار ما بود و رفاه را جز در تقسیمش با دیگران نمی خواستیم. بیست سال پیش، جامعه ما شاهد پیدایش و رشد هزاران گروه بود. به اسامی‌شان نگاه کنید: آرمان و مردم، دو مولفه ثابت بود. آرمان، آوا، ندا، صدا، فریاد... همه نشان از قدرت ما، عزم ما در رساندن حرف و حدیثمان به گوش دیگران داشت. و بعد، خلق، مردم، مستضعفین، کارگران... یعنی یک تجمع، یک جمع، چرا که ما رستگاری را برای همه میخواستیم. این پروژه مشترک ما بود. این حبل متین ما بود. ریسمان مشترک ما. این همان طنابی بود که ما را از چاه نجات میداد و به صعودمان وا میداشت.

اما این دوره، خوب و بد، گذشته است.

از آن زمان تا به امروز تحولات بسیاری رخ داده است. در جهان. در ایران.

در جهان، افسون زدایی شده است. عصر انقلابات به سر رسیده است. عصر ایدئولوژی ها به پایان رسیده است. مذاهب امید، مذاهبی که وعده رستگاری و نجات میدادند، در بحرانند. روشنفکران مرگ ایدئولوژیها را اعلام کرده اند. پایان تاریخ را اعلام کرده اند. انتظار به پایان رسیده است. دیگر سبزواریها، هر روز اسبی را زین نمی کنند و بر دروازه ی شهر نمی بندند تا امام زمان اگر آمد، سوارش شود. امروز از صاحب زمان میخواهند که دیرتر بیاید تا امتحان کنکور باز هم به تعویق نیافتد.

سخن گفتن از امپریالیسم جدید، دیگر خریدار ندارد. گفتمان عدالتخواهی، مغلوبه شده است. از مذهب گفتن، زدگی ایجاد میکند. ملی گرایی کار پدران ما بود. در نتیجه مبارزه با امپریالیسممان را حواله میدهیم به سازمان ملل. سوسیالیسممان را تقلیل میدهیم به خیر خواهی و حسنات. مذهبمان را تبدیل میکنیم به معنویتی بی ضرر، و انقلابی گری دیروزمان را تعبیر میکنیم به جوانی و خامی.

اما مسائل ما آیا از آن زمان تا به امروز تغییر کرده است؟ آیا فقر و گرسنگی کمتر از دیروز است؟ نیاز به مذهبی که پشتوانه عدالتخواهی و دست در دست آزادی باشد، کمتر است؟ سلطه بی رقیب امپریالیسم جدید، مگر عیان تر از دیروز نیست؟ واقعیت جهان سوم مگر نه اینکه همچنان موجود است و امروز بیش از دیروز در زیر غلطک بازار جهانی دارد قربانی میشود؟ و مگر نه اینکه برای جلوگیری از آنچه که از پی مهاجرتهای مکرر جوانان و مفزهای جامعه، فروپاشی ملی مینامند، ما بیش از هر زمان نیازمند ایجاد یک روح ملی و احساس تعلق مدنی به این سرزمین هستیم؟

نسل ما، نسل دیروز، در پشت «نه» ای قهرمانانه، در پشت سنگر اصول اخلاقی و اعتقادیش در برابر واقعیت می ایستاد. واقعیت را نمی پذیرفت.

رونو، خواننده فرانسوی میخواند: جامعه! گرفتارم نخواهی کرد.

پسوا، شاعر پرتقالی می نوشت: واقعیت! فردا بگذر. برای امروز دیگر کافیست.

اخوان میگفت: بیا ره توشه برداریم، قدم در راه بی برگشت بگذاریم.

هوگو میسرود: پاهایم اینجا، چشمهایم جایی دیگر!

نسل ما چشمهایش به جایی دیگر بود. نسل ما قدم می گذاشت در راه بی برگشت. امروزه اما عصر پذیرش واقعیت است. پذیرش سرنوشت. عصر دست کشیدن از آرزوهای بی سو و سرانجام است و دعاوی بی حساب و کتاب. و این واقعیت جهانی، در ایرانی که تجربه انقلاب و جنگ خارجی و داخلی و اصلاحات و ...را همه در طی بیست سال تجربه کرده است، بیشتر نمادینه شده است. خسته شده ایم از این تجربه های مکرر و همه تلخ. اینست که پناه میبریم به امنیت زندگی شخصی و از ادعاهای بلند و پروژه های مشترکمان دست میشوییم و اینهمه را به حساب عقلانیت، پختگی و تجربه تاریخ میگذاریم.

به آهنگهای امروزی نگاه کنید: مدام به فراموشی ات میخوانند، به پذیرش واقعیت. اکتفا به آنچه که هست: «گذشته ها گذشته»، «این کار سرنوشته». «عمر کمه، صفا کن»، «اگه نباشه دریا، به قطره اکتفا کن».

نسل دیروز بر سر حرفش می ایستاد تا آخر. تزلزل را خیانت میخواند و بریده‌گی. نسل امروز اما « حرفش را پس می گیرد.» و میخواند که «خیال نکن نباشی، بدون تو میمیرم». می خواهد واقعیت را بپذیرد، در آن دخیل شود، حتی گاه دوستش داشته باشد، و به خود بقبولاند که میتواند به بازی اش بگیرد. میخواهد مثبت اندیش باشد. خوشبین. کار را یکسره کند. وارد صحنه واقعیت شود. در آن مشارکت کند.

روشنفکرانمان به ما می گویند: این درست است، آن، جوانی بود و خامی. ما باید تجربه تاریخ را در نظر داشته باشیم. باید فرزند زمانه ی خویش باشیم. امروز عصر، عصر عقلانیت است. ادعاهای گذشته را نگاه کنیم: انقلاب اجتماعی. سوسیالیسم. جهان سوم گرایی. مذهب سیاسی. مردم خواهی... همه اینها را تجربه کردیم و امروز به اینجا رسیده ایم. در نتیجه، تجربه تاریخی حکم میکند که در حرفهامان تجدید نظر کنیم. اگر ما مبارزین دیروز می گفتیم: آرمان و مردم، امروز باید بگوییم: عقلانیت و فرد. اگر ما مذهبیهای دیروز می گفتیم: مذهب ایدئولوژیک. یا به قول بازرگان، مسلمان اجتماعی، امروز باید بگوییم: معنویت فردی، دینداری خصوصی. اگر ما روشنفکران چپ دیروز می گفتیم: سوسیالیزم، امروز باید بگوییم: نیکوکاری. کار حسنه. خیرخواهی. اگر ما جهان سومی های دیروز میگفتیم: راه سوم، امروز باید بگوییم، دمکراسی لیبرال. باید واقعیت جهانی شدن و نسبیت مرزهای ملی را پذیرفت. از طرفی، مذهب اجتماعی هم تجربه خودش را پس داده است. انقلاب هم کردیم و دیدیم که چه بود. سوسیالیزم هم که دیوارش فرو ریخت و راه سوم هم که به بیراهه انجامید....این حرفها را تاریخ منسوخ کرده است. این لیلی و مجنونها به درد ادبیات میخورند، واقعیت ها را باید پذیرفت، با همه کاستی ها و کم بود هایش. و گرنه متعصبی خواهید ماند، جزمی، تنگ نظر و خشونتگرا.

و نسل امروز قبول کرده است که کم توقع باشد و واقع بین و دل خوش کند به به ـ بود همین واقعیت.

نتیجه اش اما چه شده است؟ نتیجه این حرف شنوی ها از گفتمان غالب چه شد ه است؟ نتیجه اش این شده است که ما به دلیل شکست الگوهایمان، در ارزشهایمان نیز تجدید نظر کرده ایم. در آرمانها و آرزوهایمان. چون الگوی سوسیالیزم شکست خورد، سوسیالیزم را کنار گذاشتیم. چون الگوی مذهب اجتماعی با قدرت و منافع قدرت در هم آمیخت و به فاجعه انجامید، دینداری اجتماعی و متعهد به مردم را هم کنار گذاشتیم. چون متولی ملت شد، تعلق ملی را زیر سوال بردیم و جز به گریز نمی اندیشیم و چون به همه امیدهای ما خیانت شد، طناب را رها کردیم و در چاه واقعیت روزمرگی مان، به بقا خود می اندیشیم.

در جستجوی خود، مارگزیده شده ایم، اینست که از هر آنچه که خاطره و خطر این گزیدگی را دوباره زنده و نزدیک میکند، گریزانیم. جستجو را کنار گذاشته ایم و به مصون نگه داشتن آنچه که هست، بسنده میکنیم. اما این تجربه های همه تلخ، بایستی توشه ما برای ادامه ی جستجو باشد. مگر نه اینکه به گفته ای « ضربه ای که هلاکمان نمیکند، قویترمان خواهد کرد»؟ صحبت بر سر پایبندی به الفاظی چون ایدئولوژی، سوسیالیزم، دمکراسی... نیست. وفاداری ما نه به پوسته که به مغز است. مغز را برداریم و پوسته را رها کنیم. شریعتی میگفت برای من سوسیالیزم یک نظام اقتصادی نیست، فلسفه زندگیست. برای ما نیز، ایدئولوژی یک سیستم بسته عقاید نیست، همان است که نسل جوان امروز از «مرام» مراد میکند. مرام به معنای تعهد و پایبندی به اصول و ارزشهایی. از دو موضع به ایدئولوژی انتقاد میشود. نخست دمکراسی لیبرال که خود مدار ایدئولوگهاست و با رسم و رسوم یک ایدئولوژی در واقع با اسم ایدئولوژی درگیر میشود. و سپس از موضع پست مدرن و نقد ایده سالاری. در اینجا ما اما از ایدئولوژی، معنا و مرام و جهت را مراد میکنیم.

فرناند دومون، جامعه شناس و متکلم کانادایی میگوید: «در هر دوره به ما گفتند که عصر پایان ایدئولوزیها سر رسیده است و پایان ایدئولوژیها را همچون پایان توهمات به ما نمایاندند. در حالیکه پایان ایدئولوژیها، پایان توهم نبود، پایان امید بود. جامعه ای که پروژه مشترکی ندارد به چه کار می آید؟ پس بگذاریم تاریخ را قدرتها بسازند.»

این کاریست که ما امروز در صدد آن هستیم.

تاریخ یعنی چه؟ تاریخ یعنی حافظه ما. خاطره ما. گذشته ما. واقعیت دیروز زندگی ما و مگر نه اینکه هر حرکت جدیدی، اگر بخواهد که نو باشد، اولین کارش ایستادن در برابر سازندگان این تاریخ، و صاحبان این شناسنامه هاست؟ ایستادن در برابر این حافظه ایی که به ما می گوید که یادت نرود! همین کارها را ما در جوانی کردیم، دیدید که چه نتیجه ای داد. همین سنتی که به من می گوید همیشه همین بوده است. از قدیم تا ابد. همین گذشته ای که مدام به من هشدار میدهد، از حرکت بازم میدارد و نا امیدم میکند.

چاره را نسل امروز در گریز یافته است. گریز از این وطنی که دیگر ماوایش نیست. که در آن هیچکاره است. که مدام تحقیر و طردش میکند. و نسل ما، نسل دیروز، در واکنش به همه خواهی دیروز، امروز چاره را در کم توقعی یافته است، در «اکتفای به قطره»، در «زمانه با تو نسازد، تو با زمانه بساز»، در «گلیم خود را از منجلاب واقعیت بیرون بکش». همین مردمی که در شرایط انقلاب، یا در شرایط تهاجم دشمن خارجی، حماسه ها آفریدند و سرمشق شدند، امروز جز به امنیت اقتصادی و اجتماعی فرد خود، یا در خانواده خود، نمی اندیشند. دغدغه های اجتماعی، در بهترین حالت، به پرداخت خمس و زکات ثروت خویش تقلیل یافته و احساس تعلق به یک ملت، یک سرنوشت مشترک دیگر وجود ندارد.

در برابر دیکتاتوری این واقعیت، سلاح ما چیست؟ نه قدرتی داریم و نه امکاناتی. این قدرت و این امکانات را تنها امید است و تنها ایمان است که به ما خواهد داد. امید به آینده ای که ما در ساختن آن سهیمیم و ایمان به آرمانها و ارزشهایی که معنای زندگی مایند.

یک بار دوستی از من پرسید چه باید کرد؟ و در برابر هر راهی، کاری، پیشنهادی که به او میکردم، مشکلات و موانع و واقعیتهای اجتماعی بازدارنده اش را بر میشمرد. همه درست و دقیق و واقعگرایانه. هیچ حرفی برای گفتن نداشتم. به او گفتم تو راست می گویی. اما، پیش شرط هر کاری، نه امکاناتی ست که در اختیار داریم و نه قدرتی که از آن بهره مندیم، پیش شرط هر کاری، دوست داشتن است. باید اول این ملت، این مردم، این سرزمین را دوست داشت، باید به این سرزمین تعلق داشت، باید به سرنوشت مشترک اندیشید تا بد و خوبش، بد و خوب خودمان باشد و بعد، بتوانیم در جهت تغییرش بکوشیم.
***

صحبت قبلی من، صحبت از وفاداری بود. وفاداری به یک مفهوم: مفهوم انسان جدید. و به یک حرکت: آغاز دوباره تاریخ. وفاداری که از آن سخن میگفتم، وفاداری به ارزشهای خودمان علی رغم واقعیت موجود بود. وفاداری به همان عشق، همان آرمانها، همان اصول، همان ارزشها، همان بلند پروازیها که ما را تا به اینجا کشاند. جستجوی مدام و از پا ننشستن. مگر نه اینکه ما همچنان، هنوز، به آن آرمانها و به آن دستاوردها معتقدیم؟ پس بیاییم بجای دست شستن از دعاوی خودمان، این مفاهیم تحریف شده را باز تعریف کنیم و این ارزشهای غصب شده را دوباره تملک کنیم. بیاییم پس از شستشوی این مفاهیم و باز گرداندنشان به شان اولیه خود، نسبت به آنها ادعای مالکیت کنیم.

ادعای مالکیت کنیم نسبت به سرزمین خودمان.

ادعای مالکیت کنیم نسبت به گفتمان عدالتخواهی. همان گفتمانی که امروز در جامعه ما، آنها که در برابر آزادی ایستاده اند، مدعی‌اش هستند.

ادعای مالکیت کنیم نسبت به گفتمان دمکراسی، همان دمکراسی که امروز سرمایه داری جدید، ملک طلق خود میداند. بیاییم در یک پروژه رهاییبخش مشارکت کنیم و ارزشهای خودمان را از چنگال مدعیان و صاحبان شناسنامه دارش درآریم. به میراث خودمان وفادار باشیم.

نیم قرن پیش، مصدق از ملت ایران سخن میگفت. بازرگان، از مسلمان اجتماعی سخن میگفت. طالقانی از شوراها و عدالتخواهی صحبت کرد. شریعتی، الناس را ترجمان اجتماعی الله میدانست.

امروز ما از این همه دست کشیده ایم. تعلق ملی را به نام جهانی بودن، کنار گذاشته ایم. دینمان را خصوصی کردیم تا کمتر هزینه داشته باشد. عدالتخواهی را رها کردیم چون راست متولی آن است . دمکراسی لیبرال را تنها روایت موفق و ممکن قلمداد میکنیم، چون آن تجربه های دیگر ناکام مانده بود. امروز ما با عقب نشینی داریم به حل معضلاتمان میپردازیم. ولی مسائل همچنان باقیست.

در میهمانی ای، یکی از اقوام ما که دو فرزندش تاریخ خوانده اند، گفت: لعنت بر کسی که بگذارد فرزندانش تاریخ بخوانند و از این سخن این منظور را داشت: مومن از یک جا دوبار گزیده نمیشود.

من این صحبت را تکمیل میکنم:
گاه مومن می بیند که چون گزیده شده است، دیگر ناتوان است. میخواند که از این گزیدنها باید درس گرفت و احساس میکند که کاری از او ساخته نیست. گاه طاقتش طاق میشود، در این حال، مومن، اگر مومن است، در ایمانش تجدید نظر نمیکند. چون ایمانش را تصاحب کرده اند، طردش نمیکند. چون ایمانش تحقق نیافته است، از او دست نمیکشد. چون به ایمانش نمی رسد، انکارش نمیکند. چون واقعیت علیه حقیقت اوست، تسلیم نمیشود. مومن، معنای وجود خود را، زندگی خود را، در وفاداری به ایمانش میداند. مومن این وفاداری را بر مقبولیت عامه یافتن، ترجیح میدهد. مومن از زندگی خودش شهادت میسازد و خودش الگوی ارزشهای خودش میشود.

مومن چون یکبار گزیده شد، از پا نمی افتد.

عشق، ایمان، امید، آرمانها، معنا و دینامیسم حرکت تاریخند. وفاداری به این ارزشها، ما را به جستجو و خلق الگوهای جدید وا میدارد. این وظیفه و مسئولیت امروزی ماست.

کتابی از هدی صابر: سه هم‌پیمان عشق

2011-10-30T21:37:00.000-07:00

«سه هم‌پیمان عشق» کتابی است که هدی صابر درباره زندگی سه موسس اولیه سازمان مجاهدین خلق (محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن و علی‌اصغر بدیع‌زادگان) یا به قول خودش «جوان اولان» نوشته است. قسمت عمده کتاب درباره محمد حنیف‌نژاد است که هدی صابر ارادت ویژه به او داشت و همیشه در حرف‌ها و نوشته‌هایش او را در کنار مصدق و طالقانی (و تا حدودی شریعتی)، الگو و تکیه‌گاه فکری و عملی خودش می‌خواند. کل کتاب، نقل‌قول‌هایی از دیگران درباره این سه نفر است. هدی صابر همه منابعی را که چیزی درباره این سه نفر در آنها بوده دیده و یک سری مصاحبه هم خودش با دوستان، هم‌رزمان و خانواده آن‌ها انجام داده و بعد صرفا با پشت سر هم گذاشتن نقل‌قول‌ها زندگی آن‌ها را روایت کرده است.

ظاهرا کتاب مدتی است در ارشاد است و در انتظار مجوز و احتمالاً چون از اول از مجوز گرفتنش ناامید بوده‌اند (گرچه به نظر من با معیارهای معمول جمهوری اسلامی قابل چاپ است)، فایل پی‌دی‌اف کتاب را گذاشته‌اند روی سایت لطف‌الله میثمی (صاحب‌امتیاز و همه‌کاره مجله چشم‌انداز ایران که خودش از مجاهدین اولیه و از دوستان «جوان اولان» است). اگر احیانا تبلتی، آی‌پدی، کیندلی چیزی دارید، بریزید رویش. با این‌که تعداد صفحه‌های کتاب زیاد است، اما چون همه‌اش به شکل نقل قول است سریع خوانده می‌شود.

کل کتاب برای من جذاب بود. آشنایی با فضای سیاسی بعد از کودتای ۲۸ مرداد بخصوص در بین جوانان و دانشجویان. این‌که آن‌ها به چه چیزهایی فکر کردند و نهایتاً چه تصمیم‌هایی گرفتند و چطور عمل کردند. برای خود من بخصوص آن بخشش خیلی جالب بود که این سه نفر به همراه چند جوان دیگر (اگر اشتباه نکنم از جمله لط‌ف‌الله میثمی) می‌روند دیدن موسسان نهضت آزادی (طالقانی، بازرگان و سحابی پدر). می‌گویند این‌جوری که شما کار می‌کنید نمی‌شود و باید بیشتر برای مبارزه وقت بگذارید. آن‌ها هم عملاً می‌گویند ما عمرمان را کرده‌ایم و الان با مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی که داریم عملاً بیش‌تر از این ازمان برنمی‌آید. نوبت شماست. بعد هم چند تایی می‌روند قم و با آخوندها (مشخصاً بهشتی) حرف می‌زنند و خیالشان راحت می‌شود که از آنها هم آب جدی گرم نمی‌شود و باید خودشان کاری بکنند.

و می‌روند کاری می‌کنند کارستان. در همین کتاب اشاره‌هایی شده که در اواخر دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ چشم امید خیلی از نیروهای مبارز و مشخصا همه نیروهای مذهبی، به مجاهدین بوده. جوان‌های بااراده‌ای که زندگیشان را گذاشتند اما به معنی واقعی کلمه آتشی شدند که فضای سرد دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ را گرم کردند. همین نقش را چریک‌های فدایی خلق هم درست در همان زمان ایفا کردند. برای آن‌هایی که احتمالاً نمی‌دانند، این سه نفر در سال ۱۳۵۱ در میدان تیر چیتگر در غرب تهران تیرباران شدند و در قطعه ۳۳ بهشت زهرای تهران دفن شده‌اند. همان قطعه‌ای که جزنی و تعدادی از رهبران چریک‌های فدایی و همین‌طور گلسرخی و دانشیان هم آن‌جا هستند.

محمد حیدری بعد از آزادی

2011-10-30T13:12:00.001-07:00

فیلم چی؟ مستندی درباره مبارزه با آپارتاید در آفریقای جنوبی

2011-10-25T20:49:00.000-07:00

«چه خبر از ژوهانسبورگ؟» (?Have You Heard From Johannesburg) نام یک مستند ۷ قسمتی (مجموعاً ۸ ساعت و نیمه) است درباره مبارزه با آپارتاید در آفریقای جنوبی تا زمان محو آن، که آن را یک خانم آمریکایی به نام کانی فیلد ساخته. دو سال پیش در جشنواره لندن یکی از این ۷ قسمت (قسمت ششم) نمایش داده شد. من هم خیلی اتفاقی و از سر بیکاری بعد از کار رفتم یک فیلم ببینم که خوشبختانه این نصیبم شد. خود کانی فیلد هم آمده بود و بعد فیلم حرف زد و گفت حدود ۱۰ سال برای این مجموعه وقت گذاشته. آن موقع هنوز همه قسمت‌هایش آماده نبود و گفت قصد دارند این مجموعه را به بهانه برگزاری جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی در تلویزیون‌ها نمایش دهند. البته تا جایی که می‌دانم هیچ تلویزیونی در بریتانیا این مجموعه را پخش نکرد. قاعدتاً باید در یک شبکه آمریکایی پخش شده باشد.

دی‌وی‌دی‌اش هم در آمازون یا جای دیگری نیست و خود شرکت سازنده‌اش می‌فروشد. کل مجموعه ۷ تایی برای مصرف شخصی حدود ۲۰۰ دلار و نمایش در مکان‌های عمومی (مثل دانشگاه‌ها) حدود ۷۰۰ دلار است. من مجموعه‌اش را خریدم و تا حالا سه قسمتش را دیده‌ام. واقعا توصیه می‌کنم اگر فیلم مستند دوست دارید یا «مبارزه» در هر معنایی برایتان مهم یا جذاب است، این مجموعه را ببینید. دیدن تجربه کشورهای دیگر برای من خیلی خیلی آموزنده و عموماً امیدبخش است. ایده می‌گیرم که چطور می‌شود خودت را قوی‌تر کنی و با متشکل شدن با هم‌عقیده‌هایت قدرتت چندین برابر شود. این‌که چطور هر بار بعد از سرکوب بسیار خشن و غالب شدن ناامیدی، باز هم شعله از یک ور دیگر گر می‌گیرد.

با این‌که کل مجموعه از قسمت اول تا هفتم تقریبا به ترتیب زمانی پیش می‌رود اما هر فیلم هویت مستفلی دارد. یکی درباره شروع مبارزه (دهه ۱۹۵۰) است تا زمان بازداشت رهبران از جمله ماندلا. یکی درباره اولویه تامبو که بعد از بازداشت تعدادی از رهبران به تبعید خودخواسته رفت و شد رهبر در تبعیدشان. یکی درباره جنبش جوانان که بعد از سرکوب شدید کنگره ملی پا گرفت. یکی درباره تحریم‌های اقتصادی و تاثیرش بر پایان آپارتاید (این همانی بود که در جشنواره نشان دادند)، یکی درباره فشار سیاهان آمریکا به دولت آمریکا برای تحریم رژیم آفریقای جنوبی، و نهایتا درباره خود ماندلا و پیروزی جنبش.

این تریلر کل مجموعه است و هر قسمت هم تریلر جداگانه‌ای دارد که می‌توانید کنار همین ویدیو در یوتیوب پیدایشان کنید.

لندن

2011-10-25T15:33:00.000-07:00

سه روز پیش شد ۴ سال و نیم.

برای محمد حیدری

2011-10-06T08:58:00.000-07:00

محمد حیدری را دیروز بازداشت کردند. با محمد چند ماهی در شرق همکار بودم. در همان چند ماه با هم دوست شدیم و وقتی هم که از شرق رفت با این‌که کم همدیگر را می‌دیدیم (و در این چهار سال و اندی اخیر که اصلاً همدیگر را ندیدیم)، همیشه حس می‌کردم رابطه دوستانه نسبتاً عمیقی بینمان وجود دارد. آن چند خطی که زمان بازداشت خانواده‌ام برایم نوشت نشانه‌ای بود که این رابطه توهم من نبوده.
هنوز اعلام نکرده‌اند محمد حیدری را چرا بازداشت کرده‌اند. در هر صورت من از بازداشتش اصلا تعجب نکردم. خود محمد وقتی علی معظمی -همکار دیگرمان در شرق- را گرفتند در وبلاگش نوشت: «ما نیز همانند او فکر می‌کنیم و تنها از استبداد بیزاریم.»
سال ۸۲ وقتی شرق در زمان تحصن مجلس ششم عکس محسن میردامادی را سر سفره افطار در صفحه اول چاپ کرد و زیرش با شیطنت تیتر زد «افطار روزه سیاسی»، آن‌چنان فریادی بر سر سردبیر روزنامه زد که «خجالت بکش» که اشک او در آمد. چند هفته بعدش هم که شرق را توقیف کردند و بعد از دو هفته با عذرخواهی مدیرمسئول از مرتضوی روزنامه از توقیف در آمد، خیلی‌هایمان تهدید به استعفا کردیم و جلسه گذاشتیم، اما نهایتاً فقط محمد و یکی دیگر از بچه‌ها از روزنامه رفتند. آن موقع هنوز خرداد ۸۸ نشده بود. از نظر خیلی‌ها این کارها تند و افراطی بود.
راستش حتی خیلی نگران خود محمد نیستم. فکر می‌کنم از نظر ذهنی و ایمانی این‌قدر قوی هست که از پس انفرادی و بازجویی بربیاید. اما به «احسان» فکر می‌کنم که جزو اولین بچه‌های شرق بود و الان باید کلاس دوم دبستان باشد. کاش محمد زودتر بیرون بیاید و احسان بیشتر از چند شب دوری پدر را نبیند.

سریال چی؟ موزلی

2011-10-04T06:17:00.000-07:00

حالا که حرف فاشیسم شد، این را هم بگویم: همان زمان که فاشیست‌ها در آلمان و ایتالیا قدرت می‌گرفتند یک سیاستمدار جاه‌طلب در بریتانیا به نام ازوالد موزلی (Oswald Mosley) هم حزب فاشیست تاسیس می‌کند. این آقا بعد از یکی دو بار جابجا شدن در حزب‌های اصلی آن روز بریتانیا، نهایتا از حزب کارگر بیرون می‌آید و می‌رود و یک حزب به نام «حزب جدید» تاسیس می‌کند که قرار بوده چپ‌تر از حزب کارگر باشد. اما بعد از مدتی دوستانش که با او از حزب کارگر بیرون آمده بودند می‌فهمند که کل این ماجرا برای ارضای جاه‌طلبی‌های شخصی موزلی است. کم‌کم دوستانش از او جدا می‌شوند و او هم حزبش را می‌کند «حزب فاشیست». طبعا تا جنگ جهانی دوم بیشتر دوام نمی‌آورد و بلافاصله بعد از شروع جنگ او را به عنوان خائن دستگیر می‌کنند و می‌اندازند زندان.

این سریال را شبکه ۴ بریتانیا در سال ۱۹۹۸ ساخته. برای من که خیلی جالب بود. آشنایی با فضای سیاسی بریتانیا و حتی اروپا در میانه دو جنگ جهانی و زمانی که فاشیسم داشته اوج می‌گرفته.

کلا چیزی که در هر مواجهه با انسان نیمه دوم قرن ۱۹ و نیمه اول قرن ۲۰ برایم خیلی جالب است این است که بیشترشان اطمینان دارند که می‌توانند جهان را عوض کنند و خب خیلی‌هایشان هم واقعا جهان را عوض کردند، حالا رو به بهتر شدن یا بدتر شدن.

کتاب چی؟ فاشیسم

2011-10-04T05:51:00.000-07:00

«فاشیسم» دهمین عنوان از مجموعه مقدمه‌های بسیار کوتاه انتشارات آکسفورد است که نشر ماهی منتشر می‌کند.* مترجم کتاب، علی معظمی، همکار دقیق، باسواد و دوست‌داشتنی سابقم در صفحه اندیشه روزنامه شرق است و این کتاب را هم خوب ترجمه کرده.

نویسنده کتاب با تعریف فاشیسم از راه بررسی تعریف‌های موجود و سنجیدنشان با فاشیسم به عمل درآمده شروع کرده و به یک تعریف نسبتا جامع رسیده. بعد هم مورد آلمان و ایتالیا را مجزا و مفصل بررسی کرده و نهایتا به جنبش‌های فاشیستی یا ضدفاشیستی بعد از جنگ جهانی دوم پرداخته و جریان‌های سیاسی را که این روزها بدون داشتن نام فاشیسم ایده‌ها و سیاست‌های فاشیستی دارند بررسی کرده است.

در مجموع بسیار خواندنی است. بخصوص برای ما که از سال ۸۴ درباره خطر فاشیسم شنیده‌ایم. من که در تمام کتاب داشتم ویژگی‌های حکومت فعلی ایران را با آنچه در آلمان و ایتالیا گذشته بود مقایسه می‌کردم.

* نه عنوان دیگر این‌ها بودند: فلسفه قاره‌ای، فلسفه سیاسی، منطق، سیاست، تاریخ، سرمایه‌داری، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی اجتماعی و فرهنگی، عکاسی. من ۶ تای اول را خوانده‌ام. همه‌شان خوب بودند اما از فلسفه سیاسی (که خودم هم ترجمه‌اش کرده‌ام) بیشتر از بقیه یاد گرفتم و به نظرم بهتر از بقیه نوشته شده.

فاشیسم
کوین پاسمور
ترجمه علی معظمی
نشر ماهی، ۱۳۹۰
۲۳۶ صفحه، ۴۵۰۰ تومان

فوتبال در حیاط زندان رجایی‌شهر

2011-09-17T15:13:00.000-07:00

مسعود باستانی (با شلوار توی جوراب)
عیسی سحرخیز (با تی‌شرت سیاه)
مهدی محمدیان (با تی‌شرت سفید و شلوار سفید سه‌راه)
احمد زیدآبادی (با پیراهن راه‌راه، پشت به دوربین در حال قدم زدن)

درباره اجرای حکم شلاق سمیه توحیدلو

2011-09-16T10:53:00.000-07:00

این نوشته را در جواب انتقادهایی که در چند ساعت اخیر به نحوه اطلاع‌رسانی سمیه توحیدلو از خبر اجرای حکم شلاقش شده می‌نویسم، و با این‌که خودم انتقادهای جزئی به خانم توحیدلو دارم اما در مجموع عملکردش را قابل دفاع می‌دانم و انتقادها را وارد نمی‌دانم. اول شرح ماوقع را می‌نویسم، که اگر خبرها را دنبال کرده باشید احتمالا چیز جدیدی برایتان ندارد و فقط تا حدودی روند ماجرا را روشن‌تر می‌کند. بعد هم برداشت خودم را از برخورد سمیه توحیدلو با ماجرا.

شرح ماوقع:

سمیه توحیدلو یادداشتی در وبلاگش نوشت و با ابهام درباره تحقیری که شده حرف زد.
من آن یادداشت را خواندم و به هیچ وجه ذهنم به طرف شلاق خوردن نرفت. فکر کردم احتمالا قاضی باز احضارش کرده و باهاش بد حرف زده و تهدیدش کرده یا چیزی شبیه این. همان موقع کامنت‌هایی را هم که پای مطلبش بود خواندم و از آنها هم شلاق خوردن دستگیرم نشد.
چند ساعت بعد توحیدلو دوباره در گوگل‌ریدر یادداشت کوتاهی نوشت و گفت حالش خراب است و از دوستانش خواست خیلی فوری فیلم یا سریال یا کتابی معرفی کنند که حالش را بهتر کند. من کامنت‌های زیر این مطلب را هم همان موقع خواندم و باز هم معلوم بود که حتی تعدادی از دوستان خانم توحیدلو در تهران هم، مثل من، خبری از ماجرا ندارند.
چند ساعت بعد جرس خبر شلاق خوردن سمیه توحیدلو را کار کرد. در متن خبر نوشته بود این ۵۰ ضربه شلاق بخاطر توهین به رئیس‌جمهور صادر شده. طبعا خبر شوک‌آور بود و خیلی‌ها شروع کردند به نوشتن. و اتفاقا این «توهین به رئیس‌جمهور» بهانه بعضی از نوشته‌ها شد که به کینه رئیس دولت و ... اشاره کنند. الان می‌دانیم که این حکم برای توهین به رئیس‌جمهور صادر نشده بود و جرس هم چد ساعت بعد خبرش را تصحیح کرد. اما با وجود صنعت کپی - پیست، بعد از چند دقیقه هم نمی‌شود خبر را جمع کرد. چه رسد به چند ساعت، آن هم در مورد چنین خبری.
چند ساعت بعد از خبر جرس و موج نوشته‌های عصبانی و غیره، سمیه توحیدلو توضیحی در گوگل‌ریدر نوشت و به دوستانش گفت که نگران درد و رد شلاق نباشند. چون اجرای حکم «نمادین» بوده.
اصل ماجرا از این‌جا شروع شد. خیلی‌ها اعتراض کردند که اصلا نمادین یعنی چه و چرا از اولش نگفتی که بهت شلاق نزده‌اند و با احساسات مردم بازی کردی.
سمیه توحیدلو توضیح دیگری داد (این بار در قالب جواب به نوشته تقی دژاکام از نویسندگان روزنامه کیهان که این‌طور که من از نوشته‌اش فهمیدم زمانی در یک سفر کربلا با خانم توحیدلو همسفر بوده) و این بار تصریح کرد که حکم اجرا شده. این را از آن توصیح نقل می‌کنم:
«نمادین بودن به معنای عدم اجرای حکم نیست. متاسفانه علیرغم رویه، خصوصا درباره خانم ها این حکم اجرا شد. اما همین آرام تر بودن ضربات باعث شد از لفظ نمادین استفاده کنم. و درد این ماجرا دردی فراتر از درد فیزیکی بود که دوستان نگرانش بودند.»
در پایان آن توضیح هم نوشته که این خبر کلمه «بسیار به آنچه گذشت، نزدیک است». در بخشی از این خبر آمده:
«حکم شلاق برای سمیه توحیدلو دقیقا اجرا شده و مانند همه خانم‌ها که حکم شلاق آنها را از روی لباس اجرا می‌کننند، به همین نحو اجرا شده است... به چه حقی یک مرد بر بدن این زن مسلمان شلاق زده؛ چطور جرات کرده‌اند در پرونده قضایی ایشان به دروغ بنویسند که زن منشی دادگاه این شلاق را زده؛ چگونه آن دادیار نامرد توانسته بر بدن این خانم چادری که در حال قرآن خواندن بوده شلاق بزند.»

برخورد سمیه توحیدلو:

خانم توحیدلو را به اوین خواسته‌اند برای اجرای حکم ۵۰ ضربه شلاق. طبعا نه خودش و نه هیچ کس دیگر فکر نمی‌کرده حکم اجرا شود. اما آن‌جا می‌برندش برای اجرای حکم. شاید انتظار داشته‌اند طلب بخشش کند و آنها هم ببخشند. اما سمیه این کار را نکرده. قرآنی را که همراهش بوده باز کرده و شروع کرده خواندن. آنها هم تصمیم گرفته‌اند حکم را اجرا کنند. طبق قانون (و شرع) حکم را باید یک زن اجرا می‌کرده که هیچ کدام از زن‌های حاضر در دادسرای اوین حاضر نشده‌اند و خود قاضی دادسرا شلاق را برداشته و حکم را اجرا کرده. باز هم طبق قانون (و شرع) از روی لباس (و مانتو و چادر) و نه چندان محکم. به حدی که به قول خود سمیه درد فیزیکی نداشته و ردش هم روی بدنش نمانده.
سمیه از زندان برگشته. حالش بد بوده. به هم ریخته بوده. چند خط در وبلاگش نوشته که دست‌کم برای من که چیزی نمی‌دانستم معنای مشخصی نداشت و من اصلا نفهمیدم ماجرا شلاق است. چند ساعت بعد هم باز در گوگل‌ریدر درخواست سریال و فیلم و کتابی کرده که حالش را بهتر کند. طبعا تعدادی از دوستانش نگران شده‌اند و باهاش تماس گرفته‌اند که چه شده و او هم ماجرا را تعریف کرده. اصلا عجیب نیست که خیلی زود خبر به یکی از بچه‌های جرس هم رسیده باشد و چون منعی در انتشار خبر نداشته خبر را منتشر کرده باشد. بعد هم که سیل نوشته‌ها.
به نظر من کاملا محتمل است (و من فکر می‌کنم این‌طور بوده) که سمیه توحیدلو در این چند ساعت اصلا در خانه نبوده (کما این‌که در یکی از کامنت‌های زیر مطلب سریال به یکی از دوستانش گفته بود عصر دارم از خانه بیرون می‌روم و می‌توانیم فلان‌جا با هم قرار بگذاریم و کتاب‌ها را به من بدهی) یا در خانه بوده و خوابیده بوده، بی‌حوصله بوده، داغان بوده، فیلم می‌دیده، کتاب می‌خوانده یا هر چیز دیگری.
به نظر من اصلا منصفانه نیست که از سمیه توحیدلو انتظار داشته باشیم چند ساعت بعد از اجرای حکم و تحقیری که به گفته خودش تا آخر عمر یادش نخواهد رفت، دغدغه اصلیش شفاف شدن فضای ذهنی مخاطبان خبر باشد.
فکر می‌کنم خیلی از کسانی که این سال‌ها با خانواده‌های بازداشت‌شده‌ها سر و کار داشته‌اند این تجربه را داشته باشند که حتی خانواده‌هایی که بعد از مدتی مدام با همه مصاحبه می‌کنند معمولا در دو سه روز اول در شوک هستند و آماده حرف زدن با رسانه‌ها نیستند و ترجیح می‌دهند سکوت کنند.
حالا بعد از چند ساعت سمیه آمده و واکنش‌ها را دیده و خب دیده که خیلی‌ها درباره رد شلاق بر بدن و درد و این چیزها حرف زده‌اند. خب او می‌دانسته که این دلسوزی‌ها و احساسات برانگیخته شده بی‌مورد است (و البته به نظر من خود سمیه هیچ تقصیری تا این‌جای ماجرا نداشته). چون رد و دردی نبوده. آمده این را توضیح داده و قبول دارم که در انتخاب صفت «نمادین» بدسلیقگی کرده.
بعد از چند ساعت هم توضیح آخرش را نوشته که به نظرم روشن است و ابهامی ندارد.
من هم قبول دارم که اطلاع‌رسانی این خبر خوب نبود، اما تقصیر خود سمیه توحیدلو را در این وسط واقعا کم می‌بینم.
به نظر من سمیه توحیدلو هیچ وظیفه‌ای نداشته در آن شرایط روحی که بوده بیاید و سعی در شفاف‌سازی ذهن ما کند.
ضمن این‌که اگر فقط و فقط نوشته‌های خود توحیدلو را در نظر بگیریم و پشت هم بخوانیمشان (که به نظر من قطعا باید همین کار را بکنیم)، برخورد توحیدلو، با توجه به شرایطی که داشته، در مجموع صادقانه و قابل قبول است.

مرگ در ۶۸ سالگی

2011-09-09T23:18:00.000-07:00

امروز ۱۹ شهریور سالروز مرگ آقای طالقانی است. درباره اتفاقی که نیفتاده و پیامدهای احتمالی‌اش در تاریخ حرف زدن عموماً بی‌مورد است. اما فکر می‌کنم مرگ آقای طالقانی (آن هم کمتر از ۷ ماه بعد از پیروزی انقلاب) از آن اتفاق‌هایی بود که اگر نمی‌افتاد، شاید سرنوشت انقلاب ایران تغییر جدی می‌کرد. اگر قبول داشته باشیم اختلاف مجاهدین خلق - جمهوری اسلامی که در سال ۶۰ به اوج رسید یکی از دلایل اصلی انحراف انقلاب بود، این فرض بیشتر هم تقویت می‌شود. هم با توجه به احترامی که رهبر انقلاب و نیروهای اطرافش برای آقای طالقانی قائل بودند و هم نفوذ زیادی که او در میان مجاهدین خلق داشت. انصافاً ۶۸ سالگی خیلی برای مردن زود است (آقای طالقانی در زمان شاه مجموعاً حدود ۸ سال در زندان بود. از جمله از سال ۵۴ تا ۵۷. کمی قبل از انقلاب که نمایندگان صلیب سرخ برای بازدید از زندان‌ها به ایران آمدند به شاه گفتند آقای طالقانی - که آن زمان مشهورترین زندانی شاه بود - خیلی مریض است و هر لحظه ممکن است در زندان بمیرد و بماند روی دست حکومت. این‌طور که می‌گویند خیلی زیاد سیگار می‌کشیده و یکی از دلایل زود مردنش هم همین بوده. مرگ بر سیگار).

پریروز داشتم یکی از جلسه‌های سخنرانی هدی صابر در «هشت فراز، هزار نیاز» را گوش می‌دادم و دلم خواست اینجا بگذارمش. اتفاقاً او در این جلسه چند بار از آقای طالقانی اسم می‌برد.

این جلسه (نشست نهم) آخرین جلسه از فراز «جنبش تنباکو» است و هدی صابر در این نشست این جنبش را جمع‌بندی می‌کند. در روزهای بعد از شهادت هدی صابر که نوشته‌های دوستانش درباره او را می‌خواندم، خیلی‌ها این را گفته بودند که صابر برای جمع‌بندی خیلی اهمیت قائل بود. در این چند نشستی که گوش داده‌ام هم چندین بار بر اهمیت جمع‌بندی تاکید کرده. مثلاً یک جا به نقل از محمد حنیف‌نژاد (از موسسان اولیه سازمان مجاهدین خلق و الگوی هدی صابر) می‌گوید که «یک مثقال عمل، یک خروار جمع بندی».

خلاصه کنم. صابر در این جلسة حدوداً یک ساعت و نیمه مدام به وضعیت آن روز (اواخر سال ۸۵) گریز می‌زند و مشخصاً نقدهایش به دوره اصلاحات را می‌گوید. با این که حرف‌های او در فضای قبل از ۸۸ است، اما برای من که خیلی آموزنده بود و فکر می‌کردم انگار دارد امروز حرف می‌زند. پیشنهاد می‌کنم کل این یک ساعت و نیم را گوش کنید. اما اگر وقت یا حوصله‌اش را ندارید، از دقیقه ۵۵ به بعد را گوش کنید. در این بخش درباره ضرورت رادیکالیسم برای پیروزی جنبش‌ها و آن‌چه آقای طاقانی «رادیکالیسم معقول» می‌خواند صحبت می‌کند. باز هم می‌گویم با این‌که این سخنرانی مال بیش از ۶ سال پیش است انگار امروز حرف می‌زند.

خودش که دیگر نیست، دست‌کم حرفش را بشنویم و ببینیم چه می‌گفته.

این آیه‌ای را که از روز شهادت هدی صابر به سر در این‌جا اضافه شده، روی سنگ قبر آقای طالقانی نوشته‌اند:

و من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیه فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدلوا تبدیلا
از ميان مؤمنان مردانى‏اند كه به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا كردند برخى از آنان به شهادت رسيدند و برخى از آنها در [همين] انتظارند و [هرگز عقيده خود را] تبديل نكردند. (سوره احزاب - آیه ۲۳)

دریاچه ارومیه

2011-09-02T22:24:00.000-07:00

این عکس را خواهرم درتعطیلات نوروز ۱۳۸۶ (کمتر از یک ماه قبل از آمدنم به لندن) گرفت.

این‌جا ساحل شرقی دریاچه ارومیه است. عکس‌های این روزهای دریاچه را که می‌بینم، باورم نمی‌شود.

سفر عید ۸۶ اولین سفر جدی من به آذربایجان بود. قبلش فقط برای برنامه‌های طبیعت‌گردی (سبلان و پیاده‌روی خلخال - اسالم) به منطقه نرفته بودم و در شهرهای آذربایجان نگشته بودم. دوست نداشتم تبریز و خانه مشروطه و دریاچه ارومیه را ندیده، بروم (البته آن موقع حساب کودتا را نکرده بودم و فکر می‌کردم دو سه سال دیگر برمی‌گردم و سر فرصت همه آن منطقه را می‌گردم). خلاصه که این‌طور نباشد که ما برگردیم و دریاچه‌ای نمانده باشد. می‌دانم در آب رفتن این یکی فلک و دولت‌های قبلی تقصیر دارند، ولی فعلا مسئولیتش گردن دولت فعلی است.

۹ سال بعد از فرهاد

2011-09-01T19:13:00.000-07:00

۹ سال از مردن فرهاد گذشت. هنوز از صدای هیچ کس به اندازه صدای فرهاد لذت نبرده‌ام. از مردن کم‌تر کسی هم به اندازه مردن او دریغ خورده‌ام. هر چیزی که بخواهم درباره‌اش بگویم دو سال پیش گفته‌ام:

درست هفت سال پیش، چند روز بعد از این‌که من نوشتن آق‌بهمن را شروع کردم، یکی از آدم‌ها و تنها آدم زنده‌ای که پوسترش به دیوار اتاقم بود، مرد. فرهاد را حول و حوش سال ۷۶ با در آمدن کاست «وحدت» شناختم. قبلش فقط برایم یک اسم بود و بعدها فهمیدم بعضی ملودی‌هایی که بابا از بچگی با سوت برایمان می‌زده، مال آهنگ‌های فرهاد بوده. من آن زمان خیلی اهل موسیقی گوش دادن نبودم. یعنی هر موزیکی را که در خانه پخش می‌شد، می‌شنیدم. اما «وحدت» (در کنار مثلاً «شورانگیز») از اولین کاست‌هایی بود که خودم خریدم و خودم روزی چند بار می‌گذاشتمش توی ضبط.
واقعاً تک تک آهنگ‌های آن آلبوم را دوست داشتم و خیلی زود همه‌شان را حفظ شدم. هنوز هم توی خیابان یا لب رودخانه یا پشت فرمان (در ایران البته) که می‌نشینم خیلی از آهنگ‌هایی که زیر لب یا بلند می‌خوانم از همین آلبوم است. امشب داشتم فکر می‌کردم کدام آهنگ فرهاد را بیشتر دوست دارم که این‌جا بگذارمش و دیدم فقط در همین آلبوم «وحدت» چند تا آهنگ هست که خیلی خیلی دوستشان دارم و انتخاب بین آنها سخت است (آینه، مرد تنها، یه شب مهتاب، وحدت، سقف، جمعه، گنجشکک اشی مشی، ...). بگذریم از «نجوا» و «کوچ بنفشه‌ها» و آهنگ‌های خوب آلبوم‌های «برف» و «خواب در بیداری».
فرهاد که مرد، معلوم شد یکی از آرزوهایم (آرزو به معنای واقعی کلمه) را به گور خواهم برد. آرزوی رفتن به کنسرت فرهاد. و نکته دردناک مرگش هم این بود که کسی که همه سال‌های بعد از انقلاب را با وجود سال‌ها ممنوع‌الکاری و خطرهایی که برایش بود در ایران ماند و نرفت، آخر سر برای درمان مریضی و چند روز قبل از مرگ و با وجود مخالفت شدید خودش، به فرانسه رفت و همان‌جا مرد و همان‌جا هم دفن شد (در قبرستان تیه).
فرهاد دهه هفتاد یک مهربانی به صدایش اضافه شده بود که دوست‌داشتنی‌ترش می‌کرد. البته آن صدای کلفت جدی محکم دهه پنجاه را هم خیلی زیاد دوست دارم، اما این لحن مهربان بیشتر به دلم می‌نشیند.
چند سال پیش مجموعه کامل آثار فرهاد در ۵ سی‌دی (با جلد نارنجی) منتشر شد که انصافاً حتی در مقیاس جهانی هم تر و تمیز بود. یک دفترچه با طراحی خوب هم در این مجموعه بود که اطلاعات و متن همه ترانه‌ها در آن هست. دست اشکان خواجه‌نوری که بیشتر زحمت این مجموعه را کشیده، درد نکند.
می‌خواهم یک آهنگ از فرهاد را این‌جا بگذارم. گفتم که. بهترین نمی‌توانم انتخاب کنم. بعضی‌ها را هم قبلاً این‌جا گذاشته‌ام (مثل آینه، کوچ بنفشه‌ها و نجوا). نهایتاً رسیدم به «گنجشکک اشی‌مشی»، تقدیم به قصاب‌باشی و حاکم‌باشی:
گنجشکک اشی‌مشی - فرهادآهنگ از اسفندیار منفردزاده
گنجشکک اشی‌مشی
گنجشکک اشی‌مشی
لب بوم ما نشین
بارون میاد خیس میشی
برف میاد گوله میشی
میفتی تو حوض نقاشی
خیس میشی گوله میشی
میفتی تو حوض نقاشی
کی می‌گیره؟ فراش‌باشی
کی می‌کشه؟ قصاب‌باشی
کی می‌پزه؟ آشبزباشی
کی می‌خوره؟ حاکم‌باشی
گنجشکک اشی‌مشی

موسیقی استقبال - دلم میل بسی پرواز دارد

2011-08-28T16:48:00.000-07:00

سرود پرواز از سرودهای فدائیان خلق در اوایل انقلاب است. من خیلی دوستش دارم و این‌جا می‌گذارمش برای خوش‌آمد گفتن به:

لاله حسن‌پور، اکرم حیدریان، سما شاملو، زهرا جباری، سوسن تبیانیان، فاطمه درویش، نازنین حسن‌نیا، فاطمه خرم‌جو، ارسلان ابدی، محسن غمین، آرتین غضنفری، کیارش کامرانی، سجاد مرادی، محمد پورعبدالله، کیوان فرزین، احسان عبده تبریزی، علی بهزادیان‌نژاد، امید شریف دانا، حسین فرجی، حسین حیدری‌منش، امیر اصلانی، ابولفضل قاسمی، محسن مختاری، حمیدرضا نجومی، غلامرضا آزادی، امیرحسین قنبری، میثم رودکی، روح‌الله میرزاخانی، مسعود یزدچی، کورش قاسمی، بهنام انصاری، عباس نامی، غلامرضا احمدی، مجید تمجیدی، حمید سمیعی، نوید کامران، علی قاسمی، محمدرضا صباغی، پرویز ورمزیاری، سعید مالمیریان، لطفعلی حاجیان، آرش علایی، میلاد اسدی، مهدی وطن‌خواه، امید اسماعیل‌زاده، آرش ترابی، داوود خادم موسوی، مجتبی هاشمی و همه آن‌هایی که هنوز در بند ۳۵۰ و ۲۰۹ و ۲۴۰ و اندرزگاه هشت اوین و زندان رجایی‌شهر و بهبهان و اهواز و زنجان و گنبد و سقز و بیجار و ارومیه هستند.

سرود پرواز (فایل صوتی)

متن سرود (گوش کرده‌ام و نوشته‌ام. اگر ایرادی دارد لطف می‌کند بگویید):

دلم میل بسی پرواز دارد
هوای آسمان باز دارد
چنین بال و پری که امروز ما راست
نه شاهین و نه یک شهباز دارد
برای سنگر خونین ایران
لبانم شوق صد آواز دارد
بنازم قدرت خلقی که در رزم
به گیتی این‌چنین اعجاز دارد
بود پیروزی از خلقی که سنگر
چو آبادان و چون اهواز دارد
کجا امپریالیسم پیروز گردد
به خلقی کین همه جانباز دارد

احمد زیدآبادی و مجید توکلی در هواخوری زندان رجایی‌شهر

2011-07-24T11:19:00.000-07:00

فایل صوتی سخنرانی‌های هدی صابر درباره تاریخ معاصر ایران (هشت فراز، هزار نیاز)

2011-06-26T22:34:00.000-07:00

هدی صابر در زمستان ۱۳۸۵ جلسه‌هایی شروع کرد در حسینیه ارشاد به نام "هشت فراز، هزار نیاز". موضوع جلسه‌ها بررسی تاریخ معاصر ایران بود با تاکید بر هشت مقطع مهم تاریخی: تنباکو، مشروطه، نهضت جنگل، ملی شدن صنعت نفت، ۱۵ خرداد ۴۲، دهه‌های چهل و پنجاه، انقلاب ۵۷، اصلاحات.

این برنامه در ۶۴ جلسه برگزار شده و کلش در یک سی‌دی صوتی منتشر شده. من از کسی که اجازه این‌ها دستش بود، اجازه گرفتم و فایل‌های کل این سخنرانی‌ها را این‌جا گذاشته‌ام:

هدی صابر - هشت فراز، هزار نیاز

جلسه اول مقدمه مهندس سحابی است و حرف‌های مقدماتی خود هدی صابر. بعد هم دو جلسه فلسفه تاریخ می‌گوید و بعد می‌رسد به هشت فراز. ۶ جلسه تنباکو، ۱۵ جلسه مشروطه، ۷ جلسه جنگل، ۱۰ جلسه ملی شدن نفت، ۷ جلسه ۱۵ خرداد ۴۲، ۶ جلسه چهل و پنجاه، ۶ جلسه انقلاب ۵۷ و ۳ جلسه اصلاحات. (فایل جلسه اول نهضت جنگل در سی‌دی نبود). در هر جلسه حدود یک ساعت و ربع صابر حرف می‌زند و حدود سه ربع هم سوال و جواب است.

من تا الان فقط سه جلسه مقدماتی را گوش کرده ام، اما با توجه به جدیت و روحیه تحقیقی که هدی صابر داشته می‌توانم حدس بزنم که کار بزن در رویی نیست. من از شنیدن این سخنرانی‌ها لذت می‌برم و خوشحالم این‌قدر هست که حالا حالاها تمام نشود.

برای هدی صابر

2011-06-16T21:27:00.000-07:00

چند ساعت بعد از این‌که خبر فاجعه را شنیدم یادم افتاد در یکی از سفرهایی که به ایران رفته بودم یکی از دوستان عزیزم* سی‌دی‌ای بهم داد که مجموعه سخنرانی‌هایی بود. راستش هیچ وقت آن سخنرانی‌ها را گوش نداده بودم و همین‌قدر یادم بود که سخنرانی یکی از ملی-مذهبی‌ها بود. بگذریم که وقتی به خانه برگشتم سریع رفتم سراغش و دیدم بله. مجموعه سخنرانی «هشت فراز، هزار نیاز» است که هدی صابر از ۸۵ تا ۸۷ در کتابخانه حسینیه ارشاد و با موضوع بررسی تحلیلی تاریخ معاصر انجام داده.

چهار شب از این پنج شب را با صدای هدی صابر خوابیده‌ام و در طول روز هم بعضا به سراغش می‌روم. تقریبا هر چه در این روزها درباره‌اش نوشته‌اند خوانده‌ام. هر کس هر جا مصاحبه‌ای درباره‌اش کرده گوش کرده‌ام. مدت‌ها بود شخصیتی این‌قدر جذبم نکرده بود. حالی دارم که شاید سال‌ها بود با این شدت تجربه‌اش نکرده بودم. هیچ کدام از فاجعه‌های این دو سال این‌قدر برایم سنگین نبود و این‌قدر تکانم نداد. گیجم نکرد.

ماجرا بیش‌تر از آن‌که برایم جنبه سیاسی-جنبشی داشته باشد جنبه شخصی دارد. لایه چریک‌ستای ذهنم رو آمده و همه ذهنم را پر کرده. (بهار ۸۸ و با اولین سخنرانی‌های موسوی هم رقیق‌ترِ این حس را تجربه کرده بودم). یادآوری منشی که قبولش داشتم و سال‌ها بود -بدون آن‌که دیگر قبولش نداشته باشم- کنارش گذاشته بودم. حتی در ذهنم.

متن اعلام اعتصاب غذایشان* را چندین بار خوانده‌ام و همه افسانه‌های زندگی علی (ع) که در نوجوانی و اوایل جوانی پرشورم می‌کرد، جلوی چشمم زنده شده. یک بار دیگر انگیزه پیدا کرده‌ام که سعی کنم آدم دیگری باشم.

من هدی صابر را هیچ وقت از نزدیک نمی‌شناختم. همیشه ملی-مذهبی‌ها را دوست داشته‌ام اما در همان جمع هم عزت‌الله سحابی برایم چیز دیگری بود و جز او به حبیب‌الله پیمان و علیرضا رجایی و رضا علیجانی و تقی رحمانی هم بیشتر از هدی صابر ارادت داشتم. هدی صابر از دور به چشمم یک آدم متین کم‌حرف می‌آمد و نمی‌فهمیدم چرا این‌قدر رویش حساسند.

می‌توانم تا صبح همین‌جور پراکنده این‌جا بنویسم. بجاش لینک چند نوشته و سخنرانی از خود هدی صابر و چند تا از نوشته‌هایی که این روزها درباره هدی صابر خوانده‌ام وبیشتر از بقیه دوست داشته‌ام (که یعنی اطلاعات بیشتری درباره صابر داشته‌اند) این‌جا می‌گذارم:

از هدی صابر:

متن کامل کتاب «سه هم‌پیمان عشق». کتابی که هدی صابر دو سال پیش درباره بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق ایران (محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن و اصغر بدیع‌زادگان) نوشته.

متن و فایل صوتی سلسله سخنرانی‌های «باب بگشا» درباره رابطه با خدا که در حسینیه ارشاد برگزار می‌شد و با بازداشت آخر هدی صابر ناتمام ماند.

نامه هدی صابر به عزت‌الله سحابی بعد از مرگ او و هاله

رفیق ره‌گشا - متن سخنرانی هدی صابر در مراسم سالگرد آقای طالقانی (شهریور ۱۳۸۵)

صمد، عاشیق میلت - نوشته‌ای قدیمی از هدی صابر در نشریه ایران فردا درباره صمد بهرنگی

درباره هدی صابر:

فایل صوتی گفتگو با رضا علیجانی

چریک مدنی - حسن یوسفی اشکوری

آن‌که هم به نام صابر بود هم به صفت - کمال رضوی

اخلاق خدایان می‌جست - هادی کحال‌زاده

صابر، حماسه‌ساز دوران - عمار ملکی

عزت هاله هدی - عبدالعلی بازرگان

شب چهل و دوم / برای هدی صابر - امین بزرگیان

برخی از روحیه‌های هدی صابر - ژیلا بنی‌یعقوب

حکومت وقاحت، نه حکومت ولایت - رضا علیجانی

به نام جان جهان؛ فعال و ناظر یگانه

کوته فاصله‌ای پس از وداع مهندس عزت‌الله سحابی سرمایه متبلور و گران‌سنگ مبارزات دراز دامنه سیاسی – اجتماعی ایران، خبر پر زدن هاله سحابی و چگونگی جان باختنش، تکانمان داد. ما دو عضو خانواده فکری – سیاسی ملی – مذهبی در اعتراض به فاجعه روز چهارشنبه ۱۱ خرداد ماه ۹۰ و تهاجم منجر به مرگ فرزند اول سحابی بزرگ که مادرصفت و خواهرگونه در خدمت مردمان و آسیب‌دیدگان وقایع دو سال اخیر میهن بود، از‌ گاه غروب پنجشنبه ۱۲ خرداد ماه در بند ۳۵۰ زندان اوین بدون طرح هیچ گونه مطالبه و خواسته شخصی، دست به اعتصاب غذای تر می‌زنیم و با آب و چای و قند و نمک، سر می‌کنیم.

این اقدام مبتنی است بر تصمیمی مستقل و ما دیگر هم‌بندیان را به مشارکت در این اقدام دعوت نکرده و به اقدام‌های مشابه نیز فرا نمی‌خوانیم. شاید این اقدام ما به سهم خود در شرایط وانفسای وطن مصدق – سحابی، مانع از تکرار این بیدادگری‌ها علیه انسان‌های بی‌دفاع شود.

با سلام به دو عزیز از دست رفته

با احترام به مردم ایران و هم‌بندیان

امیرخسرو دلیرثانی هدی صابر

۱۲/۳/۹۰

عزای مدام

2011-06-12T02:24:00.001-07:00

سردر اينجا تا آينده نامعلوم سياه خواهد ماند.

به ياد بزرگترهايى كه جايشان پر نخواهد شد.

روی قبر پدر طالقانی نوشته‌اند: و من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیه فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدلوا تبدیلا*

روی قبر عزت‌ا‌الله سحابی هم باید بنویسند. روی قبر هاله سحابی هم باید بنویسند. روی قبر هدی صابر هم باید بنویسند. صد بار.

* از ميان مؤمنان مردانى‏اند كه به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا كردند برخى از آنان به شهادت رسيدند و برخى از آنها در [همين] انتظارند و [هرگز عقيده خود را] تبديل نكردند. (سوره احزاب - آیه ۲۳)

عزت‌الله سحابی از دنیا رفت

2011-05-30T20:51:00.000-07:00

هر کس یک سیاتمدار مورد علاقه دارد. سیاستمدار محبوب من هم عزت‌الله سحابی بود که امروز (سه‌شنبه) صبح مرد. برای نمونه اعلای ایران‌دوستی و خیرخواهی و انصاف بود. جای توصیه‌های خیرخواهانه‌اش همیشه خالی خواهد بود. جنبش بعد از فوت آقای منتظری دومین حامی بزرگ اخلاقی‌اش را از دست داد. بغض امان بیش‌تر حرف زدن نمی‌دهد. خدا رحمتش کند و به احترامش مدتی سر در این‌جا سیاه خواهد بود.

خبر را دفتر آقای سحابی تایید کرده است.

سریال چی؟ قول (درباره جنگ اسرائیل و فلسطین)

2011-05-21T10:56:00.000-07:00

چند روز پیش (۱۴ مه) شصت و سومین سالگرد تاسیس کشور اسرائیل بود. همان روزی که فلسطینی‌ها بهش می‌گویند «یوم النکبه». شبکه ۴ بریتانیا چند وقت پیش یک سریال (به قول بهرام بیضایی پی‌دار) به نام قول* پخش کرد که وقایع سه سال آخر منتهی به یوم النکبه، و هم‌زمان چیزهایی از الان منطقه نشان می‌داد. چهار قسمت بود و هر قسمتش حدود یک ساعت و نیم. من چند شب پیش کل ۶ ساعتش را پشت هم دیدم و واقعاً کیف کردم.

ماجرا این‌طور شروع می‌شود که یک دختر ۱۸ ساله انگلیسی دفترچه خاطرات پدربزرگ در حال مرگش را پیدا می‌کند و شروع می‌کند به خواندن. این پدربزرگ در جوانی افسر ارتش بریتانیا در فلسطین بوده و خاطراتش مربوط به سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۸ است. هم‌زمان این دختر برای همراهی با دوست اسرائیلی‌اش به اسرائیل سفر می‌کند. در سه قسمت اول سریال، بیشتر بخش‌ها در گذشته می‌گذرد اما در قسمت آخر بیشتر زمان در اسرائیل و فلسطین سال ۲۰۰۵ می‌گذرد.

دیدن این سریال با توجه به این‌که هم مقدار خوبی از پیشینه تاریخی ماجرا را نشان می‌دهد و هم دشواری‌ها و مشکلات وضعیت فعلی را در مجموع دید خوبی درباره کلیت آن‌چه در فلسطین می‌گذرد به آدم می‌دهد.

به نظر من سریال در کل دید واقع‌بینانه‌ای دارد. البته فکر می‌کنم کسی که کمی همدلی با اسرائیل داشته باشد به احتمال زیاد این سریال به نظرش ضداسرائیلی خواهد آمد. فقط در یک مورد به نظرم کاملاً منصف نبوده و آن هم نقش بریتانیا در این فاجعه. گرچه جا به جا انتقادهای بعضاً شدیدی از بریتانیایی‌ها دارد اما من ندیدم به اندازه‌ای که باید به نقش بریتانیا در شروع ماجرا و بخصوص اعلامیه ۱۹۱۷ بالفور اشاره جدی کند.

خلاصه که دیدنش را شدیداً توصیه می‌کنم. اگر بریتانیا هستید هنوز روی سایت کانال ۴ می‌شود دیدش. اگر هم بیرون بریتانیا هستید قاعدتا باید دی‌وی‌دی‌اش را بخرید یا کرایه کنید. ظاهرا این سریال در کانال+ فرانسه هم پخش شده.

مریم هم قبلاً درباره این سریال نوشته بود.

* The Promise

اجرای مشترک راجر واترز - دیوید گیلمور در حضور آق‌بهمن

2011-05-15T05:03:00.000-07:00

تور «دیوار» راجر واترز بالاخره بعد از هفت ماه به لندن رسید. ما هم در دومین شب پا شدیم رفتیم شعبده‌بازی پیرمرد را نگاه کنیم. بخش زیادی از کنسرت، بخصوص نیمه اولش، در مذمت جنگ و به یاد «شهدا» بود. همان اوایل کنسرت که شروع کرد به نشان دادن عکس بزرگ شهدا، سومین شهید، ندا آقاسلطان بود. در ادامه هم که دیوار پر عکس‌های کوچک سهدای ملت‌های مختلف شد، من عکس سهراب اعرابی را دیدم و دوستانم هم عکس خیلی‌های دیگر از جمله کاظم سامی و مرتضی آوینی و حسین فهمیده را دیده بودند.

اما نکته اصلی. از چند ماه پیش شایعه شده بود که دیوید گیلمور در یکی از شب‌های اجرا می‌آید و ترانه Comfortably Numb را همراه واترز اجرا می‌کند*. تاریخش مشخص نشده بود و حتی شایعه بود که گیلمور به خود واترز هم نگفته. گرچه تقریبا همه حدس می‌زدند که سر و کله گیلمور در یکی از شش شب کنسرت در لندن پیدا شود.

خلاصه. در نیمه اول کنسرت، «دیوار» معروف به تدریج درست شد. نیمه دوم هم با اجرای Hey You از پشت دیوار شروع شد و بعدش راجر واترز آمد جلوی دیوار و تنهایی شروع کرد به خواندن Comfortably Numb. من که حالم گرفته شد و گفتم قسمت ما نبود. اما یک دقیقه بعد از شروع آهنگ، ناگهان واترز دستش را رو به بالا کرد و چراغی بالای دیوار روشن شد و دیوید گیلمور از همان بالا شروع کرد به ادامه دادن آهنگ. توصیف فضای سالن در آن لحظه غیرممکن است و حتی فیلم‌هایی هم که در آمده و من دیده‌ام، حق مطلب را ادا نکرده‌اند. اولاً که تا دو سه ثانیه مردم گیج بودند و هنوز همه متوجه نبودند چه موهبتی نصیبمان شده. بعدش هم تصور کنید در لندن که قاعدتاً پینک فلوید بیشتر از هر جای دیگری در دنیا طرفدار قدیمی دارد، این «لحظه» برای تماشاچی‌های خوره پینک فلوید چقدر تاریخی بوده. خلاصه که از همان لحظه همه سالن ایستاده دست زد تا آخر ۸ دقیقه. بعدش هم عملاً تا آخر کنسرت کسی ننشست. هیجان بالاتر از حد نشستن بود.

این‌طور که جایی خواندم تنها از این آهنگ در کل کنسرت فیلمبرداری شده و سایت پینک فلوید ویدئوی کامل آهنگ را با کیفیت نسبتاً خوب گذاشته. اگر ویدئو را دیدید، صدای تماشاچی‌ها در لحظه ظهور گیلمور را چند برابر کنید. چندین ویدئوی دیگر هم که مردم با موبایل‌هایشان گرفته‌اند روی یوتیوب هست. من این یکی را دیدم و دوست داشتم. خنده واترز قبل از این‌که به بالا اشاره کند، خیلی خوب است.

خلاصه بعد از این کنسرت و برد ۵-۰ بارسلونا در برابر رئال مادرید در حضور من در نیوکمپ، دارم به این نتیجه می‌رسم که پاقدمم خوب است.

* واترز خودش در مصاحبه‌ای این شایعه را تایید کرد و گفت ماجرا این بوده که این دو چند ماه پیش یک کنسرت خیریه کوچک (البته با ورودی سنگین) به نفع کودکان غزه می‌دهند. گیلمور در آن کنسرت از واترز خواهش می‌کند که یک آهنگ قدیمی را که او تنظیم مجدد کرده با هم بخوانند. واترز اول قبول نمی‌کرده و در نهایت گیلمور می‌گوید اگر این آهنگ را بخوانی من هم در یکی از اجراهای تور «دیوار» می‌آیم و Comfortably Numb را باهات می‌خوانم که واترز هم در جا قبول کرده.

توضیح واضحات: کسی که پایین دیوار دستش را باز کرده راجر واترز، و بالای دیوار دیوید گیلمور است.

چاپ دوم «فلسفه سیاسی» درآمد

2011-05-11T03:50:00.000-07:00

اولین کتابی که ترجمه کردم به چاپ دوم رسیده. خوشحالم. دوست داشتم که خودم کتاب را ترجمه نکرده بودم و با خیال راحت ازش تعریف می‌کردم. نه از ترجمه‌اش، از خود کتاب که چقدر خواندنی است. این را موقع در آمدن چاپ اول کتاب نوشتم. واقعاً خیلی چیز بیشتری ندارم بگویم جز این‌که نشر ماهی از آن موقع تا حالا فکر کنم ۱۰ عنوان از مجموعه «مختصر مفید» را چاپ کرده. از جمله «فاشیسم» با ترجمه علی معظمی که در همین نمایشگاه توزیع شده. معرفی کتاب را بخوانید و بعدش هم پیشنهادی برای چطور خریدن کتاب:

قبلاً این مجموعه انگلیسی را این‌جا معرفی کرده بودم. «مقدمه‌های خیلی کوتاه» که نشر ماهی «مختصر مفید» را به جایش انتخاب کرده، مجموعه‌ای است که انتشارات آکسفورد چاپ می‌کند و تا حالا بیشتر از ۲۰۰ عنوانش هم در آمده و کلاً تحسین شده هم هست.
هر کدام از کتاب‌ها را یکی از بهترین‌ها (البته بهترین‌های بریتانیا) در آن حوزه نوشته است. این کتاب‌ها برای آدم‌های نسبتاً تحصیل‌کرده در رشته‌های مختلف برای آشنایی با موضوعات مورد بحث نوشته شده‌اند. یعنی مثلاً فلانی که فیزیک خوانده و علاقه دارد از فلسفه سیاسی هم سر دربیاورد، باید «مقدمه‌ای بسیار کوتاه بر فلسفه سیاسی» را بخواند.
بعدش هم درست است که اسم کتاب‌ها «بسیار کوتاه» است و قطعشان هم جیبی است، اما آن‌قدرها هم کوتاه نیستند. هر کدامشان حدود ۱۳۰ صفحه (چندین صفحه پایین و بالا) است با فونت ریز. یعنی واقعاً حجمشان کم نیست.
وقتی سه، چهار سال پیش تصمیم به ترجمه گرفتم، رفتم پیش خشایار دیهیمی. او سه چهار تا کتاب بهم پیشنهاد کرد و من این را انتخاب کردم. خیلی خیلی کتاب خوبی است. خود کتاب را می‌گویم. فکر می‌کنم برای هر کسی که علاقه‌ای کلی به بحث‌های سیاسی داشته باشد خواندن این کتاب خیلی روشنگر خواهد بود. ایده‌ای کلی از اساس بحث‌های کلان سیاسی درباره آزادی و انتخاب و عدالت و این‌ها پیدا می‌کند. کتاب با این‌که واقعاً پیش‌نیازی نمی‌خواهد، اما عملاً مهم‌ترین و حتی جدیدترین بحث‌های فلسفه سیاسی را مطرح کرده و خیلی هم روان نوشته شده است. اگر انگلیسی خواند براتان سخت نیست که انگلیسی‌اش را بخوانید. اگر نه که در خدمتیم.
درباره ترجمه حرف نمی‌زنم. تلاشم را کردم، که حاصلش خوب نبود. بعد آقای دیهیمی چندین صفحه‌اش را به همراه خودم ویرایش کرد که یک سری از اشکال‌های تکرار شونده‌ام را فهمیدم. بعد خودم دوباره کل کتاب را ویرایش کردم و بعدش دوباره آقای دیهیمی کتاب را ویرایش نهایی کرد. تعارف نیست. واقعاً روانی ترجمه تا حدود زیادی مدیون راهنمایی‌های آقای دیهیمی و ویرایش اوست. آقایان رضا رضایی و هومن پناهنده هم در انتخاب معادل‌ها و ساختار جمله‌ها خیلی کمک کردند. حوصله‌شان در شنیدن سوال‌های من و وقت گذاشتن برای پیدا کردن راه حل کم‌نظیر بود. درباره دفتری که دو سال از عمر من آنجا و در کنار آقایان دیهیمی و رضایی و پناهنده گذشت، باید جداگانه و مفصل بنویسم.
این را هم بگویم که عمیقاً راضی‌ام که کتابم را نشر ماهی چاپ کرد. دلیلش هم کیفیت کارشان است. خودتان کتاب را ببینید، می‌فهمید از جلد و قطع و حروف‌چینی همه‌شان در حد خیلی خوبی هستند یکی دو تا چزی کوچک، مثلاً فونت عنوان کتاب، با سلیقه من جور نیست که در برابر کیفیت کلی کار اصلاً اهمیتی ندارد. ضمن این‌که حق ناشر هم بوده که در این مورد تصمیم بگیرد. گرچه در این مورد خاص می‌دانم که تصمیم را دبیر مجموعه گرفته، نه ناشر. خلاصه که دست محمد واشویی و حسین سجادی (بچه‌های نشر ماهی) درد نکند.

برای خریدن کتاب هم یا می‌توانید تا نمایشگاه هست بروید غرفه نشر ماهی یا بروید هر کتابفروشی‌ای از جمله کتابفروشی «اگر».

نشانی: خیابان شانزده آذر، پایین‌تر از بلوار کشاورز، کوچه عبدی‌نژاد، شماره ۶.

تلفن: ۸۸۹۸۵۰۴۹

ای‌میل: agarbook@gmail. com

تا جایی که می‌دانم «اگر»ی‌ها برای تهران و شهرستان و خارج از ایران هم کتاب می‌فرستند. جزئیات چطور سفارش دادن را این‌جا ببینید

نامه مهدی محمودیان به رهبر درباره شرایط زندان‌ها - خواندنی

2011-05-08T15:44:00.000-07:00

بسم الله الرحمن الرحیم

توضیح من: این نامه را مهدی محمودیان شهریور ۱۳۸۹ از داخل زندانی رجایی شهر به رهبر جمهوری اسلامی نوشته. محمودیان اولین کسی بود که در سال ۱۳۸۶ درباره فجایع زندان کهریزک (که آن موقع زندان اراذل و اوباش بود) هشدار داد و برای همین بهش می‌گویند «افشاگر کهریزک». هر دو بخش نامه، چه آن که درباره وضعیت زندان‌هاست و چه آن‌ که درباره شیوه بازجویی‌ها و اعتراف‌گیری‌ها از زندانیان سیاسی بعد از انتخابات دردناک است. و البته بخش اول برای من یبش‌تر تازگی داشت. در این چند ساعت چند بار نامه را خوانده‌ام. فکر می‌کنم انگیزه محمودیان خیلی بش‌تر از آن‌که سیاسی (به‌معنای محدودش) بوده و خواسته باشد با این نامه مثلا ضربه‌ای به حیثیت طرفش بزند، آگاه کردن هم رهبر و هم مردم از وضعیت زندانی‌های عادی در زندان‌ها بوده. شاید این نامه‌(و هزینه احتمالی که محمودیان باید بخاطر نوشتنش بدهد) کمی وضعشان را بهتر کند. فکر می‌کنم خواندن این نامه و رساندنش به گوش تعداد هر چه بیش‌تری از آدم‌ها، کم‌ترین کاری است که در برابر خطری که مهدی محمودیان به جان خریده، می‌توانیم بکنیم. می‌خواستم طبق عادت قدیم بخش‌هایی از نامه را پررنگ کنم، اما بدون اغراق کل این نامه برایم پررنگ است.

ولتکن منکم امه یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و اوالئک هم المفلحون (آل عمران ایه ۱۰۴)

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای

اولین و آخرین نامه‌ای که به شما نوشتم به تابستان سال ۱۳۸۶ بر می‌گردد که به عنوان یک شهروند و یک روزنامه‌نگار، گزارشی از برخوردهای غیر انسانی و جنایت‌بار نیروهای انتظامی با افرادی که اوباش و اراذل نامیده شده بودند و در خیابان‌ها بازداشت و به بازداشتگاه کهریزک منتقل شده بودند را خدمتتان عرض کردم. در آن نامه از ضرب و شتم‌ها، فحاشی‌ها، هتک حرمت‌ها، شکنجه‌های روحی و جسمی و جنسی برخی از نیروهای انتظامی نسبت به جوانانی که غالبا ۲۰ تا ۳۰ ساله بودند و از فرزندان جوان این مرز و بوم به شمار می‌رفتند گزارش داده بودم. از ده‌ها نفری که در زمان نگهداری این افراد در کهریزک کشته شده بودند، از رفتارهای زشت و نامناسب و غیر انسانی دادستان وقت با خانواده‌هایشان نوشته بودم. از مجبور کردن زندانیان به برهنه شدن و کابل زدن بر بدن یکدیگر، از جا دادن بیش از ۴۰ نفر در یک کانتینر ۳۰ متر مربعی به مدت چندین هفته، از شکستن دست و پاهای زندانیان و از کابل زدن بر بدن‌های خیس زندانیان در حضور مرد هلی‌کوپترنشین در سحرگاهان و ......

اما دریغ از هرگونه پاسخ و عکس‌العملی، نتیجه آن شد که در سال ۸۸ فرزند یکی از یاران نزدیکتان (فرزند آقای دکتر روح‌الامینی) به همراه چندین جوان عزیز دیگر که در آن شکنجه‌گاه به شهادت رسیدند، تازه یادتان افتاد که باید دستور تعطیلی آن بازداشتگاه را صادر فرمایید.

و البته در روزهایی که در سال ۸۸ در انفرادی بسر می‌بردم، بازجوها و نگهبانان به خوبی از خجالت آن گزارش‌ها درآمدند و جناب قاضی نیز چندین سال زندان را بخاطر افشاء مسایل مربوط به کهریزک به من تحمیل نمود.

با این حال بر اساس آموزه‌های دینی، اخلاقی و انسانی خود آموخته‌ام که در یک جامعه انسانی همه آحاد مردم نسبت به یکدیگر وظایفی دارند و در صدر آن وظایف، اشاعه امر به معروف و نهی از منکر است و از آنجایی که هنوز کمی امیدواری برای اصلاح امور در من وجود دارد و خوش‌بینانه فکر می‌کنم و یا لااقل امیدوارم که گزارش قبلی من را حضرتعالی ندیده باشید و یا نگذاشتند به دست شما برسد بر آن شدم گزارشی از وضعیت شکنجه و رفتارهای وحشیانه نیروهای امنیتی با زندانیان سیاسی و همینطور وضعیت اسفبار زندانیانی که در ۱۱ ماه اخیر (حداقل در سه زندان و یک بازداشتگاه) با پوست و گوشت خود احساس کرده‌ام را برای شما بگویم، تا شاید این بار قبل از آنکه فردی از نزدیکانتان را از دست بدهید، دستور رسیدگی به این اوضاع را صادر کنید، با آنکه می‌دانم بعد از گفتن و انتشار این گزارش احتمالا چندین سال دیگر نیز به محکومیتم اضافه خواهد شد و احتمالا دوباره به انفرادی منتقل و مورد ضرب و جرح بازجویان و برخی نگهبانان قرار خواهم گرفت، حضرتعالی را بدلیل خیرخواهی که معنای .......(ص ۵)........ در (( النصیحه الائمه المسلمین )) تجلی یافته است مخاطب قرار می‌دهم و این نامه را با امید به پیگیری

و اجرای قسط و داد و نه فقط در برخورد با زندانیانی چون ما که با جرائم و بزه‌های گوناگون و متنوع در زندان به سر برده و امید به جاری شدن عدالت دارند نگاشته‌ام. زندانیانی که در مسیر بازجویی‌ها و دادرسی‌ها و حتی پس از صدور احکام در زندان‌ها مورد انواع آزارها و شکنجه‌های جسمی و روحی و جنسی و انواع و اقسام فشارهای غیر انسانی، چه از طرف زندانبانان و چه از طرف دیگر زندانیان قرار می‌گیرند و متاسفانه با توجه به سیستم و نوع مناسبات دستگاه قضا در زندان، هیچ فریادرسی نمی‌یابند و شرم‌آور اینکه تمام این مظالم نه در زندان‌های شرق و غرب که در جمهوری اسلامی که مدعی نیابت امام زمان را برای حکومت دارد، در جریان است. در حکومتی که مسئولینش هر روز دم از مدیریت جهان می‌زنند و از حقوق بشر و حقوق انسانی در دیگر کشورها انتقاد می‌کنند. لذا همگی وظیفه داریم نا حداقل دامن اسلام را از این همه فجایع و جنایات پاک کنیم و این وظیفه قاعدتا با توجه به مسئولیتی که به هر دلیل سیاسی و شرعی بر دوش حضرتعالی به عنوان حاکم نظام مدعی اسلامی و به عنوان کسی که خود را نایب امام زمان می‌خواند گذاشته شده است بیشتر سنگینی می‌کند، به امید اینکه قبل از آنکه خیلی دیر شود و با از دست دادن نزدیکانتان متوجه شوید که جوانان این مرز و بوم در زندان‌ها چه می‌کشند، این گزارش را تقدیم حضورتان می‌کنم:

۱- وضعیت زندان‌های کچوئی، رجایی شهر و اوین:

الف: مواد مخدر و اعتیاد: در این سه زندان و بندهایی که در آن حضور داشتم، مواد مخدر به راحتی و بدون هیچ مشکلی و به هر میزان که اراده می شد وجود داشته و دارد، در حالیکه برای ورود یک دست لباس در زندان اوین می‌بایست ۶ ماه صبر کرد و در زندان رجایی شهر می‌بایست چند هفته نامه‌نگاری کرد و موافقت چندین مدیر و رییس را گرفت، اما مواد مخدر در حد مصرف نزدیک به هزار نفر در یک زندان وارد می‌شود و بدون اینکه مزاحمتی برای وارد کنندگان مجاز !!! ایجاد شود و این در حالی است که بعد از حدود ۱۱ ماه زندان بودن هنوز نتوانسته‌ام اجازه ورود ۲ جلد کتاب آموزشی را بدست آورم. قابل ذکر است که ورود روزانه چند صد گرم مواد مخدر مختص زندان رجایی شهر نیست که در زندان کچویی نیز در مقیاسی کوچکتر به همین صورت بود و در زندان اوین و بند ۳۵۰ که شرایط بسیار جالب‌تر بود، به این صورت که مواد مخدر دقیقا توسط زندانبانی که هر روز در اتاق رئیس اندرزگاه بودند و اکثرا با هم غذا می‌خوردند، به قیمتی ارزان توزیع می‌شد و این افراد خدوم !!! نه فقط مشکلی نداشتند که از طرف عوامل نامرئی !!! کاملا حمایت می‌شدند.

ب: لواط: حضرت آیت‌الله با شرمندگی از اینکه مجبورم این مطالب را بنویسم صرفا از باب تکلیفی است که بر دوش خود احساس می‌کنم برای اطلاع شما بازگو می‌کنم.

در بندهای مختلف زندان رجایی شهر عمل لواط بصورت امری معمولی و قابل پذیرش در آمده است که ظاهرا مسئولین زندان برای کمتر شدن آلودگی‌های آن وسائل بهداشتی مورد لزوم افراد را آزادانه در اختیار زندانیان قرار می‌دهند. من از صدها مورد از این روابط که با رضایت طرفین و بصورت آزادانه و شاید صرفا بخاطر چند نخ سیگار و یا یک‌بار مصرف مواد صورت می‌گیرد می‌گذرم. من از وضعیتی می‌گویم که در این زندان هر کسی که کمی زیبایی در چهره داشته باشد و احیانا زوری در بازو نداشته باشد و یا پول خوبی در حسابش نداشته باشد که باج بدهد به دیگران، به زور در سالن‌های مختلف و هر شب در یک اتاق گردانده می‌شود و هر مفعولی صاحبی دارد و از این بابت پولی بدست می‌آورد و بعد از چند وقت هم او را به دیگری می‌فروشد. طبق مشاهده یک زندانی سیاسی به یک جوان در طول یک شب ۷ مرتبه تجاوز شده است و وقتی صبح به زندانبان شکایت می‌کند به انفرادی (یا به گفته مسئولین زندان سوئیت) منتقل می‌شود بدون اینکه هیچکدام از متجاوزین حتی مورد سوال واقع شوند.

ولی امر مسلمین ........ اینجا در زندان رجایی شهر تحت امر شما فرزندان و شهروندان کشور تحت امرتان با قیمت دویست و پنجاه هزار تومان اجاره داده می‌شوند ودر این سیستمی که شما مسئولیت آن را دارید هیچ دادرسی نمی‌یابند.

در زندان کچوئی شخصی که ده‌ها نمونه از آن قابل مشاهده است به اتهام عدم پرداخت نفقه و مهر به زندان آمده است به صورت مفعول حرفه‌ای حکم آزادی گرفته است.

ج: ضرب، شتم و جرح زندانیان: برای زندانیان غیر سفارشی در بسیاری از موارد هیچگونه شان انسانی قائل نیستند. هر کسی اعم از مسئول، نگهبان و ... به خود اجازه می‌دهد هر نوع کلمات رکیک و هتاکانه‌ای را نسبت به زندانیان روا بدارد و هر زمان که لازم بداند زندانی را با دست، باتوم، زنجیر و یا هر وسیله دیگری مورد ضرب و شتم و حتی جرح قرار دهد و هیچ دادرسی برای مظلوم بجز ناله‌ها و زجه دردآور وجود ندارد، و یا در مورد دیگر، حداقل ۳ مرتبه در طول یک ماه فقط در یک بند که ۱۰ درصد زندانیان رجایی شهر را تشکیل می‌دهند زندانبانان چندین زندانی را به دلایل مختلف با باتوم چنان مورد ضرب و شتم قرار دادند که تمام بدنشان را سیاهی و کبودی در بر گرفته بود و تا چندین روز حرکت را از آنها سلب کرده بود، در یک مورد که فقط صدای آن را می‌شنیدم زندانی را که ظاهرا از یک زندانبان به دلیل ضرب و شتم شکایت کرده بود با الفاظ رکیک و با زنجیر و باتوم می‌زدند تا به گفته آنها بگوید غلط کردم و شکایتش را پس بگیرد که البته او نیز بعد از نیم ساعت با بدنی کبود و سیاه رضایت داد و از شکایتش منصرف شد و سپس بخاطر بر هم زدن نظم زندان به انفرادی و یا سوئیت (بند ۱۱) منتقل شد و صد البته خوب است

بدانید از سگ‌های موادیاب نیز بجای کشف مواد برای ارعاب و زخمی کردن زندانیان استفاده می‌شود.

جنا ب آقای خامنه‌ای، به جرات می‌توان گفت هیچ کدام از قوانین رفاهی که توسط همین نظام و کشور برای رفاه زندانیان تصویب شده است به اجرا گذاشته نمی‌شود، نه غذای سالم و کافی و نه محیط بهداشتی (مطابق آئین‌نامه) و نه هیچ کدام دیگر از امکانات پیش‌بینی شده در قانون در اختیار زندانی قرار نمی‌گیرد و از آنجا که امکان استفاده از مرخصی برای زندانیان در اختیار زندانبانان و مسئولین زندان (و نه قانون) قرار دارد هیچ کس اعتراض نمی‌کند.

در حکومت شما زندانیان به بیگاری‌های بدون حقوق و یا حقوق اندک، کارگری در سالن‌های سرویس بهداشتی و محوطه زندان گمارده می‌شوند و زندان‌ها به شهر مردگان می‌ماند که باید به هر طریقی فقط از آن خارج شد. البته کسانی که در زندان درآمدهای میلیونی دارند، هیچ نیازی به بیرون رفتن ندارند و هر زمان که بخواهند با هماهنگی مسئولین زندان و به راحتی چند روزی از مرخصی استفاده می‌کنند.

ایدز و سایر بیماریهای واگیردار:

جمعیت قابل توجهی از زندانیان مواد مخدر و معتادین به بیماری‌هایی همچون ایدز و هپاتیت مبتلا هستند و هیچ تفکیکی بین بیماران و افراد سالم وجود ندارد و با توجه به مصرف مواد مخدر و شیوع لواط بین این افراد هر روز بر تعداد افراد مبتلا به بیماری‌های واگیردار افزوده می‌شود.

جناب آیت‌الله، اگر به وضعیت اسفیار این زندان‌ها توجه نشود با توجه به افزایش روزافزون زندانیان و برگشت بدون کنترل آن‌ها به جامعه و خانواده، هر روز به تعداد کسانی که به آلودگی‌های روحی روانی و جسمی مبتلا می‌شوند افزوده خواهد شد و ...

۲- برخورد با زندانیان سیاسی حوادث یک سال گذشته:

جناب آیت‌الله از فجایع بازداشتگاه کهریزک و شهادت برادرانم در آنجا فعلا چیزی نمی‌گویم چون می‌دانم به طور کامل می‌دانید در آنجا و توسط چه کسانی چه گذشته است، از فجایعی که در خیابان‌ها و کوچه‌ها بر سر مردم آمد می‌گذرم چرا که شما نیک می‌دانید که کسانی که عکس‌های شما بر سینه و دستشان بود، بر سر خواهران و برادرانم در خیابان‌ها چه آوردند، از پدران منتظر فرزند و مادران گریان و قبرهای بی‌صاحب می‌گذرم، از بیان به خاک و خون کشیده شدن ده‌ها عزیز هم‌وطنم در خیابان‌ها می‌گذرم و صرفا به بیان جنایاتی که توسط نهادهای امنیتی و انتظامی دولت و حکومت شما بر سر زندانیان آورده‌اند بسنده می‌کنم.

در مدت ۴ ماهی که در زندان اوین و در بند ۳۵۰ و همین‌طور در زندان رجایی شهر بودم، با بیش از ۲۰۰ نفر از زندانیان سیاسی و کسانی که پس از انتخابات به دلایل مختلف بازداشت شده‌اند هم‌سلول و هم‌بند بوده ام که مطالب ذیل گوشه‌ای از شنیده‌هایی است که هر مورد آن از ده‌ها نفر شنیده شده است و بسیاری را نیز در بند ۲۰۹ دیده‌ام و یا شنیده‌ام:

الف: نحوه بازجویی‌ها: تقریبا تمام بازجویی‌ها بر خلاف نص صریح قانون، با چشم‌بند و رو به دیوار صورت می‌گیرد، لذا در بیشتر مواقع امکان شناسایی و معرفی بازجویان امکان‌پذیر نیست و در طول بازجویی‌ها سربازان گمان شما از هیچ رفتار و روش خشونت‌بار و غیر انسانی در برخورد با زندانیان کوتاهی نکرده و نمی‌کنند که در این صورت می‌توان گفت اگر در این راه عمدی وجود نداشته باشد این موارد به راحتی قابل تشخیص و رسیدگی است.

ب: به کار بردن الفاظ رکیک، فحاشی، تحقیرهای لفظی و ...

تقریبا تمام کسانی که مورد بازجویی قرار گرفته‌اند از جمله خود من بارها و بارها با رکیک‌ترین الفاظ، از فحش‌های جنسی و خانوادگی و اتهامات اخلاقی روبرو شده‌اند، بخصوص در بند ۲ الف که تحت نظر سپاه اداره می‌شود، الفاظ رنگین‌تر و پر و پیمان‌تری نثار زندانیان و خانواده آن‌ها و به قول خودشان برای خرد و تحقیرکردن زندانی از این الفاظ توسط بازجویان استفاده می‌شود.

ج: تحقیرهای روحی و جنسی: حداقل ده نفر از زندانیان شهادت می‌دهند که در زمان بازجویی‌ها آن‌ها را مجبور کرده‌اند که برهنه شوند و یا با لباس زیر ساعت ها در بازجویی بایستند و حداقل سه نفر از این افراد شهادت می‌دهند که با باتوم و یا وسیله‌ای شبیه آن مورد تحقیر جنسی قرار گرفته‌اند وحداقل ۲ نفر زا این‌ها کسانی بوده‌اند که تا قبل از بازداشت حاضر بوده‌اند برای جنابعالی جانشان را نثار کنند و حتی انتقادی هم به شما نداشته‌اند.

د: دروغ، تهدید و تطمیع زندانیان برای پروژه اعتراف‌گیری:

جناب آقای آیت‌الله، سربازان گمنام شما از هیچ دروغ و نیرنگی برای فریب متهم بی‌دفاع جهت به اجرا گذاشتن پروژه اعتراف‌گیری دریغ نکرده‌اند، از بازداشت اعضای خانواده تا صدور احکام دروغین اعدام و نمایش دروغین کودتا.

حداقل در ۲ مورد که شاهد آن بودم همسران زندانیان بازداشت شده‌اند و به آنان گفته شده اگر اعتراف‌نامه‌ها را نخوانند برای همسرانشان احکام سنگین صادر خواهد شد و آن‌ها را مجبور به اعتراف به کارهای نکرده نموده‌اند، در دو مورد فرزندان نوجوان و جوان را احضار نموده و از پشت شیشه به زندانی نشان داده‌اند تا با این کار او مجبور شود برای نجات فرزندانش آنچه را که آن‌ها می‌گویند انجام دهد.

حضرت آیت‌الله، همه این‌ها که در زندان‌های امنیتی شما در جریان است توسط سربازان گمنام شما در وزارت اطلاعات و بخصوص سپاه پاسداران به انجام می‌رسد.

ه: دخالت در حریم خصوصی متهمین و ایجاد درگیری‌های خانوادگی: در بسیاری موارد به خاطر شنودها و سرک کشیدن‌های قانونی و غیرقانونی نهادهای امنیتی در خصوصی‌ترین و شخصی‌ترین حوزه‌های زندگی افراد و دسترسی بازجوها به این اطلاعات، حربه‌ای بود برای تحت فشار قرار دادن زندانی. با استفاده از همین اطلاعات حداقل در ۳ مورد (من‌جمله خودم) با همسران متهمین تماس گرفته شده است که تقاضای طلاق کنند و یا با به اجرا گذاشتن مطالبات (مهریه) خود متهم تحت فشار بیشتر قرار بگیرد.

جناب آیت‌الله، بازجویان وقاحت را به جایی رسانده‌اند که حتی به خود اجازه می‌دهند به همسران جوان زندانیان به دفعات تماس بگیرند تا جایی که آنها مجبور شده‌اند گوشی‌های موبایل خود را خاموش یا تعویض کنند تا از شر این بی‌حرمتی‌ها نجات یابند.

جناب آقای آیت‌الله خامنه‌ای، با جشمان خودم دیدم که در بند ۲۰۹ جوان بیست و چند ساله به خاطر تماس‌های مکرر بازجویان با مادر تنهایش چند بار اقدام به خودکشی کرد.

جناب آقای آیت‌الله، مامورین اطلاعاتی شما به جایی رسیده‌اند که از همسر جوان یکی از زندانیان خواسته‌اند اگر دوست دارد شوهر و برادر زندانی‌اش از اعدام احتمالی نجات یابند و خود نیز به حبس طولانی محکوم نشود از شوهرش طلاق بگیرد!!!

و خدا را شکر می‌کنم که حداقل از این حوادث را در بند ۳۵۰، دو یا سه مورد بیشتر ندیدم.

ت: ضرب و شتم و جرح: تقریبا تمام زندانیانی که به بند ۳۵۰ منتقل شده‌اند و با آن‌ها صحبت کرده‌ام، کم یا زیاد و هر کدام به میزان لازم!! مورد نوازش قرار گرفته‌اند که از شرح بسیاری از آن‌ها می‌گذرم و فقط به برخی از انواع ضرب و شتم‌ها اشاره می‌کنم:

- در بند ۲ الف متهمین را با شوکر (shoker) برقی مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند (با شوکر به آلت تناسلی و سایر نقاط حساس بدنشان می‌زنند)

- در بند ۲ الف، حداقل ۲ نفر از متهمین به محلی در زیرزمین برده شده و دستانشان را در دستگاهی که برای کشیدن ناخن بوده است قرار داده شده است.

- ده‌ها زندانی که در بند ۲ الف اوین بوده‌اند گفته‌اند که با کابل و باتوم به دفعات متوالی مورد ضرب و شتم و جرح قرار گرفته‌اند.

- حداقل سه نفر از متهمین بند ۲ الف می‌گویند به آن‌ها قرص‌های رنگی داده شده که آن‌ها را از حالت عادی خارج کرده است و اثرات آن در بعضی افراد تا مدت‌ها در بند ۳۵۰ قابل مشاهده بوده است.

- در بند ۲۰۹ متهمین را برای تنبیه در سرمای شب‌های زمستان صرفا با لباس زیر، ساعت‌ها در فضای باز رها می‌کنند از جمله خود من که بیش از ۶ ساعت فقط با لباس زیر در نیمه شب اواسط دی ماه در فضای باز رها شدم و بعد از گذشت چند ماه هنوز آثار آن باقی است و به مداوای طولانی مدت نیاز دارد.

- ده‌ها نفر که در بند ۲۰۹ بوده‌اند از ضربات ناگهانی با اجسامی مثل پرونده بر سر و صورت، ضربات مشت به گلو، سیلی زدن‌ها، مشت‌ها و لگدها، بشین و پاشوهای طولانی و زیاد، به سینه و صورت خواباندن متهم در اتاق بازجویی و ده‌ها مورد شکنجه و آزار و اذیت‌های روحی و جسمی دچار صدماتی شده‌اند که اثرات آن در برخی افراد هنوز بعد از ماه‌ها قابل مشاهده است.

- جناب آقای آیت‌الله، مطالب گفته شده فقط گوشه‌ای از شرایطی است که سربازان گمنام شما بر سر متهمین بی‌دفاع آورده‌اند.

- نحوه برگزاری دادگاه‌های علنی و غیر علنی:

الف: دادگاه‌های غیر علنی: اساسا دادگاه‌های غیر علنی به جز برخی موارد اندک نه از لحاظ ساختاری و نه از لحاظ محتوایی با هیچ یک از قوانین داخلی منطبق نبوده است و معمولا بدون حضور وکیل و یا حتی نماینده دادستان تشکیل و با چند سوال و جواب ساده، قاضی در نهایت با صدور همان حکمی که قبلا بازجویان گفته بودند دادگاه به پایان می‌رسد. البته قابل ذکر است که در بسیاری از موارد، من‌جمله قاضی شعبه ۲۸، متهمین را با ترساندن از حکم سنگین و به تعویق افتادن طولانی دادگاه، از گرفتن وکیل منع می‌کنند و قضات شعبه ۱۵ از پذیرش بسیاری از وکلای مستقل خوداری و متهم را مجبور کرده‌اند تا از وکلای مورد تایید و سفارشی‌های قاضی و دادگاه استفاده نماید.

- جناب آقای آیت‌الله، از تعداد و درصد احکامی که با تمام فشارها در دادگاه‌های تجدید نظر، توسط این دادگاه‌ها نقض شده است، می‌توان به عمق فضاحت و بی‌قانونی دادگاه‌های بدوی و مراحل تحقیق پی برد. احکام اعدامی که به سه سال زندان تبدیل شده‌اند، احکامی که شش سال بوده به یک سال تبدیل شده‌اند خود به خوبی نمایانگر افتضاحات دادگاه‌های انقلاب هستند.

دادگاه‌های علنی :

جناب آقای آیت‌الله

در سال ۱۳۸۸ چندین دادگاه تحت عنوان دادگاه‌های علنی با حضور فله‌ای متهمین مرتبط و غیر مرتبط برگزار شد و امید دارم و یا احتمالا شما نیز به مانند ما صرفا از تلویزیون به تماشای آنها نشسته باشی و سربازان گمنامت در سپاه و وزارت اطلاعات در مورد چگونگی برگزاری آن‌ها و چگونگی آماده‌سازی نمایش‌ها با شما سخن نگفته باشند و از آنجا که برای فردی چون شما توجیه نداشتند و حتما قابل پذیرش نخواهد بود، من به عنوان یک روزنامه‌نگار که در طول یک سال اخیر در زندان بودم و تقریبا با تمام کسانی که در دادگاه‌ها صحبت کرده‌اند از نزدیک مذاکره کرده‌ام، در ادامه گزارشی از مقدمه تشکیل این به اصطلاح دادگاه‌ها را نیز به شما ارائه می‌دهم.

۱- نحوه وادار کردن زندانیان به تن دادن به اعترافات:

الف: تهدید به بازداشت برخی از اعضای خانواده:

حداقل در ۲ مورد از افرادی که در دادگاه‌ها علیه خود و دیگران صحبت کردند، همسرانشان توسط این نهادها بازداشت شده بودند و به آنها گفته شده بود اگر قبول نکنند برای همسرانشان احکام سنگین صادر می‌شود که بعد از پذیرش حضور در دادگاه، همسرانشان شب قبل یا روز قبل آزاد شده بودند.

- در یک مورد نهادهای امنیتی شما وقتی با مقاومت زندانی روبرو می‌شوند، فرزند نوجوان وی را بازداشت و از پشت شیشه وی را در مقابل پدرش بازجویی می‌کنند و او را تهدید می‌کنند که اگر وی همکاری نکند فرزندش را به اتهام فروش چند کیلو!!! مواد مخدر بازداشت می‌کنند و به خاطر آبروی دختر جوانش مجبور می‌شود از آبرو و حیثیت خود بگذرد و در دادگاه صحبت کند.

- در حداقل سه مورد از کسانی که در دادگاه‌ها صحبت کردند نهادهای امنیتی شما با تحت فشار گذاشتن زندانیان از طریق افشای مسائل خصوصی زندگیشان، از جمله تصاویر فیلم‌ها و یا اطلاعات بدست آمده از شنودها و ردگیری‌های غیرقانونی موفق به گرفتن اعترافات بعضا دروغین شدند.

۲- افرادی که در دادگاه‌ها حضور پیدا کرده‌اند:

الف: شخصیت‌های سیاسی: جناب آقای آیت‌الله، سربازان گمنام شما در بازجویی‌ها با افتخار از خرد و تحقیر کردن این افراد سخن می‌گفتند و آن چیزی که از شادی‌ها و هلهله‌هاشان به نظر می‌رسید بوی تعفن انتقام‌جویی بود، انتقام از محبوبیت برخی از این افراد که به گفته آن‌ها باید شاخشان شکسته می‌شد که بحمدالله سربازان گمنام شما با استفاده از غیرانسانی‌ترین و وحشیانه‌ترین اعمال این کار را انجام دادند که من در مورد این افراد سخن نمی‌گویم چون امید دارم شخصیت‌های سیاسی که در دادگاه‌ها صحبت کردند، خود از لاک منفعت‌طلبی و ترس خارج شده و به حرمت خون صدها جوان رشید این مملکت که در حمایت از آن‌ها در خیابان‌ها به خاک و خون کشیده شدند بگویید در زندان‌ها بر سرشان چه آمده است و با این کار دوباره به آغوش مردم باز گردند.

۳- زندانیان غیرسرشناس: زندانیان غیر سیاسی که در دادگاه‌ها علیه خودشان و جنبش سبز صحبت کردند غالبا افرادی بودند که مجبور شده بودند در مورد وابستگی‌شان به سازمان‌ها و گروه‌های مخالف نظام صحبت کنند تا سربازان گمنام شما بتوانند به مردم بقبولانند که معترضین و مردم بی‌دفاع که در خیابان‌ها به خاک و خون کشیده شده بودند وابسته به خارج و سازمان‌های ضد انقلابی و تروریستی بوده‌اند تا بلکه بدین طریق جنایت‌های خود در خیابان‌ها و بازداشتگاه‌ها و زندان‌ها توجیه کنند. برای همین هم تقریبا از هر گروه و سازمان تروریستی و به اصطلاح ضد انقلابی، چند نفر در این نمایش حضور داشتند، که من در ادامه به برخی از این

افراد اشاره می‌کنم:

- حداقل ۶ نفر از جمله ۲ نفری که در روزهای پس از حوادث روز عاشورا اعدام شدند اساسا قبل از انتخابات بازداشت شده بودند و هیچ فعالیتی در انتخابات نداشتد که سه نفر از آن‌ها هم اینک زندانی هستند و یکی از این‌ها نیز زیر اعدام قرار دارد تا روزی که آن نوشته‌ها را در مقابلشان گذاشته بودند به دلیل در انفرادی بودن از حوادث پس از انتخابات آگاهی نداشتند و صرفا به دلیل این‌که بازجوها به آن‌ها گفته بودند که اگر این حرف‌ها را در دادگاه و یا تلویزیون بگویید نجات پیدا می‌کنید دست به چنین کاری زده بودند.

- حد اقل سه نفر از کسانی که در دادگاه به انجام اقداماتی از جمله آتش زدن کیوسک و همین‌طور مسجد و یا بانک در تاریخ ۲۵ خرداد ۸۸ اعتراف کردند اساسا شب ۲۳ خرداد توسط نیروهای امنیتی شما بازداشت شده بودند تا برای انجام چنین نمایش‌هایی مورد استفاده قرار گیرند.

جناب آقای آیت‌الله، ماموین امنیتی شما در سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات برای اثبات ادعای وابستگی اعتراضات بحق مردم در خیابان‌ها به هر اقدامی دست زدند. کافی است شما زمان بازداشت اعتراف‌کنندگان با اظهاراتشان در دادگاه‌های نمایشی را بررسی کنید.

۳- مراحل آماده‌سازی افراد برای حضور در دادگاه‌های نمایشی: بعد از این‌که زندانیان تحت فشارهای ویران‌کننده جسمی و روحی از ضرب و جرح قرار گرفته تا هتاکی و فحاشی و تا تهدید و تطمیع نیروهای امنیتی شما مجبور می‌شدند حضور در دادگاه‌ها را بپذیرند و اوراق تایپ شده‌ای که در اختیارشان قرار می‌گرفت تا با خواندن و تمرین کردن آن متون در دادگاه نقش خود را بهتر و جذاب‌تر بازی کنند. و برای این امر متون تایپ شده توسط زندانی مجددا نوشته می‌شد تا در دادگاه‌ها خواندن از روی آن‌ها طبیعی‌تر جلوه کند و در صورت لزوم دست‌نویس‌ها توسط سایت‌های خبری نهادهای امنیتی منتشر شود تا دادگاه‌ها و اعترافات طبیعی‌تر جلوه کند.

آقای آیت‌الله ، از روزهای قبل بسیاری از این افراد توسط برخی از بازجویان خاص مورد آزمایش قرار گرفتند و برای اجرای بهتر نقش مجبور بودند چندین و چند بار مطالب را در حضور بازجوها تکرار کنند و حتی به آن‌ها در مورد چگونگی حرکت دست و صورت و نحوه بیان مطالب آموزشی و تذکرات لازم داده شده بود.

- برگزاری تمرین‌های نهایی در محل دادگاه‌ها: روز قبل از تشکیل دادگاه‌ها، زندانیان به محل دادگاه برده می‌شدند و در حضور قاضی صلواتی و یا دادستان وقت و یا آقایان دادیار و بازپرس متون را در مقابل دوربین‌های صدا و سیما و برخی خبرنگاران وابسته اجرا می‌کردند و در حین اجرا، تذکراتی برای بهتر شدن نقش از کارگردانان گمنام شما دریافت می‌کرده‌اند. جالب اینجاست که در یکی از موارد که زندانی بخت‌برگشته در دادگاه اصلی بخاطر حضور تماشاگران دست و پای خود را گم می‌کند و نمی‌تواند نقش خود را خوب بازی کند و برنامه ۲۰:۳۰ تصاویر و گفته‌های وی در تمرین روز قبل را پخش می‌کند و آقای شمشادی مجری این برنامه خبری احتمالا به اشتباه در حالی سخنان اعتراف‌کننده در دادگاه را پخش کرد که پشت سر وی خالی از تماشاگران و دیگر زندانیان بود.

جناب آقای آیت‌الله: توجه داشته باشید که این تمرینات نه توسط تعدادی سرباز گمنام که توسط عمال قوه قضاییه، قاضی ارشد آن و دادستان وقت تهران که مورد حمایت همیشگی شما بوده است صورت می‌گرفته است.

- شب قبل از دادگاه زندانیان متناسب با گفته‌هایی که قرار است در دادگاه بگویند اصلاح (سر و صورت) می‌شدند تا چهره‌ای متناسب با نقششان داشته باشند. یکی از مضحک‌ترین بخش‌های این دادگاه‌ها وقتی بود که به دلیل عدم هماهنگی سربازان گمنامتان در سپاه و وزارت یک نفر در دو زمان مختلف با دو آرایش مختلف در برنامه‌سازی نمایش، دو اعتراف تقریبا متضاد انجام داد و جالب‌تر آنکه قاضی محترم شما به جرم هر دو اتهام متضاد که در دو روز و دو منطقه مختلف رخ داده بود، حکم اعدام و ۱۰ سال زندان صادر کرده است در حالی که وی اساسا در آن روز در بازداشت به سر می‌برده است.

- ۱۲ نفر از افرادی که قرار بود در دادگاه صحبت کنند برای امتحان نهایی!! به حسینیه و یا مسجدی در طبقه سوم دادگاه برده می‌شوند که در حضور سعید مرتضوی متن‌های خود را بخوانند و بعد از تایید ایشان ۹ نفر از آن‌ها فردای آن روز در دادگاه صحبت می‌کنند و البته دادستان به آن‌ها قول شرف!!! می‌دهد که آن‌ها را فردای دادگاه آزاد کند که نکرد.

جناب آقای آیت‌الله، حتما مضحک خواهد بود در مورد دادگاهی که با این شرایط تشکیل می‌شود حرف از آیین دادرسی، حقوق شهروندی، حقوق انسانی و ... زده شود، اما به جهت اطلاع می‌گویم که هیچ یک از حاضرین در آن دادگاه‌ها نتوانستند و یا بهتر بگویم نگذاشتند از وکلای خود استفاده کنند و به اجبار وکلای خود را عزل کردند و از وکلای خودفروخته که توسط قضات و یا آقای دادستان و یا نهادهای امنیتی شما تعیین می‌کردند تن بدهند، و صد البته همان وکلای تسخیری هیچ وقت با این زندانیان ملاقات و گفتگویی نداشتند و حتی هرگز اجازه دسترسی به پرونده‌های متهمین را نداشتند و فقط برای سیاهی لشگر در دادگاه‌ها حضور پیدا کردند و بسیاری از آن‌ها حتی وکالت‌نامه امضا شده‌ای هم در اختیار نداشتند.

جناب آقای آیت‌الله: نمی‌دانم بعد از انتشار این نامه چه سرنوشتی پیدا خواهم کرد، نمی‌دانم شاید در دادگاه‌های عادلانه سربازان گمنامت با زیر پا گذاشتن شرافت و انسانیت حرف‌ها و نوشته‌هایم را تکذیب کنم و اعتراف کنم در این مدت که در زندان بودم توسط رژیم صهیونیستی و عوامل استکبار تحریک شده‌ام تا نسبت به نظام مقدس شما توطئه کنم و یا نمی‌دانم شاید اعتراف کنم سفیر انگلستان و فرانسه و رابط سازمان‌های جاسوسی غربی این حرف‌ها را به من آموزش داده‌اند. اما امروز در سلامت و آزادی کامل به خدای بزرگ و ائمه اطهار و همین‌طور به خون تمام شهدای راه آزادی بخصوص شهدای یک سال اخیر سوگند یاد می‌کنم، اعلام می‌کنم ضمن این‌که این مطالب عین واقعیت رخ داده در زندان‌های تحت امر شماست، هیچ هدفی جز تلاشی در راه اصلاح امور همین‌طور انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر و نصیحت‌الملوک نداشته و ندارم.

جناب آقای آیت‌الله، کاش حاکمان صدای ملت خود را قبل از آن‌که دیر شود می‌شنیدند تا لازم نبود ملت‌ها برای رساندن صدایشان به حاکمان شیشه‌ها را بشکنند.

مهدی محمودیان

روزنامه‌نگار دربند

شهریور ۸۹ - رجایی شهر

فیلم چی؟ برکلی در دهه شصت (Berkeley in the 60's)

2011-05-01T17:48:00.000-07:00

برکلی در دهه شصت مستندی است درباره جنبش‌های سیاسی و مدنی در دانشگاه برکلی (شمال ایالت کالیفرنیای آمریکا) در دهه ۱۹۶۰. محور فیلم جنبش‌هایی‌ است که در برکلی شروع شده‌اند، اما به جنبش‌های دیگر آن زمان در بخش‌های دیگر شمال ایالت کالیفرنیا و حتی جاهای دیگر آمریکا هم اشاره‌هایی دارد. بعضی از حرکت‌هایی که از برکلی شروع شده‌اند (از جمله «جنبش آزادی بیان») در آن زمان از مهم‌ترین جنبش‌های مدنی و سیاسی آمریکا بوده‌اند.

ساختار فیلم هم به این شکل است که حدود ده نفر از دانشجویان آن زمان برکلی (که بعضی‌هایشان از رهبران جنبش بوده‌اند) ماجراها را روایت می‌کنند و روی حرف‌هایشان تصاویر مستندی از آن زمان پخش می‌شود.

من فیلم را خیلی دوست داشتم. هم بخاطر اطلاعاتی که از جنبش‌های آن زمان آمریکا (جنبش آزادی بیان، جنبش حقوق مدنی، جنبش ضد جنگ ویتنام، هیپی‌ها، پلنگ‌های سیاه) بهم داد، هم بخاطر روایتی که این افراد از نحوه پیش بردن جنبش، تصمیم‌گیری‌ها، نحوه برخورد با شکست‌ها و چیزهایی از این دست می‌گفتند. با این‌که شرایط آن‌ها در کل با شرایط ایران دهه ۸۰ شمسی خیلی متفاوت بود (بخصوص سطح سرکوب) ولی ذات خیلی از تجربه‌ها کاملا مشابه بودند و آموزنده.

کلا هم شنیدن تجربه‌های آدم‌هایی که عموما دانشجویان غیرسیاسی بودند که در شرایط خاصی فعال شده و سعی می‌کردند بفهمند باید چه کار کنند، خیلی خوب بود.

یک صحنه هم داشت که شاید برای ماها از همه قابل درک‌تر باشد: زمانی که پلیس یک تجمع اعتراضی دانشجویی داخل دانشگاه را محاصره می‌کند و از بالا با هلی‌کوپتر روی دانشجوها گاز اشک‌آور می‌ریزد. خیلی خیلی شبیه فضای دانشگاه تهران روز دوشنبه ۲۱ تیر ۷۸ بود. جالب بود که چند تایشان (که از دانشجوهای معمولی‌تر و نه رهبران جنبش بودند) می‌گفتند ما وقتی آن صحنه را دیدیم، گفتیم دیگر نیستیم و واقعا جنبش آنها هم بعد از آن ماجرا مدتی خاموش شد، تا چند وقت بعد که دوباره با استراتژی جدید برگشتند.

برای صدمین بار این‌جا می‌نویسم که با دیدن هر کدام از این فیلم‌ها بیش‌تر می‌فهمم که هر مبارزه ضد اقتداری در هر جای دنیا از مبارزه‌های پیش از خودش انرژی می‌گیرد و در امتداد آن‌هاست. در سطح نمادینش این‌که جوان بائز در دهه ۱۹۶۰ می‌رفت در برکلی و در جمع دانشجوها We Shall Overcome* می‌خواند و سال ۲۰۰۹ هم شال سبز می‌بندد و برای ایرانی‌ها We Shall Overcome می‌خواند.

دیدن این فیلم‌ها و شنیدن روایت این مبارزه‌ها اصولاً ناامیدی را بی‌معنی می‌کند. چون می‌بینی که دور از ذهن‌ترین چیزها، با اراده سازمان‌ یافته ممکن می‌شوند.

* این اجرا در دانشگاه برکلی نیست، اما مال همان زمان است. بائز در برکلی هم این آهنگ را اجرا کرده.

** عکس: ماریو ساویو اصلی‌ترین رهبر جنبش آزادی بیان دانشگاه برکلی که الان یکی از پله‌های دانشگاه هم به اسم اوست.

فیلم‌های مشابه دیگری که قبلاً این‌جا درباره‌شان نوشته‌ام:

روایت رسمی (The Official Story)

ساکو و ونزتی (Sacco and Vanzetti)

ساخت دگنهام (Made in Dagenham)

کتاب‌هایی در همین حال و هوا که قبلاً درباره‌شان نوشته‌ام:

مکتب دیکتاتورها

یونان سرهنگان

گفت‌وگو با مرگ؛ شهادتنامه اسپانیا

سور بز

سووشون

فقط برای ثبت

2011-04-21T13:25:00.001-07:00

اول اردیبهشت ماه جلالی است و درست چهار سال می‌شود که من ساکن لندن هستم. در این لحظه فکر می‌کنم در مجموع پشیمانم که از ایران یبرون آمدم و بسیار بسیار پشیمانم که اوایل تابستان ۸۸ که به ایران آمده بودم، به لندن برگشتم تا به خیال خودم چند هفته بعد وسایلم را جمع کنم و کامل برگردم ایران. گرچه جمیله (خواهر بزرگ) می‌گوید اگر بودی (چه اساساً نرفته بودی و چه تابستان ۸۸ برگشته بودی)، الان مثل خیلی‌های دیگر گوشه زندان بودی. ولی من مطمئن نیستم. خیلی‌ها هم هستند که الان گوشه زندان نیستند (گرچه کم‌تر کسی از دوستانم هست که گذارش به آن گوشه نیفتاده باشد). در هر صورت فعلا شد چهار سال. تا کی به سر آید.

کتاب چی؟ مکتب دیکتاتورها

2011-04-16T19:23:00.000-07:00

مکتب دیکتاتورها را حدود سه سال پیش خوانده بودم. الان دارم دوباره می‌خوانم و باز هم کلی لذت می‌برم. موضوع کتاب این است (به نقل از پشت جلد خود کتاب):

در آستانه جنگ جهانی دوم، یک جوجه‌دیکتاتور آمریکایی به اروپا آمده تا از تجارب طولانی اروپایی‌ها در زمینه دیکتاتوری درس بگیرد، به آمریکا برگردد و در آن‌جا هم یک نظام استبدادی برقرار کند. برای فراگیری شگردها و رموز دیکتاتوری به سراغ کسی می‌رود که عمری را در مبارزه با استبداد گذرانده است، چرا که منطق حکم می‌کند که «حقیقت از زبان دشمن شنیده شود». مکتب دیکتاتورها ... شرح این جلسات درس دیکتاتور آمریکایی است.

مکتب دیکتاتورها در سال ۱۹۳۸، یعنی اوج قدرت فاشیست‌ها در آلمان و ایتالیا اما قبل از شروع جنگ جهانی دوم، نوشته شده. کتاب درباره ویژگی‌های فاشیسم و رهبر فاشیست و همین‌طور جامعه‌ای است که فاشیسم در آن رشد می‌کند. کتاب به شکل گفت‌وگو بین سه نفر نوشته شده و برای همین راحت‌خوان‌تر از کتاب تئوریک است.

مکتب دیکتاتورها را اینیاتسیو سیلونه نوشته که مدتی نایب رئیس حزب کمونیست ایتالیا بوده و با قدرت گرفتن استالین در شوروی، از حزب استعفا داده و آمده بیرون. با قدرت گرفتن موسولینی هم از ایتالیا فرار کرده و در سوئیس ساکن شده. «تومازو»، شخصیت اصلی مکتب دیکتاتورها، که با جوجه‌دیکتاتور آمریکایی بحث می‌کند خیلی شبیه خود سیلونه است.

فکر کنم مشهورترین کتاب سیلونه، «نان و شراب» باشد (که به فارسی هم ترجمه شده). اما شاید خاطره‌انگیزترین اثرش برای من داستان «فونتامارا» باشد که یک سریال تلویزیونی بسیار دوست‌داشتنی بر اساس آن ساخته شده و در دهه ۶۰ از تلویزیون ایران پخش می‌شد (یادم هست که بعد از پخش تلویزیونی‌اش مدتی هم به شکل فیلم سینمایی در سینما سپیده اکران بود).

مکتب دیکتاتورها
نوشته اینیاتسیو سیلونه
ترجمه مهدی سحابی
نشر ماهی
۲۵۰ صفحه (قطع جیبی)
چاپ اول بهار ۱۳۸۶، ۲۴۰۰ تومان
چاپ دوم زمستان ۱۳۸۸، ۲۹۰۰ تومان

فیلم چی؟ روایت رسمی (The Official Story)

2011-04-14T07:08:00.000-07:00

روایت رسمی (The Official Story) فیلمی است درباره دوره جنگ کثیف در آرژانتین. در سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۳ یک حکومت نظامی دیکتاتوری در آرژانتین در قدرت بود که برای سرکوب مخالفان عمدتاً چپ‌گرایش شیوه‌های بسیار خشن و غیرانسانی به کار می‌برد. در این هفت سال بیش از ۱۰ هزار نفر (بعضی آمار تا ۳۰ هزار نفر هم می‌گویند) کشته یا مفقود شدند. یکی از ویژگی‌های مهم این دوره ناپدید شدن مخالفان بود. به‌طوری که بیش‌تر این ده هزار نفر عملاً مفقودالاثر بودند و بعد سال‌ها کم‌کم سرنوشتشان مشخص شد.

مادران روسری سفید میدان مایو هم مادرانی بودند که فرزندانشان ناپدید شده بودند و آنها هر هفته عکس بچه‌هایشان را دست می‌گرفتند و در میدان اصلی شهر جمع می‌شدند (فکر می‌کنم مادران عزادار پارک لاله هم با الهام از این گروه تشکیل شده است).

یکی دیگر از ویژگی‌های این جنگ کقیف بلایی بود که سر بچه‌های این فعالان مخالف می‌آمد. بعضی از زنان جوان بازداشت شده باردار بودند و بچه‌هایشان را در بازداشتگاه به دنیا می‌آورند. بعضی‌هایشان در بازداشت (از شکنجه‌گرهایشان) باردار می‌شدند و بعضی‌ها هم بچه‌های کوچکی داشتند که دست ماموران امنیتی می‌افتادند. آن زمان این بچه‌ها را به خانواده‌هایی که بچه می‌خواستند (و سوالی هم در مورد این‌که بچه از کجا آمده نمی‌پرسیدند)‌ می‌دادند. گویا خیلی از این بچه‌ها را خود شکنجه‌گرها و ماموران امنیتی به فرزندی قبول کرده‌اند.

فیلم "روایت رسمی" ماجرای یکی از این بچه‌هاست. ماجرای فیلم در سال ۱۹۸۳ و در آخرین ماه‌های حکومت خونتا می‌گذرد. شهر شلوغ است و توان سرکوب حکومت خیلی کمتر شده. گزارش‌هایی درباره فعالان سیاسی و همین‌طور بچه‌های ناپدید شده در روزنامه‌ها و روی در و دیوار منتشر می‌شود و زنی که ۵ سال پیش دختری را به فرزندی گرفته، تازه می‌فهمد که احتمالاً دخترش یکی از این بچه‌هاست.

"روایت رسمی" در سال ۱۹۸۵ یعنی فقط دو سال بعد از کنار رفتن خونتا ساخته شده. همان سال هم جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی را برده و هم در جشنواره کن و برلین چند حایزه گرفته. البته می‌شود حدس زد که شرایط سیاسی آن زمان در حایزه بردنش بی‌تاثیر نبوده،‌ اما خود فیلم هم انصافاً فیلم خوبی است.

صد بار این جمله را این‌جا نوشته‌ام و باز هم می‌نویسم. آدم‌های خیلی خیلی زیادی در گوشه‌های مختلف دنیا هزینه‌های خیلی سنگین داده‌اند تا چهره قدرت عریان‌تر دیده شود و آن‌هایی که نمی‌خواهند تسلیمش شوند الگوهای بیش‌تری برای نگاه کردن بهشان داشته باشند.

فیلم‌های مشابه دیگری که قبلاً این‌جا درباره‌شان نوشته‌ام:

ساکو و ونزتی (Sacco and Vanzetti)

ساخت دگنهام (Made in Dagenham)

کتاب‌هایی در همین حال و هوا که قبلاً درباره‌شان نوشته‌ام:

یونان سرهنگان

گفت‌وگو با مرگ؛ شهادتنامه اسپانیا

سور بز

سووشون

کتاب چی؟ معرفی کوتاه دو کتاب داستان ایرانی

2011-04-03T22:48:00.000-07:00

این یادداشت برای استفاده از آخرین فرصت و شرکت در نظرسنجی محبوب‌ترین کتاب داستانی سال نوشته شده.

اول از همه بگویم که من از کل نزدیک به ۱۴۰ کتابی که چاپ اولشان در سال ۸۸ بوده (و در این نظرسنجی قرار بوده از میان آن‌ها انتخاب کنیم) فقط دو تایشان را خوانده‌ام و عملاً انتخاب کردن در این‌جا بی‌معنی است. اما فکر کردم فرصت بدی نیست دست کم چند خط در مورد هر کدامشان بنویسم.

۱. شمایل تاریک کاخ‌ها - حسین سناپور

(نشر چشمه، ۲۲۰ صفحه، ۴۲۰۰ تومن)

این کتاب دو داستان بلند است (آتش‌بندان و شمایل تاریک کاخ‌ها) که نقطه مشترکشان این است که در هر دو، شخصیت اصلی داستان به جایی سفر می‌کند و در خیالش می‌رود به گذشته همان محل. در داستان اول (حدود ۶۰ صفحه) به یزد دوره قاجار و در داستان دوم (حدود ۱۵۰ صفحه) به اصفهان دوره شاه عباس. جذابیت اصلی کتاب برای من، همین دانستن درباره فضای ایران در آن زمان‌ها و آن مکان‌ها بود.

من «نیمه غایب» سناپور را خیلی زیاد دوست داشتم. «ویران می‌آیی» هم به نظرم کتاب خوبی بود. «شمایل تاریک کاخ‌ها» به نظرم متوسط کمی رو به خوب است.

۲. شب ممکن - محمدحسن شهسواری

(نشر چشمه)

چیز زیادی ندارم درباره‌اش بگویم. کتاب نسبتا پرکششی بود. اما نه موضوع و نه فضاها من را خیلی درگیر نمی‌کردند. با این‌که داستان‌ها در خیابان‌های آشنای تهران می‌گذشتند و من داستان‌های تهرانی را دوست دارم. «پاگرد»، کتاب قبلی شهسواری، را خیلی دوست داشتم و شاید به همین خاطر «شب ممکن» خیلی بهم نچسبید.

فیلم چی؟ ساکو و ونزتی (Sacco and Vanzetti)

2011-04-02T19:08:00.000-07:00

فیلم، روایت یک واقعه نسبتاً مشهور در تاریخ معاصر آمریکاست. در سال ۱۹۲۰، دو ایتالیایی آنارشیست به نام‌های نیکولا ساکو و بارتلومئو ونزتی در ایالت ماساچوست به اتهام قتل صاحب یک کارخانه بازداشت، محاکمه و به مرگ محکوم می‌شوند.

خیلی‌ها اعتقاد داشته‌اند که ساکو و ونزتی بی‌گناه هستند و دادگاه صرفاً به دلیل مهاجر بودن و همین‌طور گرایش‌های سیاسی آنهاست که محکومشان کرده.

ماجرا بالا می‌گیرد. ساکو و ونزتی به نمادهای مخالفت با سیستم تبدیل می شوند و تظاهرات اعتراضی زیادی در شهرهای مختلف آمریکا و همین‌طور کشورهای دیگر در حمایت از آنها برگزار می‌شود (دهه ۱۹۲۰ از دوره‌های رونق سوسیالیسم در آمریکا و بخش‌هایی از اروپاست). طومارهای زیادی در دفاع از آنها امضا می‌شود که آدم‌های مشهوری (از جمله انشتین و جرج برنارد شاو) آن را امضا می‌کنند. خواسته اصلی هم این است که با توجه به این‌که شواهد جدیدی به دست آمده، دادگاه باید مجددا تشکیل شود.

اما در نهایت نظام با این تقاضا موافقت نمی‌کند و ساکو و ونزتی هفت سال بعد از بازداشتشان (یعنی در سال ۱۹۲۷) با صندلی الکتریکی اعدام می‌شوند. (توضیحات بیشتر درباره کل ماجرا در ویکی‌پدیا)

فیلم را کارگردانی ایتالیایی ساخته و در نسخه‌ای که من دیدم بخشی از گفتگوهای فیلم به زبان ایتالیایی (با زیرنویس انگلیسی) بود. یادم هست که تلویزین ایران هم سال‌ها پیش این فیلم را نشان داد. اما آن موقع نصفه و نیمه دیده بودمش و چیز زیادی ازش دستگیرم نشده بود.

من که خیلی فیلم را دوست داشتم. بخصوص اگر به تاریخ معاصر و همین‌طور به تاریخ مبارزه‌های سیاسی و اجتماعی علاقه داشته باشید. کلا آدم روز به روز یبش‌تر می‌فهمد که ادم‌های زیادی در زمان‌های مختلف در گوشه گوشه دنیا تلاش کرده‌اند تا نهایت ما جایی باشیم که الان هستیم و حقوقی را داشته باشیم که الان داریم.

فیلم یک نقطه قوت بزرگ هم دارد و آن هم آهنگ تیتراژ پایانیش است که انیو موریکونه ساخته و جوان بائز خوانده:

«برای شما: نیکولا و بارت» با صدای جوان بائز

فیلم‌های دیگری از این دست که قبلاً درباره‌شان نوشته‌ام:

ساخت دگنهام (Made in Dagenham)
زد (Z)
اعتراف
میلک (Milk)
چه (Che)

موسیقی نوروزی

2011-03-20T07:22:00.000-07:00

آخرین روزها و ساعت‌های سال، محبوب‌ترین وقت‌های آن برای من هستند. شاید یک دلیلش این باشد که تولدم همان موقع است. ولی فکر کنم دلیل مهم‌ترش حال و هوای کم‌نظیر تهران در آن ساعت‌ها باشد. این چند موزیک، که بعضی‌هایشان را قبلا هم این‌جا گذاشته بودم، برای خوشحالی این ساعت‌ها که امسال با خبر مرخصی آمدن تعدادی از زندانی‌های اوین خوشحال‌تر هم شده:

- کوچ بنفشه‌ها (در روزهای آخر اسفند)، فرهاد (با شعر محمدرضا شفیعی کدکنی)

- والس نوروز، احمد آشورپور

- نوروز تو راهه، ثمین باغچه‌بان

- صدای سرنا و دهل نوروزی

- دعای تحویل سال با صدای محمدرضا شجریان

خلخال - اسالم

2011-03-11T18:46:00.000-08:00

از دو روز پیش که ایرج افشار مرده و چند تا از یادداشت‌های دوستانش درباره‌اش را خوانده‌ام حواسم رفته به کوه و کمرهای ایران. دلم برای خودم با لباس‌های سفر و کفش کوه به پا تنگ شده. این جزیره‌ای که ما توش زندگی می‌کنیم عملا هیچ ارتفاعی برای صعود کردن ندارد. کلا هم من در مملکت غربت یک بار بیش‌تر کوه نرفته‌ام که اساسا فضای کوه‌نوردی‌های ایران را نداشت. نمی‌دانم اگر الان در ایران بزنم به دشت و دمن، همان فضای شش سال پیش را دارد یا نه، اما دلم برای کم‌تر چیزی اندازه طبیعت ایران تنگ می‌شود. آن هم در روزهای آخر اسفند و گریه شفیعی کدکنی و صدای فرهاد.

فیلم چی: ساخت دگنهام (Made in Dagenham)

2011-03-08T04:28:00.000-08:00

روز زن مبارک.

فیلم ساخت دگنهام بر اساس یک ماجرای واقعی است که در نهایت یکی از اتفاق‌های مهمی بود که منجر به تصویب دستمزد برابر برای کارگران زن و مرد در کشورهای صنعتی شد.

فیلم در سال ۱۹۶۸ می‌گذرد. بزرگترین کارخانه شرکت خودروسازی فورد خارج از خاک آمریکا در دنگهام (شرق لندن) است که ۵۵ هزار کارگر دارد و کمتر از دویست تایشان زن هستند. حقوق زن‌ها در این کارخانه (و کلاً در آن زمان در همه جا) خیلی کم‌تر از حقوق مردها بوده. زن‌های کارخانه برای موضوعی اعتصاب می‌کنند و ناگهان خواسته‌شان می‌شود دستمزد برابر با کارگران مرد. اول همه بهشان می‌خندند. اما این‌قدر (سه هفته) می‌ایستند تا نه تنها کارخانه فورد کوتاه می‌آید، که پارلمان بریتانیا قانون دستمزد برابر برای زنان و مردان را تصویب می‌کند و خیلی زود کشورهای دیگر دنیا هم قانون مشابهی را می‌گذرانند.

من فیلم را دوست داشتم. عالی نیست، ‌ولی کاملاً خوب است. بخصوص که ادای دینی است به چند آدم خیلی خیلی ساده که فقط با ایستادگی بر آن‌چه که فکر می‌کردند حقشان است، شرایط زندگی میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا را تغییر دادند. آدم می‌فهمد که یک سری چیزهای خیلی بدیهی می‌توانست الان اصلا بدیهی نباشد.

مجموعه‌ای از سرودهای سبز

2011-02-13T17:05:00.001-08:00

موسیقی سبز (۱) - پاره پاره از ضربه‌های مرد سفاک

موسیقی سبز (۲) - خون‌بهای تو اتمام این زمستان است

موسیقی سبز (۳) - مردونگی‌ات همین بود؟

موسیقی سبز (۴) - فقط کمی امان بده

موزیک سبز - برپا خیز و خون ما

موسیقی سبز (۵) - خنده‌ها ز گرمی صدای او شکفت

موسیقی سبز (۶) - خسته نشو

موسیقی سبز (۷) - ندا، ۱۶ آذر

موسیقی سبز (۸) - مهمونی‌های خونه رو آوردیم به خیابان

موسیقی سبز (۹) - علی کوچولو

موسیقی سبز (۱۰) - می‌بالم بر انتخابمان (سوگندنامه)

موسیقی سبز (۱۱) - نگران نمیشم، می‌دونم فردا با مایی (کوچه - زدبازی)

موسیقی سبز (۱۲) - یه روز خوب میاد

موسیقی سبز (۱۳) - ظهر تابستون تهرون

موسیقی سبز (۱۴) - عمو زنجیرباف

مجموعه‌ای از سرودهای انقلابی

2011-02-11T00:04:00.001-08:00

بیش‌تر این هشت نه سالی که این‌جا را می‌نویسم، حال و هوایش در روزهای دهه فجر عوض شده. هم به واسطه جشنواره و هم با سرودهای انقلابی. امسال که خبری از هیچ کدامشان نبود، گفتم دست‌کم روز ۲۲ بهمن مجموعه‌ای از سرودهای انقلابی را که قبلاً (عمدتاً بهمن ۸۷) این‌جا گذاشته‌ام یک‌جا جمع کنم و خاک این‌جا را هم کمی بتکانم. البته دیدم که پارسال همین موقع همین کار را کرده بودم و زحمتم هم کم شد. بفرمایید:

- آب زنید راه را (فایل صوتی - توضبح)

- به لاله در خون خفته (فایل صوتی - توضبح)

- بهاران خجسته باد (هوا دلپذیر شد) (فایل صوتی - توضبح)

- خون ارغوان‌ها (زده شعله در چمن) (فایل صوتی - توضبح)

- آفتاب‌کاران (سر اومد زمستون) (فایل صوتی - توضبح)

- برخیزید (فایل صوتی - توضبح)

- خمینی ای امام (فایل صوتی - توضبح)

- ای سرودآوران سپیده (سرود جمهوری) (فایل صوتی - توضبح)

- گزیده‌ای از چاووش‌ها (توضبح)

- بر پا خیز، از جا کن بنای کاخ دشمن (فایل صوتی - توضبح)

- سپیده (ایران ای سرای امید) (فایل صوتی - توضبح)

- یک تکه ابر بودیم (فایل صوتی - توضبح)

خواستنی‌ترین عروس دنیا

2011-02-01T15:24:00.000-08:00

دو عدد دی‌وی‌دی از ایران رسیده حاوی عکس‌ها و فیلم‌های عروسی بنفشه (خواهر کوچک). صبح -که بی‌سابقه و به دلیل نامعلومی- کله سحر از خواب پریدم و خوابم نبرد، گذاشتمش تو لپ‌تاپ. وقتی سه چهار ساعت بعد از تخت بیرون آمدم که آماده شوم و بروم سر کار، واقعاً انگار در شهر و دنیای دیگری بودم.

بلد نیستم حالم را توصیف کنم. بعضی‌هایتان که فقط فیلم و عکس عروسی خواهر و برادرتان را دیده‌اید، قاعدتاً حالم را می‌فهمید.

موقع دیدن فیلم‌ها با آدم‌های توی فیلم حرف می‌زدم. هی سرک می‌کشیدم بیرون قاب دوربین را نگاه کنم و حرص می‌خوردم که چرا فیلم‌بردار (که معمولاً یکی از دوستانم بود) عقلش نرسیده از مجاها فیلم بگیرد. بعضی وقت‌ها هم کیف می‌کردم که فهمیده وسط جمعیت باید برود روی کی زوم کند. فلان دخترعموی بابا که شش ماه یک بار هم نمی‌دیدمش (ولی دوستش داشتم)، آن پشت از توی تصویر رد می‌شدم و من ذوق می‌کردم و هی می‌زدم عقب که چند بار نگاهش کنم.

می‌توانم تصور کنم که دوباره دیدن این فیلم‌ها با یکی از خودشان (بنفشه یا جمیله) کیف مضاعفی دارد.

خلاصه که کلاً حس عجیبی بود. هم خوب و هم بد. ولی مطمئناً شدید. هم خوبش شدید بود و هم بدش.

در مذمت بی‌عملی سیاسی / تصحیح یک اشتباه نسبتاً رایج

2011-01-23T22:03:00.000-08:00

یکی (به اسم طاها که نمی‌شناسمش) در گوگل ریدر نوشته بود: «کاش روم می‌شد و جسارت این رو داشتم که برای این اساتید عزیزی که اخراج میشن از دانشگاه، شعر برشت رو می‌خوندم... کاش.»

خواستم این نوشته را هم‌خوان کنم و شعر برتولت برشت را هم بالایش بگذارم. یادم آید جایی خوانده بودم که این شعر، «منسوب» به برشت است. خلاصه که دنبال اصلش گشتم و دیدم شاعر این شعر کاملاً مشخص است و برشت هم نیست. یک کشیش آلمانی است به نام مارتین نیمولر (فارسی - انگلیسی). در صفحه ویکی‌پدیای شعر می‌توانید داستان شعر و شاعر را بخوانید. نیمولر از حامیان اولیه هیتلر بوده که خیلی زود مخالفش شده و هشت سال (تا پایان حکومت هیتلر) زندانی بوده. ظاهراً نیمولر در سخنرانی‌های مختلفش روایت‌های مختلفی از این قطعه را خوانده، اما نهایتاً در مصاحبه‌ای گفته که یکی از آن‌ها را به بقیه ترجیح می‌دهد. من همان متن را به انگلیسی (و ترجمه‌ای از خودم) این‌جا می‌گذارم:

اول آمدند سراغ ... - کشیش مارتین نیمولر

اول آمدند سراغ کمونیست‌ها،

و من اعتراض نکردم چون کمونیست نبودم.

بعد آمدند سراغ اعضای اتحادیه‌های کارگری،

و من اعتراض نکردم چون عضو اتحادیه کارگری نبودم.

بعد آمدند سراغ یهودی‌ها،

و من اعتراض نکردم چون یهودی نبودم.

بعد آمدند سراغ من،

و کسی نمانده بود که اعتراض کند.

First They came... - Pastor Martin Niemoller

First they came for the communists,

and I didn't speak out because I wasn't a communist.

Then they came for the trade unionists ,

and I didn't speak out because I wasn't a trade unionist.

Then they came for the Jews,

and I didn't speak out because I wasn't a Jew.

Then they came for me

and there was no one left to speak out for me.

توضیح درباره گرد و خاک گرفتن این‌جا

2010-12-17T19:50:00.000-08:00

مدتی است این‌جا چیزی نمی‌نویسم. بعد از ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ این‌جا عملاً کم‌تر نوشتم و بیش‌تر خبرهایی را از این و آن ور عینا این‌جا گذاشتم.

اما ماجرا این است که به دلیلی قصد دارم دیگر در این‌جا مطلب سیاسی ننویسم یا خبر سیاسی منتشر نکنم. این توضیح را هم برای این می‌نویسم که چند تا از دوستانم فکر کرده بودند که دلیل خاک گرفتن این‌جا تهدیدهایی از ایران و از طرف ماموران امنیتی حکومت ایران بوده.

تاکید می‌کنم که هیچ تهدید، توصیه، خواهش و هیچ چیز دیگری از هیچ کس از ایران (اعم از اعضای خانواده‌ام یا ماموران امنیتی بانام یا گمنام یا دوستان و همکاران سابق) نداشته‌ام. این تصمیم ربطی هم به بازداشت و دادگاهی شدن چندین نفر از دوستان و اعضای خانواده‌ام در یک سال و نیم اخیر ندارد. از سر ناامیدی یا خستگی یا چیزی شبیه این‌ها هم نیست. ولی فعلاً ترجیح می‌دهم دلیلش را نگویم و دوست دارم که شما حرفم را باور کنید.

راستش این‌قدر در این یک سال و نیم از چیزی جز سیاست ننوشته‌ام که الان دستم به نوشتن غیرسیاسی نمی‌رود. سعی می‌کنم باز هم درباره کتاب و فیلم و تاریخ معاصر و فوتبال و امثال آن‌ها بنویسم.

موزیک به یاد اِولین باغچه‌بان

2010-11-01T20:02:00.000-07:00

اِولین باغچه‌بان پریروز (یک‌شنبه) در استانبول مرد. او همسر ثمین باغچه‌بان بود و تقریباً در همه کارهایی که ثمین تولید کرد همکارش بود (و البته خودش هم کلی کار کرد). اِولین ترک-فرانسوی بود و وقتی ثمین در جوانی برای درس موسیقی خواندن به استانبول رفته بود با او آشنا شد، ازدواج کرد و به ایران آمد. اِولین و ثمین تا چند سال بعد از انقلاب هم ایران بودند و در اواسط دهه ۶۰ به استانبول رفتند. ثمین دو سال و نیم پیش همان‌جا مرد و اِولین پریروز.

تخصص اِولین آواز بود. او یکی از موسسان اپرای ایران و تا زمانی که این اپرا به راه بود، از خوانندگان اصلی آن بود. خیلی از خوانندگان کلاسیک هم شاگرد او بوده‌اند. اِولین چند گروه کر از جمله یک گروه کر از کودکان یتیم هم راه‌ انداخت که بعید می‌دانم هیچ کدام آنها از انقلاب جان سالم در برده باشند.

ثمین باغچه‌بان در کتاب «چهره‌هایی از پدرم» که درباره جبار باغچه‌بان نوشته می‌گوید که پدرش اِولین را خیلی زیاد دوست داشت و چند شعر هم برایش ساخته بود.

اِولین یکی از خواننده‌های اصلی آلبوم کم‌نظیر «رنگین کمون» هم هست و به همین خاطر صدایش برای خیلی از ما چیزی بیش‌تر از آشناست. البته راستش را بخواهید من حتی مطمئن نیستم کدام یک از آن دو صدای زن غالب در رنگین کمون صدای اِولین است (آن که در جای آهو می‌خواند «جای میمون شاخ درخته» یا او که می‌خواند «جای آدم دنیای خوشگل»؟ و البته به احتمال زیاد تک‌خوان گربه‌ای که مادره) اما هر کدام باشد فرق نمی‌کند.

من پیش از این، بامناسبت و بی‌مناسبت، آهنگ‌هایی از آلبوم رنگین کمون را این‌جا گذاشته‌ام (و البته همیشه خواهش کرده‌ام که اگر ایران هستید آلبوم را بخرید) و امشب هم می‌خواهم به یاد اِولین یک آهنگ بگذارم. البته راستش را بخواهید در انتخاب آهنگ خیلی هوای اِولین را نداشتم. چون باغ ما پرچین داره عملاً تک‌خوان ندارد و کلش را گروه کر می‌خواند. حتی اِولین ایرانی هم نبود که بگویم این آهنگ را، که یکی از میهن‌دوستانه‌ترین آهنگ‌هایی است که شنیده‌ام، برایش می‌گذارم. اما خودم از وقتی خبر مردن اِولین را شنیدم، بیش‌تر از همه، این آهنگ و «جای آهو» را گوش کرده‌ام.

راستی این را هم بگویم که اِولین جایی گفته بود که من در ترکیه به دنیا آمدم و آن‌جا پرورش پیدا کردم. اما همه ثمرم را در سی و چند سالی که در ایران بودم دادم. برای همین ترکیه و ایران، هر دو، را وطن خودم می‌دانم.

کمی هم درباره «باغ ما پرچین داره»: این آهنگ، آخرین آهنگ آلبوم رنگین کمون است و راستش را بخواهید من تا سال‌ها خیلی دوستش نداشتم. یعنی حتی یک بار هم درست به شعرش گوش نداده بودم و نمی‌دانستم درباره ایران است. تا این‌که یک بار همین سه چهار سال پیش خیلی ناگهانی شنیدم که می‌گوید «ایوونش دماونده» و من تازه فهمیدم با چی طرفم. از آن موقع «باغ ما پرچین داره» شد یکی از آهنگ‌های محبوبم. ریتم و ملودی‌اش بعضی جاها تکراری می‌شود، اما اگر به شعر فوق‌العاده زیبایش گوش کنید، لذت خواهید برد. دوست داشتم بعضی جاهای این شعر را، مثل بیانیه‌های موسوی، پررنگ کنم که دیدم باید بیشترش را پررنگ کنم. برای همین فقط دو تکه‌اش را که هر بار ضربان قلبم را تند می‌کنند، این پایین می‌نویسم:

مهرگان و نوروزش
بی‌رنگ و کم‌سو نشن
پلنگای شاهنومه‌ش
بزهای ترسو نشن
...
گنجیشک این باغم من
پلنگ این راغم من
شوره‌زاره یا گلزار
عاشق این باغم من

بشنوید:

باغ ما پرچین داره - آلبوم رنگین کمون (ساخته ثمین باغچه‌بان)

متن ترانه (سروده ثمین باغچه‌بان):

باغ ما پرچین داره
میوه شیرین داره

گل و چشمه و آهو
لاله و نسرین داره

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

پرچینش صد فرسنگه
ابرش هزارون رنگه

هم بارون نم‌نمش
هم توفانش قشنگه

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

باغ ما بارون داره
باد گل‌افشون داره

سهند قدبلندش
چتر زرافشون داره

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

پر از سرو بلنده
یال اسبش کمنده

هشتی داره باغ ما
ایوونش دماونده

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

باغ ما گلشن داره
سایه و روشن داره

خاره‌سنگ البرزش
صد جور آویشن داره

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

یه گله‌ش برف و بارون
یه گله‌ش آتیش‌بارون

کویرش خار و شوره‌س
گیلانش شالی‌کارون

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

باغ ما قصه داره
درخت پسته داره

رو شاخ پسته‌ش مرغی
بال شکسته داره

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

چمنزارش چین‌چینه
پر از خال و نگینه

رو هر نگین و خالش
یه شاپرک می‌شینه

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

باغ ما کلون داره
نگین و نشون داره

دروازه‌ش بازه اما
شیر نگهبون داره

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

مهرگان و نوروزش
بی‌رنگ و کم‌سو نشن

پلنگای شاهنومه‌ش
بزهای ترسو نشن

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

باغ ما شبنم داره
برگ گلش خم داره

شمشیرش تن فولاد
دل ابرشم داره

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

مردمش بی‌دل نشن
گمنام و بی‌گل نشن

خوشه‌های شیرینش
بوته فلفل نشن

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

گنجیشک این باغم من
پلنگ این راغم من

شوره‌زاره یا گلزار
عاشق این باغم من

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

تو طلا و تو خشتم
آتش‌زار و بهشتم

رو سینه دروازه‌ت
با خنجرم نوشتم:

فلفل نبین چه ریزه
بشکن ببین چه تیزه

مرتبط: مطلب‌های قبلی‌ام درباره ثمین و رنگین کمون

نامه مجید دری از زندان بهبهان

2010-11-01T19:17:00.000-07:00

توضیح من: مجید دری، از داشجویان محروم از حق تحصیل است که چند هفته بعد از انتخابات (اواسط تیر ۸۸) در خانه خواهرش بازداشت شد. ظاهراً از چند روز قبلش دنبالش بودند. دری در دادگاه بدوی به اتهام ارتباط با سازمان مجاهدین خلق به ۱۱ سال زندان (۱۰ سال در تبعید) محکوم شد که در دادگاه تجدیدنظر شد ۶ سال زندان (۵ سال در تبعید). حالا حدود ده روز است که تبعیدش کرده‌اند زندان بهبهان (جنوب شرق استان خوزستان) و خانواده‌اش، اگر می‌خواهند ملاقاتش کنند، باید هر هفته فاصله ۱۱۰۰ کیلومتری کرج-بهبهان را بروند و بیایند.

چه کسی می خواهد
من و تو ما نشویم؟!
خانه اش ویران باد…
به نام آزادی که آن زمان که غریوش زدم از تحصیل محرومم کردند؛ آن زمان که فریادش برآوردم در زندانم افکندند و آن زمان که به نامش خواندم، تبعیدم کردند.
به نام آزادی که چون زنّار می‌توانی هم‌سلکان و هم‌پیمانانت را بشناسی و به تاجی که به گمانشان از خارست و بر سرت نهاده‌اند، افتخار کنی که دلق مرقّع، به زِ ریش مرصّع!
به نام آزادی که هرگاه گلویی یک بار طعمش را چشید، حبس و تبعید و اعدام و زنجیر برایش بی‌اثر می‌شود.
سلام بر آزادی! سلام بر خون‌های پاکی که به پایت ریختند و سرهای والایی که به راهت رفتند و عمرهایی که در آبیاری درختت سپری گشت.
چندی پیش یعنی صبح روز شنبه از اوین به زندان بهبهان آوردندم. حکمم محارب بود و در بی‌دادگاه قاضی پیرعباسی نامی که حتی اجازه دفاع به من و وکلایم را نداد محکوم شدم.
مصادیق حکم محاربه‌ام تن هر انسانی را می‌لرزاند! محارب شدم از آن رو که نخواستم و نتوانستم حیوانی زندگی کنم. اگر دفاع از حق تحصیل که حق مسلم و غیر قابل انکار هر فردی است حرب است، من محاربم! اگر کمک به زندانیان سیاسی و تفقد و دلجویی از خانواده‌هایشان حرب است، من یک محاربم و اگر جمع‌آوری اسامی کشته‌شدگان و بازداشت‌شدگان و گرفتن وکیل برای کسانی که معلوم نیست توسط چه کسی، کجا و چرا دستگیر شده‌اند حرب است، من یک محاربم. باری! من یک محاربم و در هر زمان و هر مکان به محارب بودن خود می‌بالم و افتخار می‌کنم که این جنگ آیا شرف ندارد به صد صلح؟!
به گمان‌تان اگر کسی بشنود از خانواده زندانیان دلجویی کردم و به یک زندانی غریب کمک کرده‌ام و اسامی کشته‌شدگان و اسیرشدگان را جمع می‌کردم، بر من می‌شورند و تحقیرم می‌کنند؟ آیا تصور می‌کنید با حبس و تبعید می‌توانید جلوی انسانیت بایستید؟!
آنان که با تقلب و دروغ و انکار آمدند و با سرکوب و تهدید و ارعاب به گمان‌شان تثبیت شدند برای ادامه از چه کارها که استفاده نمی‌کنند! آنان که هر عمل انسانی را شیطانی و هر تفکر منتقد را محارب و هر اندیشه نوگرا را مخرب معرفی می‌کنند، چاره‌ای جز استفاده از این دست‌ابزارهای بی‌حد و حصر سرکوب‌گر ندارند.
باشد که طلوعی دیگر رخ بنماید و سیاهی را در سیاه‌چال تاریخ دفن کند وعاملان و آمرانش به سزای انسان‌ستیزی‌شان برسند و در این میان بدا به حال آنان که فردا باید پاسخگوی اعمال غیرانسانی‌شان در پیشگاه مردم باشند. کاش دست کم به شعارهایی که برای دیگران می‌دهند و به قانونی که از آن دم می‌زنند پای‌بند باشند و دست کم نسخه‌ای را رعایت کنند که برای دیگران می‌پیچند و قانونی می‌خوانندشان.
اکنون به زندانی منتقل شده‌ام که تفکیک جرایم در آن صورت نپذیرفته است. زندانی که از کمترین امکانات بهداشتی و فرهنگی محروم است. زندان بهبهان. زندانی در جنوب کشور. آن‌گاه که وارد شده بودم وهنوز گرد غربت را از تن نزدوده بودم، هیچ تصوری از ادامه نداشتم؛ ادامه تحمل زندان، بدون تفکیک جرایم. در کنار زندانیانی که هیچ یک سیاسی نبودند با جرایمی مثل قتل و مواد و سرقت… تنها و غریب…
اما صدای گرم و آشنای بهبهانی‌ها چنان گرمایی داشت که خون منجمد شده در رگ‌هایم را به جریان انداخت. آن‌گاه که در روز ملاقات پشت در زندان آمدند و خواستار ملاقات با من شدند و نگذاشتند فاصله هزار کیلومتری خانواده‌ام در نظرم جلوه کند، انگار به عیان دیدم زنّار را بر کمرهایشان و تاج خار را بر سرهایشان که می‌درخشید…
دیگر غریب نبودم و غریبه نبودند و حال از اینجا، از پشت این دیوارهای ستبر به یکایکشان عرض سلام و ادب و احترام می‌کنم و به پدر و مادرم می‌گویم:
پدر! مادر! این‌جا من تنها نیستم. پدر، مادر، خواهر و برادران بهبهانی‌ام حس غریب غربتم را شکستند و می‌توانم فریاد کنم: من یک بهبهانی‌ام! مردم بهبهان! مرا بپذیرید. درود بر شرفتان!
به امید روزی که با زجر و تلاش، من و تو ما بشویم….
به امید آن روز…
خاکسارتان
مجید دری
آبان‌ماه ۸۹/ زندان بهبهان

مرتبط: گفتگوی سایت روز با منوره هاشمی، مادر مجید دری

کارهای خوبی برای اطلاع‌رسانی جنبش

2010-10-30T13:07:00.000-07:00

موسوی در چند ماه اخیر بارها تاکید کرده که به نظر او استراتژی اصلی جنبش سبز در این دوره، «گسترش آگاهی‌ها»* است و من حرفش را قبول دارم.

در راستای این هدف، در این ماه‌ها کارهایی شده از جمله:

۱. خبرگزاری. وب‌سایتی است که هر روز مهم‌ترین خبرها را جمع می‌کند. سابقاً سایت ندای سبز آزادی این کار را می‌کرد که چند ماهی است قطع شده. به نظرم برای کسی که فرصت پیگیری مداوم خبرها در طول روز را ندارد، خبرگزاری انتخاب خیلی خوبی است.

۲. روزنامه کلمه. یک روزنامه یک صفحه‌ای از خلاصه خبرها (البته فعلاً هفته‌ای سه روز منتشر می‌شود) که اساساً با این هدف تهیه می‌شود که پرینت شود و در شهر پخش شود. هم فایل پی‌دی‌افش را می‌گذارند و هم فایل تصویری و حجم هر دوشان خیلی کم است (در حد دویست کیلوبایت) و با اینترنت سرعت خیلی کم هم در عرض دو سه دقیقه می‌شود دانلودشان کرد. چند روز پیش یکی از سایت‌ها بخشنامه حراست یکی از منطقه‌های آموزش و پرورش به مدیران مدرسه‌های آن منطقه را چاپ کرد که خواسته بود مواظب باشند بچه‌ها روزنامه کلمه را در مدرسه‌ها پخش نکنند.

خلاصه که بخصوص دومی دستتان را می‌بوسد (مرتبط).

* موسوی در گفتگو با کلمه (۸ اسفند ۸۸): باید بدانیم که زمینه هر تغییر اساسی در جهت اصلاح‌گری، گسترش آگاهی است. بدون آگاهی گسترده در سطح جامعه، امکان تغییر وجود ندارد. افشاندن بذر آگاهی و گسترش آن به همه اقشار و همه نقاط کشور، تنها از طریق حضور خیابانی فراهم نمی‌آید، گرچه اجتماعات، حق مردم و یکی از امکانات آنها برای نیل به اهداف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن‌هاست. مهم آن است که در چارچوب «هر شهروند، یک رسانه»، هر علاقمند به جنبش سبز، راهی برای گسترش این آگاهی و تعمیق آن در میان همه اقشار و بویژه در اقشار مستضعف جامعه پیدا کند. گسترش اگاهی‌ها، استراتژی اصلی جنبش است. البته باید متواضع باشیم ... می‌خواهم به عنوان یک همراه جنبش سبز، باز هم بر گسترش آگاهی در سطح ملی به عنوان مهم‌ترین وسیله برای نیل به پیروزی تأکید کنم. ما می‌خواهیم اهدافمان را در کنار مردم و با آن‌ها بدست آوریم.

احمد زیدآبادی

2010-10-22T06:16:00.000-07:00

دیشب خواب دیدم که جایی بودم شبیه مجلس ختم یا مثلاً سخنرانی. ردیف ردیف صندلی بود و من هم داشتم با یکی دو نفر سلام و علیک می‌کردم. یک هو دیدم آن‌طرف‌تر احمد زیدآبادی نشسته. فضا جوری بود که گویا آمده بود مرخصی و من هم بی‌خبر بودم از مرخضی آمدنش و برای همین تعجب و ذوق کردم. دویدم طرفش. او هم بلند شد. با نگاه مهربانش. پریدم بغلش و مثل خر گریه کردم. قیافه‌ش قطعاً سرحال نبود. چیزی شبیه عکسش در دادگاه نمایشی پارسال. او هم در بغل من گریه می‌کرد و البته دلداری‌ام می‌داد. بر خلاف معمولش که حرف می‌زند ساکت بود و فقط با نگاه بهم می‌فهماند که بهش سخت گذشته.

دیروز ۵۰۰ روز از بازداشت احمد آقای زیدآبادی گذشت.

سخنرانی اردشیر امیرارجمند، مشاور ارشد موسوی، در پاریس

2010-10-20T18:14:00.000-07:00

اردشیر امیرارجمند در دوره پیش از انتخابات مشاور حقوقی موسوی بود و بعد از انتخابات هم مشاور او ماند. از حلقه اصلی (هفت هشت نفره) اطراف موسوی الان فقط او بیرون از ایران است. بعد از عاشورا که تقریباً همه مشاوران موسوی را دستگیر کردند خبر دستگیری او هم آمد. اما همان موقع همکاران او در دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی به دانشجویانشان که می‌گفتند چرا به دستگیری همکارتان اعتراض نمی‌کنید جواب می‌دادند که تا جایی که خبر دارند امیرارجمند بازداشت نشده. چند ماه بعد خبر رسید که امیرارجمند در پاریس است. می‌شود حدس زد که مثل خیلی‌های دیگر از کوه و کمر خودش را به آن ور مرز رسانده.

حالا مدتی است که امیرارجمند تا حدودی فعال شده و سخنرانی و مصاحبه می‌کند. مشخصاً هم تاکید دارد که مشاور ارشد موسوی بوده و هنوز هم هست. این برای من معنی‌اش این است که با موسوی در تماس است و مواضعش را با او هماهنگ می‌کند. امیرارجمند چند روز پیش در دانشگاه سن‌دنی پاریس درباره «راهبردهای جنبش سبز در روابط بین‌الملل» سخنرانی کرد. سراج‌الدین میردامادی در رادیو زمانه گزارش نسبتاً مفصلی از سخنرانی امیرارجمند کار کرده که دستش درد نکند (قسمت اول - قسمت دوم). فایل صوتی هم دارد که بیشترش حرف‌های خود امیرارجمند است:

فایل صوتی - قسمت اول

فایل صوتی - قسمت دوم

متن گزارش رادیو زمانه:

نکته‌‌ی اول که لازم است بر آن تأکید کنم این است که از نقطه نظر من، جنبش سبز یک جنبش تکثرگراست و به همین جهت است که آن‌چه را خدمت شما می‌گویم یک دیدگاه از بین دیدگاه‌های موجود است و ادعا نمی‌کنم که سیاست‌های جنبش سبز را ارائه می‌کنم. چون برای خود چنین حقی را نمی‌شناسم. من یکی از دیدگاه‌ها را ارائه می‌کنم و امیدوارم با بحثی که با دوستان صورت می‌گیرد، بتوانیم به هم‌گرایی بیش‌تری برسیم. بحث تکثر در جنبش برای من بحثی اساسی و جدی است. اصلاً بحث تعارف نیست. بحث فروتنی نیز به‌هیچ‌وجه نیست. یک اعتقاد راسخ است. به نظر من رهبران جنبش، به‌ویژه آقای مهندس موسوی، راجع به این مسئله بسیار مصر هستند. شاید بد نباشد قبل از آنکه سخن را آغاز کنم، بگویم که جنبش سبز را چگونه می‌بینم یا بنیادهای اصلی آن را چگونه می‌بینم. شاید این باعث مفاهمه‌ی بهتری شود و ما بتوانیم بهتر سخن همدیگر را درک کنیم.

از دیدگاه من یکی از ویژگی‌های بنیادین جنبش این است‎ که یک حرکت مسالمت‌آمیز است. به همین جهت است که با آنهایی که این حرکت را یک حرکت انقلابی می‌دانند یا راه‌ حل‌های غیرمسالمت‌آمیزی برای پیش‌برد آن پیشنهاد می‌دهند، توافق ندارم. پس بنابراین به طور مشخص و معین جنبش را یک حرکت مسالمت‌آمیز می‌دانم و می‌خواهم به همین ترتیب هم ادامه دهم. آن‌چه را که از جنبش سبز درک می‌کنم و به آن پیشنهاد می‌دهم، حرکت در چهارچوب قانون اساسی است. عنایت بفرمایید که در اینجا دو بحث را از همدیگر فوراً تفکیک قائل شویم. یک این که پیشنهاد می‌شود باید حرکت در چهارچوب قانون اساسی باشد و اینکه آیا ما باید به تک‌تک اصول قانون اساسی به یک میزان باور داشته باشیم؟

این دو با هم یکی نیستند و شاید از همین ابتدا که مسئله را تعیین کنم، موجب شود تا بعضی از سئوال‌ها کنار گذاشته شود یا سئوال‌هایی مطرح شود که بیش‌تر به آن‌چه می‌گویم و نقطه نظراتی که ارائه می‌دهم ارتباط داشته باشد. به این ترتیب، مفاهمه‌ی بهتری صورت می‌گیرد.

من معتقدم که به جهات عدیده در شرایط حاضر آن‌چه می‌تواند جنبش را به پیروزی برساند، چهارچوب قانون اساسی است. از سوی دیگر من به عنوان یک فرد مسلمان خدمت شما هستم و به مسلمان بودن خودم افتخار می‌کنم. هیچ‌گونه از این مسئله هم شرم و ابایی ندارم و به‌ عنوان فرد مسلمانی که خواستار تغییر در ایران برای داشتن یک حکومت دموکراتیک که منطبق با موازین حقوق بشر هست، صحبت می‌کنم. برداشت من هم از اسلام یک برداشت رحمانی است و آن‌چه را می‌خواهم و به آن فکر می‌کنم این است که اسلام دارای ظرفیت مدارا و وسیله‌ای برای همبستگی است. نکته‌ی چهارم این که آنچه را من می‌گویم نقطه نظرات شخصی خودم است که خدمت خانم‌ها و آقایان خواهم گفت.

نمی‌توانیم سیاست‌های خارجی جنبش را از آن‌چه در داخل هست کاملاً جدا کنیم. همه‌ی ما می‌دانیم که از نظر علمی و از نظر تجربی این بوده است که سیاست‌های خارجی حتماً وابسته به سیاست‌های داخلی است. البته این دو یکی نیستند و نباید هم تلاش شود که یک‌جور درک شوند، ولی با همدیگر ارتباط وثیق دارند. لذا هیچ‌کسی نمی‌تواند سیاستی را در زمینه‌ی داخلی داشته باشد و سیاست خارجی‌اش کاملاً متفاوت باشد، یا برعکس. ما وقتی از راهبردهای جنبش سبز صحبت می‌کنیم، راهبردها و سیاست‌های جنبش سبز بر اساس استقلال استوار است. بحث استقلال کشور، استقلال سیاسی کشور بحثی بسیار حائز اهمیت است.

لذا به نظر ما می‌رسد که ما حاضر نخواهیم بود هیچ‌گونه سیاست خارجی‌ای را دنبال کنیم که به استقلال کشور در درازمدت یا در کوتاه‌ مدت صدمه وارد کند. این ممکن است که با انتظارات برخی از ما سازگاری نداشته باشد، ولی برای ما مسئله‌‌ای اساسی و عمده است. بعضی‌ها ممکن است فکر کنند که مهم در شرایط حاضر آزادی کشور و مبارزه با استبداد است و بحث استقلال، بحثی ثانویه است. نقطه نظر من این نیست. من در حالی که هم‌چون بسیاری دیگر، به مسئله‌ی استبداد توجه کامل دارم و مبارزه را یک مبارزه‌ی ضد استبدادی می‌دانم (و این مبارزه‌ی ضد استبدادی را هم از الان نمی‌دانم)، معتقدم که این مبارزه، ادامه‌ی طبیعی مبارزه از صدر مشروطیت است. پس بنابراین معتقدم که یک مبارزه‌ی ضد استبدادی را داریم پیش می‌بریم، ولی بحث استقلال کشور بحث بسیار حائز اهمیتی است و ما هیچ سیاستی را که به استقلال کشور بخواهد صدمه بزند دنبال نخواهیم کرد.

من فکر می‌کنم ما در سیاست‌های خارجی خود و هم‌چنین در سیاست‌های داخلی در رابطه با نوع حکمرانی و هم‌چنین رابطه با اقلیت‌ها بهتر است به گونه‌ای رفتار کنیم که به‌هیچ‌وجه به تمامیت ارضی کشور صدمه‌ای وارد نشود. اینجا عنایت بفرمایید که ما باید دو مسئله را از همدیگر تفکیک کنیم وقتی داریم این صحبت را مطرح می‌کنیم. یک بحث تمامیت ارضی کشور در رابطه با خارج از کشور و تمامیت ارضی در رابطه با داخل کشور است. به صورت مشخص و معین حداقل من می‌توانم اسنادی را ارائه کنم که نشان می‌دهد از ابتدای مبارزات انتخاباتی به صورت کاملاً بدون مماشات، بحث حمایت از حقوق اقلیت‌ها مطرح شده بود و ما حامی کامل حقوق اقلیت‌ها هستیم و این که اقلیت‌ها باید حقوق‌شان را استیفا کنند.

در آنجا هم این مسئله را یادآوری کردیم و در این رابطه هم هیچ‌گونه پرده‌پوشی نداریم: حقوق ‌اقلیت‌ها در چهارچوب تمامیت ارضی ایران؛ ولی در عین حال این را قبول نمی‌کنیم که به بهانه‌ی تمامیت ارضی امکان استیفای حقوق اقلیت‌ها وجود نداشته باشد. این به نظر من نکته‌ی بسیار حائز اهمیتی است. البته این برمی‌گردد به این که ما چگونه در عمل رفتار کنیم. هر ادعایی را هرکسی می‌تواند بکند، ولی آن‌چه به نظر من می‌رسد و مهم است این است که ما بتوانیم این دو را با همدیگر آشتی دهیم. از یک‌طرف بحث استیفای حقوق اقلیت‌ها و از طرف دیگر بحث تمامیت ارضی کشور در حقوق بین‌الملل مسئله‌ای کاملاً شناخت شده است. از یک‌طرف بحث حمایت از حقوق اقلیت‌ها مطرح است. از یک‌طرف دیگر بحث وفاداری به کشور که البته به‌هرحال رابطه‌شان رابطه‌ای بسیار پیچیده و سختی است و کسی نمی‌تواند بگوید که من نسخه‌ای از قبل آماده دارم که ارائه می‌کنم و مسئله را حل می‌کنم و دیگر هیچ مناقشه‌ای وجود نخواهد داشت.

سال‌هاست در مجامع بین‌المللی در رابطه با این مسئله بحث و گفت‌وگو وجود دارد. در کشور ما هم قطعاً و بدون تردید نقطه‌ نظرات مختلفی برای حل این مناقشه خواهد بود. نقطه نظر من این است که ما نمی‌توانیم از حقوق اقلیت‌ها صرف‌نظر کنیم، اما تمامیت ارضی کشور برای‌مان بسیار حائز اهمیت است. در رابطه با بیرون از ایران هم به همین ترتیب است. بحث کشور از هر گونه خطر تجاوز و هر حادثه‌ای که بتواند تمامیت ارضی کشور را به‌ خطر بیاندازد، به نظر مسئله‌ای اساسی و عمده است. این هم برمی‌گردد به یک اصل دیگر؛ به یک اصل شاید اساسی‌تر از این دو و آن برتری منافع ملی و منافع گروهی است. یعنی به نظر من می‌رسد که جنبش سبز باید منافع ملی را بر منافع گروهی ارجحیت دهد. آن‌چه را که ما الان مورد نقد قرار می‌دهیم در حوزه‌ی روابط داخلی و بین‌المللی دولت آقای احمدی‌نژاد و حکمرانان مستبد کنونی ایران، همین است که آنها آن‌چه را که ترجیح می‌دهند، منافع گروهی‌‌شان بر منافع ملی است.

آن‌چه را که معتقدم باید صورت گیرد و الان نیست و باید کشور در این چارچوب حرکت کند و ما هم باید در این چارچوب حرکت کنیم، تعامل سازنده با جهان است. اصل تعامل سازنده با جهان یک اصل بسیار حائز اهمیت است. اصل تعامل سازنده با جهان به معنای نادیده‌گرفتن منافع درازمدت، منافع استراتژیک، هویت ملی و غیره نخواهد بود. باید به این نتیجه برسیم و به این سئوال پاسخ دهیم که آیا ما می‌توانیم خارج از جامعه‌ی بین‌المللی زندگی کنیم؟ آیا امکان‌پذیر است؟ آیا ما توان تغییر رادیکال صحنه‌ی بین‌المللی را داریم؟ اگر به فرض آقای احمدی‌نژاد اعلام می‌کند که امروز ایران ابرقدرت دنیا است و دو ابرقدرت وجود دارد: یکی آمریکا و دیگری ایران، خب کسی که ابرقدرت است خلاصه سهم بسیار قابل توجه یا ظرفیت قابل توجهی برای تغییر شرایط جهانی خواهد داشت. آیا ما چنین ظرفیتی را داریم یا این ادعا یک بوالهوسی سیاسی است؟ من فکر می‌کنم که یک بوالهوسی سیاسی است! پس بنابراین وقتی نمی‌توانیم یعنی این ظرفیت را نداریم؛ آن‌هم خارج از این که اصلاً بخواهیم بگوییم نظم موجود عادلانه هست یا نه. قضاوت ارزشی را به بعد واگذار کنیم، ولی به فرض این که بگوییم نیست. آیا ما توان این را داریم که چنین کاری انجام دهیم و نظم موجود را تغییر دهیم؟ ما معتقدیم که چنین توانی وجود ندارد و یک بلندپروازی مخرب است، حتی اگر صادق باشد. هرچند که به نظر می‌رسد آقای احمدی‌نژاد اگر می‌گویند دون کیشوت است، دون کیشوت نیست. دون کیشوت یک صادق متوهم بود. ویژگی اصلی‌اش صداقتش بود و متوهم بود. آقای احمدی‌نژاد یک دروغگوی متوهم است. این دو با هم متفاوتند. چون دروغگو و متوهم است.

باید به دنبال حل مناقشه‌ی منصفانه باشیم. به نظر می‌رسد آن‌چه موجب انسداد است، این است که اصولاً در تهران به حل مناقشه اعتقادی وجود ندارد. چه در صحنه‌ی داخلی چه در صحنه‌ی بین‌المللی. آن‌چه به‌وضوح می‌توان در ایران دید و یکی از نقاط ضعف اساسی است و موجب تزلزل پایه‌های حکومت در ایران شده و مشروعیت حکومت را به شدت مورد نقد قرار داده است، در واقع ناکارآمدی نهادهای حل مناقشه است. این نوع رفتاری که ما نسبت به نهادهای حل مناقشه داریم، تأثیر خود را هم در سیاست‌ داخلی و هم در سیاست‌ بین‌المللی می‌گذارد.

در سیاست بین‌المللی ما خواستار تعامل سازنده هستیم و به همین جهت است که یکی از راهبردها این است که باید فعالان جنبش سبز به صورت بسیار فعال در صحنه‌ی بین‌المللی حاضر شوند و اساساً با این جوسازی که آقایان انجام می‌دهند و سردسته‌ی آنها کیهان است، که هر کسی در حوزه‌ی بین‌المللی صحبت کند قطعاً خائن، وطن‌فروش و جاسوس است، کاملاً بی‌توجه باشیم. از تمام فعالان جنبش سبز هم دعوت می‌کنم که از این بابت ترسی نداشته باشند. هیچ هراسی از این تهمت‌ها نداشته باشند، چون کسی باور نمی‌کند. باید به صورت فعال وارد عرصه‌ی جامعه بین‌المللی شد و به گوش تمام جهانیان مسائل و مشکلاتی را که در ایران وجود دارد، رساند.

یک قاعده‏ی کلی وجود دارد و آن این است که همه‏ی کشورها حق دستیابی به دانش و تکنولوژی انرژی پاک را دارند. بنابراین ما حق ملت ایران می‏دانیم که با رعایت استانداردهای بین‏المللی، در چهارچوب برنامه‏ی توسعه‏ی ملی خود و با حفظ پیش‏بینی‏های لازم برای حفظ محیط زیست، امکان دستیابی به انرژی هسته‏ای با اهداف مسالمت‏‏آمیز را داشته باشد.

عنایت بفرمایید که در واقع، سعی کردم در این مسئله دقیق باشم: ما خواهان آن‏چیزی هستیم که امکان دستیابی به آن در چهارچوب برنامه‏های توسعه‏ی ملی با رعایت موازین بین‏المللی و پیش‏بینی‏های لازم برای حفاظت محیط زیست باشد. ممکن است به عقیده برخی خیلی تفاوت با آن‏چه الان برخی از افراد می‏گویند نداشته باشد، ولی‏ تفاوت‏هایی و نقاط اشتراکی دارد.

اینکه آیا ما می‏خواهیم به انرژی هسته‏ای دست پیدا کنیم یا نه، مسئله‏ای کاملاً فنی و اقتصادی است که باید در محیطی کاملاً علمی و با آرامش راجع به آن بحث شود که آیا برای ما اقتصادی و مطلوب هست که به آن دسترسی پیدا کنیم یا نه؟ آن‏وقت است که آن امکان تبدیل به واقعیت می‏شود. یعنی ما باید امکانش را داشته‏ باشیم؛ هروقت خواستیم تبدیل به واقعیتش می‏کنیم. این‏ دیگر مسائلی مربوط به شرایط و اوضاع و احوال است. ارتباط با زمینه‏ی موجود دارد.

اینکه ما در این چهارچوب، نیاز به اعتماد‏سازی داریم، خب! قطعاً نیاز به اعتماد‏سازی داریم. اگر شما بگویید، خب این‏که حق ماست و می‏رویم دنبالش تا به‏دستش بیاوریم و با جامعه‏ی جهانی هم کار نداریم، نمی‌شود. شما خیلی ایده‏آلیست و درست باشید، می‏گویید حق ماست، عدالت است، عدالت باید رعایت شود؛ ولی ما می‏دانیم که زندگی در یک جامعه این‏طوری نیست. در جامعه‏ی داخلی این‏طوری نیست، در جامعه‏ی بین‏المللی هم این‏طوری نیست.

آنهایی که سیاست خود ماست و موجب می‏شود تنش و عدم اعتماد ایجاد شود، باید سعی شود که حذف شوند. بلند‏پروازی‏های بی‏خود، سخنرانی‏های غیر موجه، دادن اطلاعات نادرست و مانورهای ناشیانه‏ای که تنها دارای مقاصد صرفاً سیاسی داخلی هستند و بدون توجه به منافع درازمدت کشور است، بخش مهمی از عواملی هستند که باعث تنش‏زایی می‌شوند. اینکه هرکسی در کشور سعی کند به قدرت‏های خارجی ثابت کند که من هستم که تصمیم آخر را می‏گیرم، اینکه هرکسی سعی کند مسئله‏ی هسته‏ای عاملی باشد برای این‏که حمایت خارجی برای خودش جلب کند باعث تنش‌زایی می‌شود.

به‏خاطر همین است که من معتقدم جنبش سبز نباید هرگز وارد این حوزه بشود. هرگز نباید به‏خاطر این‏که بخواهد حمایت خارجی جلب کند، از مسئله‏ی هسته‏ای هزینه کند.

ما در رابطه با فلسطین، معتقدیم که حمایت از مردم فلسطین به جهت مسائل انسانی لازم است. هر آزاده‏ای وظیفه دارد از کسی که تحت ستم است، حمایت کند. به‏نظر می‏رسد که مردم فلسطین، مردمی تحت ستم هستند که حقوق آنها نادیده گرفته شده است. به همین دلیل ما از آنها حمایت می‏کنیم، اما حمایت ما از مردم فلسطین، به معنای مداخله‏ در امور داخلی فلسطین نیست. بسیاری از ما به‏هیچ‏وجه درست نمی‏دانیم که ایران در امور داخلی ملت فلسطین مداخله کند. ما باید در کنار مردم فلسطین باشیم و از تصمیم مردم فلسطین که به‏صورت دمکراتیک اتخاذ می‏شود، حمایت کنیم و وارد منازعات داخلی فلسطین ‏نشویم.

در رابطه با لبنان هم به‏ همین ترتیب است. من نمی‏خواهم وارد پلیمیک بشوم و بعضی ازعواطفی که الان وجود دارد له یا علیه لبنان را به بحث بگذارم و بخواهم قضاوت ارزشی کنم، ولی به‏نظر ما می‏رسد که به‏صورت کلی، مردم ایران یک رابطه‏ی عاطفی با مردم لبنان دارند و هیچ ارتباطی هم به این و آن شخص ندارد. هیچ ارتباطی نه با حکمرانان کنونی ما دارد و نه با آقایانی که الان در لبنان هستند.

باید اما توجه داشته باشیم که چه وقت ایران می‏تواند حامی خوبی برای حق‏طلبی و حق‏جویی ملت‏های مظلوم دیگر باشد؟ وقتی خودش معتبر باشد ... خودش در سطح جهانی اعتبار داشته باشد. کشوری که حقوق ابتدایی شهروندان خود را نادیده می‏گیرد و به حق تعیین سرنوشت شهروندان خودش قائل نیست، چگونه در صحنه‏ی بین‏المللی می‏تواند تقاضا کند که حق تعیین سرنوشت دیگران حفظ شود؟ آقای احمدی‏نژاد بارها گفته است که از عبارات و واژه‏های دمکراسی و حقوق بشر حالت تهوع پیدا می‏کند. کسی که از دمکراسی و حقوق بشر حالت تهوع پیدا می‏کند، به چه مجوزی برای دیگران درخواست رفراندوم و دمکراسی می‏کند؟

کاملاً صحیح است، حق تعیین سرنوشت یک اصل مسلم است و ما هم به آن اعتقاد داریم و باید هم چنین باشد. شما ابتدا در سرزمین خودتان این کار را انجام بدهید. بهتر است که اول قبول کنید رفراندومی در ایران صورت بگیرد و بعد وقتی جامعه‏ی جهانی ببیند که شما در گفتارتان صادقید، به شما اعتبار بدهد و شما تقاضا کنید که در کشورهای دیگر هم رفراندوم صورت بگیرد.

همان‏طور که ما برای خودمان حق قائل هستیم که نسبت به سرنوشت مردم فلسطین حساس باشیم، باید برای دیگران هم این حق را قائل باشیم که نسبت به سرنوشت مردم ایران حساس باشند. حمایت از موازین حقوق بشر در صحنه‏ی بین‏المللی، باید یکی از وظایف اساسی فعالان جنبش سبز در حوزه‏ی بین‏المللی باشد.

این مفاهیم هم بارها گفته شده است. حداقل آن‏طور که من به‏خاطر دارم، آقای مهندس موسوی چندین بار روی موازین حقوق بشر در همان چهارچوب بین‏المللی‏ آن تاکید کرده‏اند. آزادی، عدالت و حقوق بشر، موازین جهانی هستند. پس بنابراین تنها این نیست که استنباط‌ ‏ما از عدالت چیست؟ استنباط‌‏ ما از آزادی چیست؟ نه؛ از اینها برداشت‏های جهانی وجود دارد و ما هم باید نسبت به آنها پایبند باشیم.

هیچ‏کسی نمی‏تواند ادعا کند که ما منشا مشروعیت حکومت در این جهان را مردم نمی‏دانیم. این مخالف موازین بین‏المللی است و به همین ترتیب هم بود که آقای مهندس موسوی در اعلامیه‏ی حقوق بشر خود که در بدو مبارزات انتخاباتی منتشر شده بود، اشاره می‏کند که من مشروعیت قدرت را از مردم می‏دانم. مشروعیت قدرت از آن مردم است؛ غیر از آن که هر فردی ممکن است برای خودش استنباطی و اعتقاد ایدئولوژیک داشته باشد. آن مسئله‏ی جدایی است. نمی‏خواهیم وارد چنان بحثی بشویم. نمی‏خواهیم نفی‏اش کنیم، نمی‏خواهیم تأییدش کنیم. ولی به‏هرحال عده‏ای معتقد هستند که ممکن است منشا غایی مشروعیت‏ چیز دیگری باشد.

برای ما مهم این است که در زندگی اجتماعی، مشروعیت قدرت از آن مردم است و این به عنوان یک حق بشری است و جنبه‏ی ملی هم ندارد. جنبه‏ی جهانی دارد. یک تعهد جهانی است. دولتی که دارای مشروعیت مردمی نباشد، مشروعیت در صحنه‏ی بین‏المللی ندارد. آقای احمدی‏نژاد حق صحبت به‏نام مردم ایران را ندارد. ایشان مشروعیت مردمی ندارد. یک حکومت غیرقانونی است.

بحثی را مطرح کرده بودند که بله؛ رهبران جنبش سبز بیایند. ما به‏دنبال آشتی ملی هستیم و اختلافات کنار گذاشته شود ... حالا آقایان دنبال چه می‏گشتند؟ واقعاً دنبال آشتی ملی بودند؟ چه می‏خواستند؟ از جنبش سبز چه می‏خواستند؟ از رهبران جنبش سبز چه انتظاری داشتند؟ آنها انتظار داشتند که رهبران جنبش سبز در دالان‏های تاریک با آقایان به مذاکره بنشینند. رهبران جنبش سبز چنین کاری نمی‏کنند.

آشتی ملی یعنی تن دادن به مذاکرات خفت‌بار در دالان‏های تاریک که هیچ‏کسی از آن اطلاع نداشته باشد؟ و بعد با قدرت تبلیغاتی‏ای که دارند، هرجور خواستند ارائه کنند؟ قطعاً جنبش سبز چنین کاری نمی‏کند. جنبش سبز آن کاری را می‏کند که بتواند به مردم پاسخ بدهد. اگر رفت و مذاکره هم کرد، اگر رفت و صحبتی هم کرد، بیاید و بگوید من این حرف‏ها را زده‌ام: من گفتم زندانیان سیاسی را آزاد کنید، نگفتم تنها میردامادی را آزاد کنید، تاج‌زاده را آزاد کنید. می‏گوییم آن کسی را هم که ما نمی‏شناسیم، آزاد کنید. آنهایی که توی خیابان، بچه‏های جوانی که توی خیابان له شدند که هیچ‏کسی اسم‏شان را نمی‏داند، آنها که بیش از ما تحت فشار بودند آنها را رها کنید. وقتی ما در زندان بودیم، شاید با ما رفتار بهتری می‏کردند تا آن بچه‏ها. می‏گفتند اینها را کسی می‏شناسد. با آنها که کسی نمی‏شناخت‌شان، هرکاری می‏خواستند، می‏کردند. اول آنها را آزاد کنید. بحث اول این است.

مگر نمی‏خواهید آشتی صورت بگیرد؟ مگر آشتی چه شکلی می‏تواند صورت بگیرد؟ آشتی با گفت‏وگو است. گفت‏وگو چه وقتی رخ می‏دهد؟ وقتی شما بگذارید من صحبت کنم. وقتی اساس من را نفی می‏کنی، فتنه خودت هستی. فتنه دقیقاً این است که وقتی من مخالف را نمی‏شناسی، یعنی خودت. فتنه یعنی این. فتنه نشناختن وجود مخالف است، نه وجود مخالف. بنابراین، تا وقتی مرا نشناسی، حاضر به گفت‏وگو با من نشوی و عرصه‏ی عمومی را آزاد نگذاری تا ما گفت‏وگو کنیم، نمی‏توانیم به آشتی برسیم. باید شما اهل گفت‏وگو باشید. به‏خاطر این است که می‏گویم سیاست‏هایی دارند که نمی‏تواند مناقشه را حل کند. وقتی شما اهل گفت‏وگو نبودی و خواستی مناقشه را تنها با زور اینکه یا منکوب می‏کنی یا منکوب می‏شوی، حل کنی به جایی نمی‌رسی.

آنجا اعلام شد که ما چنین مذاکراتی را انجام نمی‏دهیم. هروقت می‏خواهید این کار را بکنید، فرد که موضوعیت ندارد، این و آن که در جنبش موضوعیت ندارد. اینها افرادی همراه جنبش هستند، ولی کسی هم با آنها عهد اخوت نخوانده که تا آخر باشد؛ تا هنگامی که این اصول را دنبال کنند، مردم گاهی پشت‏شان و گاهی اوقات جلوی‏شان، جلوتر از آنها هستند. وقتی هم نخواهند رعایت کنند، مردم به‏‏ آ‏نها اعتبار نمی‏دهند.

در سیاست بین‏المللی هم همین است. کسی حق ندارد به‏صورت مخفیانه با قدرت‏های خارجی، در مورد سرنوشت جنبش سبز یا دادن امتیاز یا گرفتن امتیاز مذاکره کند. اگر ما کاری می‌خواهیم انجام بدهیم، شجاعت داشته باشیم و آن را در ملاء عام انجام دهیم و به اطلاع همه هم برسانیم. هیچ هم نمی‏ترسیم از این‏که فردا روزنامه‏ی کیهان بنویسد اینها جاسوس هستند. اگر دنبال جاسوس و خائن می‏گردند، اول در کمپ خودشان بگردند. جاسوس و خائن در کمپ خودشان هستند. فعلاً همه‏ی جاسوس‏ها و خائنین طرف آنها هستند.

گفتگوی کلمه با موسوی - ده روز پیش

2010-10-16T12:00:00.000-07:00

کلمه: یکی از بحثهای حساس در فضای ملی وضعیت جنبش سبز در شرایظ کنونی است. تحلیل شما از وضعیت کنونی جنبش چیست و آینده آن را چگونه پیش بینی می‌کنید؟

موسوی: جنبش سبز سر زنده است و روز به روز ریشه های آن عمیق تر می شود. جنبش سبز کلمه سبزی است که از دل پرمهر ملت ما جوشیده و ماحصل مطالبات بر زمین مانده یکصد سال اخیر بویژه مطالبات بر آمده از انقلاب اسلامی است. ازهمه مهمتر یک جنبش مدرن و متناسب با شرایط و ضروریات جهان امروزی است. اگر دقت کنید شعارها و مطالبات در جنبش به گونه ای بیان شده است که مخالفت علنی با آن را برای اقتدارطلبان مشکل می کند.

کلمه: دقیق تر بفرمایید که چه شعار و مطالبه ای است که مخالفت علنی با آن را برای جناح اقتدارگرا دشوار می کند؟

موسوی: چه کسی می تواند آشکارا با آزادیخواهی و عدالت طلبی و یا انتخابات غیرگزینشی آزاد و رقابتی مخالفت کند. یا چه کسی می تواند تکیه بر ارزشهای فرهنگهای متنوع قومی را رد کند و یا به به راحتی و با صدای بلند بگوید که کرامت ذاتی انسان ها را قبول ندارد و یا نمی خواهد مردم حاکم بر سرنوشت خود باشند و یا بگوید بازتولید استبداد آن هم به قول مرحوم علامه نائینی بدترین نوع استبداد امر مطلوبی است؟

ما می دانیم در ضمیر و باطن انسانی هیچ کس حتی در میان نیروهای امنیتی، نظامی و بسیجیان سیاهپوش امروزی راضی به کشتن و سرکوب و محبوس کردن فرهیختگان، معلمان، کارگران و زنان و مردان نیست، مگر یک عده بیمار و یا وابستگان به قدرت و سودبرندگان از غارت منابع ملی. به همین دلیل وقتی مخالفان جنبش نمی توانند با خواسته های جنبش مقابله کنند دشمن تراشی می کنند. دشمن تراشی هایی از جنس آنچه در نوار سردار مشفق بود. از این نظر نوار سردار مشفق به عنوان یک سند تاریخی دارای اهمیت هم هست.

کلمه: برای چندمین بار است که شما به اهمیت نوار سخنان سردار سردار مشفق اشاره می کنید، همان سخنانی که موجب شکایت هفت اصلاح طلب علیه کودتای انتخاباتی نیز شد، اولا اهمیت آن سخنان در چیست؟ ثانیا به نظر شما دلیل عصبانیت اقتدارگرایان از شکایتی که بر پایه سخنان سردار مشفق استوار بود، چیست؟

موسوی: سخنان سردار مشفق علاوه برآنکه سندی برای اثبات تقلب و کودتای انتخاباتی است برای نشان دادن انحطاط فکری دشمنان مردم بسیار مهم است. دلیل عصبانیت اقتدارطلبان از شکایت بر پایه سخنرانی کذائی همین است.

اما ما در مقابل این عصبانیت می توانیم بگوییم که فرض کنید ما همه دشمن و یا فریب خورده دشمن باشیم شما بدون توجه به ما میثاق بین خود و مردم را که رعایت حقوق مردم و حفظ آزادی ها و اجرای بدون تنازل قانون اساسی و حق حاکمیت مردم بر سرنوشت خودشان است، رعایت کنید.

شما با بازگشت به سمت مردم و قانون و دوری از استبداد خودتان پرچم سبز را بلند کنید. چه کسی به شما اختیار داده است که با ماجراجوئی واستبداد رای کشور را در مقابل همه جهان قرار دهید و این شرایط وخیم را در وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور ایجاد کنید. خودتان برای خودتان هورا نکشید! رفراندوم برگزار کنید ببینید آیا مردم این سیاستهای ویرانگر را قبول می کنند یا نه؟

کلمه: مهم ترین ویژگی های جنیش سبز را در شرایط فعلی چگونه بیان می کنید؟

موسوی: در خلاصه ترین حالت باید بگویم جنبش سبز یک جنبش آزادی خواه و رهائی بخش کاملا معاصر است و نگاه به سنت و گذشته درآن به شیوه ای است که دست و پای آن را نبسته و امید به آینده هم به نوعی نیست که آن را دچار خیالپردازی کرده باشد. سیاستهای ویرانگر دولتمداران هم البته نقش اساسی در توجه دادن مردم به شعارهای جنبش داشته است و بتدریج آن را بصورت تنها بدیل برای وضعیت موجود در آورده است.

کلمه: می شنویم که آقایان در تبلیغات رسمی خود می گویند که جنبش سبز را جمع کرده اند البته برخی اوقات خیلی راحت هم از لفظ «سرکوب» استفاده می کنند؟ نظر شما درباره این ادعا چیست؟

موسوی: امتحان این ادعا خیلی ساده است. بگذارند بدون پر کردن خیابانها از نیروهای سیاهپوش و مسلح در مراسمی مثل شانزده آذر و یا بیست و پنچ خرداد مردم نظر خود را با استفاده از حقوقشان که در اصل بیست و هفت قانون اساسی آمده است، نشان بدهند.

با دلخوشی به تجمعاتی که با حاضر غایب کردن در ادارات و یا تشویق و ترساندن و با هدایت احزاب و تشکلهای پادگانی ترتیب داده می شود، مشکل حل نمی شود. همین تکبیرهای خودجوش روز دوشنبه آخر شهریور به تنهائی پاسخ آن همه تجمعات مهندسی شده را داد.

بنده به اختصار در پاسخ این ادعا بگویم که اثراتی که جنبش سبز تاکنون داشته جمع کردنی نیست. شما به ترک هائی که در بدنه آلوده به فساد و ظلم ایجاد شده نگاه کنید. این ترکها در جاهایی به شکافهای غیرقابل ترمیم تبدیل شده است. آنها برای پوشاندن این شکافها بطور مرتب به دروغگوئی وادار می شوند.

آبروی نظام امروز در گرو عمل به قولها و قانون در مورد پرونده هائی چون فجایع کهریزک و یا نامه های زندانی های مظلوم سیاسی و یا جنایات حمله به کوی دانشگاه درآمده است و کاملا مشهود است که دولتمداران راه حلی را در این زمینه ندارند و برای همین دروغ ها هر روز در حال افزایش است و هر روز بیشتر از روز پیش مشت اینان در مقابل مردم ایران و جهانیان باز می شود.

به نظر من تبدیل دروغ بعنوان روش اداره کشور هم نشان خوف است و هم نشان زوال. اینها نه تنها از تجمع ها و راهپیمایی های خیابان که حتی از مچ بند سبز هنرمندان و ورزشکاران و جوانان نیز می ترسند.

باید به یاد داشته باشیم که در نبود جنبش این فساد و ظلم ساختاری و خودرایی ممکن بود برای مدت طولانی پنهان بماند و در آینده کشور را در معرض خطرهای علاج ناپذیر قرار دهد.

خلاصه بگویم اینکه ما در مقابل میلیاردها انسان در مقر سازمان ملل بگوییم در ایران زندانی سیاسی وجود ندارد و اینهائی که زندانی هستند می خواسته اند پلیسها را بکشند و یا ترس خود را از مچ بند سبز ورزشکاران و هنرمندان نتوانیم پنهان کنیم نشان می دهد که جنبش در همه حال و همه جای ایران و جهان حضور دارد و اینان را راحت نمی گذارد و عرصه را آن چنان برای ظالمان تنگ کرده است که تصدیق بدیهیات از سوی اینان مساوی رها کردن قدرت خواهد بود و به همین دلیل بسط آگاهی ها برای آینده کشور و جنبش نقش حیاتی دارد. نیروهای مسلحی که درآستانه روز قدس برای ترساندن مردم به خیابانها آورده شدند نشان می دهد که اقتدارگرایان از سرزندگی جنبش اطلاع کامل دارند. حالا اگر یک وزیر بی اختیاری تعادل خود را در مقابل مچ بند سبز سینماگرها از دست می دهد نباید آن را جدی گرفت.

کلمه: به مساله اقتصادی بپردازیم. در کشور علاوه بر بحران سیاسی نشانه های آشکاری از بحران اقتصادی دیده می شود. نرخ ارز و طلا و توقف گشایش اعتبارها و کم شدن فروش نفت و اعتصاب ها در چند ماه اخیر در بازارهای کشور اتفاق افتاده است و بیکاری، تورم ومشکلات روز افزون معیشتی نیز کاملا برای مردم ملموس است. اما در مقابل گفته می شود این تحریم ها به نفع کشور است و ما تحریم ها را دور می زنیم و از این قبیل بحثها. نظر شما به عنوان کسی که در هشت سال از بحرانی ترین دوران کشور دولت را اداره کردید درباره بحران های فعلی اقتصادی و ادعاهای دولت چیست؟

موسوی: بنده بلافاصله بعد از قطعنامه ۱۹۲۹ در یادداشتی گفتم که این قطعنامه و قطعنامه های قبلی قابل اجتناب بودند و گزافه گوئی ها و ماجراجوئی ها در سیاست خارجی برای استفاده داخلی منجر به صدور این قطعنامه و پیامدهای آن شد و متاسفانه هنوز هم رویه سابق ادامه دارد.

می شود سخنرانی ها و مواضع اخیر در نیویورک را از زاویه تامین منافع ملی بین استادان و صاحبنظران و حتی کارشناسان زبده وزارت خارجه به بحث و گفتگو گذاشت تا معلوم شود این مواضع چقدر به نفع مصالح ملی ما بوده است. البته ممکن است در قهوه خانه های بعضی از کشور های عربی به به و چه چه هم بشنویم. ولی اثرات واقعی این مواضع در سفره های محرومان و مستضعفان جامعه و بازار و اقتصاد ملی روز بروز بیشتر حس خواهد شد.

گذشته از خطرات امنیتی و اقتصادی بیرونی در داخل هم ما مشکل اساسی تری داریم که ممکن است در نگاه اول به نظر نیاید و آن کوتاه شدن دست کشور در استفاده از نیروهای کارآمد برای مدیریت بحران در سطح سیاسی و اقتصادی و اجتماعی است.

نطام امروز دچار توهمات خطرناکی است و مشغول خراب کردن همه پل های کوچک و بزرگ پشت سر است و گرنه در داخل این معرکه بزرگ به فکر حذف روز گفتگوی تمدنها از تقویم های کشور نمی افتادند. همین اقدام به ظاهر کوچک به خوبی نگاه کوتاه نگرانه و جناحی را که کشور دچار آن شده است، بخوبی نشان می دهد.

حضرات فکر می کنند عرصه سیاست داخلی و خارجی مثل سر گذرهای کوچک محلات قدیمی است که با اشتلم و فحش و دعوا حریف را از میدان بدر می کردند. مشکل در این است که مقیاسها اشتباه گرفته شده است و بین منافع بزرگ ملی و منافع حقیرانه شخصی و صحنه پیچیده بین المللی و جدالهای کوچک سرمحله ای خلط شده است وگرنه با احتیاط و تدبیر بیشتر عمل می شد.

در این بین فریاد شعارهای ارزشی و دینی بیش از همیشه بلند است و من میگویم اگر واقعا اسلام و ایران برای ما اهمیت داشت این همه نیروهای نخبه را از نظام نمی رماندیم آیا امروز جای امین زاده باید در زندان باشد یا وزارت خارجه؟ و آیا امروز صفائی فراهانی در زندان و بیمارستان باید باشد و یا در وزارت اقتصاد و دارایی؟

اقتدارگرایان خواه خوششان بیاید و یا بدشان بیاید اکثریت نیروها و مدیرانی که امروز می توانستند در این بحران نقش آفرین باشند در حزب مشارکت و مجاهدین انقلاب و کارگزاران و اعتماد ملی و سایر تشکلهای مشابه هستند و در این بین مساله عمده دادستان کشور و سخنگوی قوه قضائیه و در حقیقت سخنگوی کل نظام اعلام غیر قانونی بودن این تشکیلات ها و دستگیری اعضای آنهاست.

بنده متاثر می شوم وقتی می بینم مدیران برجسته کشور عوض آنکه مشغول حل مشکلات و از بین بردن اثرات خرابکاریهای آقایان باشند یا در زندانها هستند و یا در انزوا. همه ما شاهد آن بوده ایم که بعضی از این مدیران در سطح اجرا چه معجزاتی آفریده اند. امروز همه زنان و مردانی که گمنام و یا مشهور تحت تعقیب و یا در زندان هستند می توانستند گره های بسیار ازمشکلات کشور باز کنند.

بنده از روی دلسوزی توصیه میکنم که این روزهای سخت که سختتر هم خواهد شد تا جائی که می توان آن هزاران مدیر و نیروی کارامدی که از همه دستگاهها تصفیه شدند مورد توجه قرار گیرند و از تجربیات آن ها استفاده شود. گرچه می دانم که نباید انتظار داشته باشم که میخ‌ آهنین رود در سنگ.

کلمه: در مورد ادعاهای رسمی در مورد حل مشکلات کشور که زیاد این روزها از رسانه های رسمی شنیده می شود، چه نظری دارید؟

موسوی: در این باره باید بگویم شفافیت و اذعان بوجود بحران بخشی جدائی ناپذیر از راه حل است. با پوشاندن مسائل و رجزخوانی نفتی نخواهیم داشت که آن را بر سر سفره های مردم ببریم و یا امنیت ایران عزیز را تامین کنیم.

دروغ و وارونه سازی حقایق باید متوقف شود تا ما همه مردم را پشت نظام داشته باشیم. باید بدانیم در درازمدت برای مردم مهم تر از اسم حکومت تامین حقوق حقه آنان و احترام به کرامت ذاتی آنهاست. اگر می خواهید اسلام را حفظ کنید بطور عملی باید نشان بدهید که اسلام از تامین حقوق مردم و حق حاکمیت آنان بر سرنوشت خود وحل مشکلات کشور عاجز نیست و مخالف ظلم و فساد و زورگوئی و فامیل بازی و اختناق است.

هیچ دولت و نظام سیاسی نمی تواتد جز با ایجاد وحدت بین ملت خود در خطرات جدی از خود دفاع کند. راه حل جذب مردم در این است که به آنها اطمینان داده شود که رای آنها دزدیده نخواهد شد و آنها خواهند بود که باید تصمیم بگیرند نماینده اشان در سازمان ملل چگونه سخن بگوید و با کدام کشور دوست باشد و با کدام دشمن. و نمایندگان آنها خواهند بود که تصمیم بگیرند چه زمانی از دولتمداران حمایت کنند و چه زمانی استیضاح. وگرنه با دادن دو اطلاعیه متناقض در یک روز در مدح و ذم دولت مردم از جنبش سبز جدا نخواهند شد.

کلمه: به تازگی یکی از سخنگویان موتلفه گفته است که باید بدنه مردم را از موسوی و خاتمی و کروبی جدا کنیم تا مشکل فتنه حل شود. به نظر می رسد این استراتژی تازه آقایان باشد. ارزیابی شما از استراتژی تازه شان چیست؟

موسوی: به نظر من استراتژی عاقلانه ای است ولی مردم جذب تشکلهایی می شوند که مردم را بخاطر منافع خودشان با دگرسازیهای بی مورد خودی و ناخودی نکنند واز حقوق مردم دفاع کنند.

چه اشکالی دارد موتلفه هم از رسیدگی به نامه های حمزه کرمی و عبدالله مومنی و به دفاعیه آریا آرام نژاد و فعالین مازندرانی توجه و رسیدگی کند و هم مخالفت صریح خود را با شکنجه و اعتراف گیری و تواب سازی اعلام کند. و یا بعنوان یک حزب قدیمی به دستگیری غیرقانونی اعضای نهضت آزادی که آن هم یک تشکل و حزب قدیمی است اعتراض کند؟ مشکل موقعی حل می شود که ما چشممان را به تمایزهائی که خودی و ناخودی کردن ایجاد می کند ببندیم و از حق دفاع کنیم، حتی اگر به ضرر خودمان باشد. من یقین دارم اگر شهید بزرگوار عراقی امروز زنده بود از حق و عدالت دفاع می کرد حتی اگر به ضرر خود و یا دوستانش بود.

کلمه: با تشکر از فرصتی که در اختیار کلمه قرار دادید.

یادداشت علی شکوری‌راد که خواسته بعد از بازداشتش منتشر شود

2010-10-16T11:36:00.000-07:00

علی شکوری‌راد را چند روز پیش بازداشت کرده‌اند. قبلاً چند خطی برای تشکر از تلاش‌هایی که می‌کند، نوشته بودم. امروز وب‌سایت‌ها یادداشتی را منتشر کرده‌اند که شکوری‌راد قبل از بازداشتش نوشته و خواسته بعد از بازداشتش منتشر شود. خواندنی است:

بسمه تعالی

اگر مرا بازداشت کردند خانواده و دوستان و آشنایان بدانند:

۱- هیچ جرمی مرتکب نشده ام که دلیل بازداشتم باشد و لذا بازداشت خود را غیر قانونی می دانم و با بازداشت کنندگان هیچگونه همکاری نخواهم کرد و بازجویی پس نخواهم داد.

۲- به بازجویانم اعتماد نخواهم کرد و هیچ قرار و مداری با آنها نخواهم گذاشت. اگر در این مورد از من چیزی نقل شد صحت نخواهد داشت و حتی اگر خودم از زندان تماس بگیرم و چیزی بگویم که حکایت از توافق و تفاهم با بازجویانم باشد و درخواستی بکنم که حکایت از چنین چیزی بکند، به آن اعتنا نکنید.

۳- اعتقادات، نظرات و مواضع من همان‌هایی است که تا کنون گفته ام و یا نوشته ام و در وبلاگ من موجود است، به آنها پای بندم و از آنها دفاع می کنم.

۴- به عضویتم در جبهه مشارکت افتخار می کنم و دوستانم را در این جبهه از صادق ترین و وفادارترین افراد نسبت به اسلام، انقلاب و امام می دانم و هرگز از آنها سوء نیتی یا حرکتی ندیده ام که خلاف مصالح ملی و امنیت کشور باشد. به مواضع حزب پای بندم و از آنها دفاع می کنم. اختلاف نظری جزئی همواره وجود داشته است اما هرگز به حدی نبوده است که بخواهم از آنها تبری کنم.

۵- هرگز بدخواه کسی نبوده ام و هرچه گفته ام و هرچه کرده ام در جهت اصلاح بوده است و به همین دلیل از گفته یا اقدامی پشیمان نیستم و خود را بدون لغزش و خطا نمی دانم ولی هیچکدام در حدی نبوده است که بخواهم جز پیش خدا توبه و انابه کنم.

بدیهی است آنها که مرا بازداشت می کنند اهدافی را دنبال می کنند که با مقاومت من و خانواده ام به آنها نخواهند رسید. بنابراین پیش بینی فشار بر خود و خانواده ام را می کنم. امیدوارم خداوند به من و خانواده ام بخصوص مادرم و همسرم و فرزندانم توفیق صبر و مقاومت عنایت بفرماید که از این آزمون سربلند بیرون بیائیم. تقاضایم از خانواده ام و بستگانم این است که صبور و مقاوم باشید و از هیچ اقدامی در حمایت از من که ممکن است دستم از دادخواهی کوتاه شده باشد فرو گذار نکنند. قانون در این کشور فرصت زیادی در اختیار شهروندان قرار می دهد که حق خود را پیگیری کنند. این متولیان امور هستند که تن به قانون نمی دهند. از هر فرصت قانونی استفاده کنید و خود را اسیر قرار و ندار با این و آن نکنید. به توجیه کسانی که شما را به سکوت و انتظار دعوت می کنند گوش فرا ندهید. اگر کسی می تواند قدمی بردارد و کار خیری انجام دهد بدهد سپاسگزار خواهم بود اما صلاح نمی دانم به وعده ها خودتان را دلخوش کنید. لایحب الله الجهر بالسوء من القول الا من ظلم.

از همکارانم در بیمارستان می خواهم جای خالی مرا پر کنند، مبادا کار رسیدگی به بیماران و یا آموزش دستیاران با اخلال مواجه شود.

من به ایمان و صداقت رهبران جنبش سبز ایمان و اعتقاد دارم. در مهندس موسوی اخلاص می بینم که مرا از هرگونه تردید در مسیری که برگزیده ام باز می دارد. در او جز خیرخواهی برای ملت، کشور و مسئولان آن ندیده ام. دست خدا را با او می بینم و به پیروزی این راه باور دارم. خداوند انشاالله با فضل و کرم خویش ما را یاری خواهد کرد و پس از این دوران سخت فردای روشنی را به این ملت عنایت خواهد فرمود. الیس الصبح بقریب.

علی شکوری راد

حکم بابا آمد: ۳ سال حبس که ۵ سال تعلیق شده

2010-09-27T07:00:00.000-07:00

حکم بابا آمد. ۳ سال حبس که به مدت ۵ سال تعلیق شده است. (یعنی الان زندان نمی‌رود و اگر تا ۵ سال دیگر برای همین جرم محکوم شود، باید این سه سال را هم بگذراند). این حکم دادگاه بدوی است و قاضی‌اش هم صلواتی بود.

حکم بقیه اعضای خانواده هم این است:
مامان تبرئه شد.
جمیله یک سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق که کلش به مدت ۵ سال تعلیق شده است.
بنفشه به یک سال حبس که تبدیل به یک میلیون تومان جزای نقدی شده است (اون ۳۱ روزی را که در زندان بوده هم روزی ۲۰ هزار تومان کم کرده‌اند و در نهایت حدود ۴۰۰ هزار تومان داده).
یاشار (پسرعمو) در دادگاه بدوی (صلواتی) به ۷ سال حبس تعزیری محکوم شده و اعتراض کرده و پرونده الان در دادگاه تجدیدنظر است.